Việc đẩy mạnh xây dựng đô thị thông minh với trọng tâm "lấy người dân làm trung tâm" trở thành yêu cầu cấp thiết, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Hà Nội trở thành đô thị thông minh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký quyết định thành lập Hội đồng điều phối phát triển đô thị thông minh, trực thuộc Ban Chỉ đạo chuyển đổi số thành phố.
Hội đồng sẽ tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp, dự án phát triển đô thị thông minh được xác định trong đề án, kế hoạch phát triển đô thị thông minh; thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát tiến độ và kết quả thực hiện các nhiệm vụ có liên quan đến xây dựng, phát triển đô thị thông minh; kịp thời phát hiện, tổng hợp và đề xuất giải pháp tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” trong quá trình triển khai thực tế; phối hợp chặt chẽ, minh bạch và trách nhiệm cá nhân được nhấn mạnh trong nguyên tắc hoạt động của Hội đồng.
Công an thành phố Hà Nội cũng đang chủ trì hoàn thiện Đề án phát triển đô thị thông minh thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Theo Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, việc xây dựng và triển khai Đề án phát triển đô thị thông minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây vừa là yêu cầu tất yếu của xu thế chuyển đổi số, vừa là nhiệm vụ chính trị cụ thể hóa đường lối của Đảng, chiến lược chuyển đổi số quốc gia, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân về một Thủ đô an toàn, tiện ích, nhân văn và bền vững.
Đề án xây dựng theo mô hình Smart City 3.0, với kiến trúc bốn lớp: hạ tầng thông minh, dữ liệu tập trung, nền tảng số và hệ sinh thái ứng dụng. Lấy Trung tâm điều hành thông minh (IOC) làm "bộ não".
Trong đó, ưu tiên giải quyết 5 nhóm vấn đề trọng tâm: lũ lụt, ùn tắc giao thông, môi trường, an ninh trật tự và an toàn thực phẩm.
Đến năm 2030, Hà Nội hướng tới vận hành IOC hai cấp (thành phố và phường, xã), chuẩn hóa dữ liệu và phát triển hệ sinh thái mở, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển các ứng dụng, dịch vụ trên nền tảng dữ liệu và hạ tầng số của thành phố.
Thách thức lớn nhất hiện nay đối với việc triển khai đô thị thông minh là thay đổi tư duy quản lý từ truyền thống sang dựa trên dữ liệu thời gian thực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Nếu đội ngũ cán bộ cơ sở không được đào tạo, không có thói quen làm việc với dữ liệu số, mọi hệ thống dù hiện đại đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả.
Một trong các lĩnh vực đang được thúc đẩy sớm có chuyển động trong chuyển đổi số, ứng dụng các công cụ, giải pháp của một đô thị thông minh đó là lĩnh vực quy hoạch.
Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội, khẳng định: Chuyển đổi số là con đường tất yếu, nhưng phải thay đổi tư duy, từ cách làm hành chính sang chủ động dựa trên dữ liệu. Việc có được kho dữ liệu dùng chung sẽ tác động rất lớn đến công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch.
Trên thực tế, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Anh, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, dữ liệu về quy hoạch của thành phố Hà Nội hiện còn phân tán, thiếu thống nhất, dẫn đến quản lý thiếu khoa học.
Vấn đề đặt ra là chính quyền các cấp cần chuyển biến mạnh mẽ, từ phối hợp liên ngành đến công khai dữ liệu, đào tạo cán bộ làm chủ công nghệ.
Việc xây dựng kho dữ liệu dùng chung, số hóa tài liệu và ứng dụng AI là bước đi chiến lược, giúp minh bạch hóa thông tin, tối ưu nguồn lực.
Lợi ích mà người dân nhận được đó là dịch vụ công nhanh chóng, giao thông thông minh giảm ùn tắc, hệ thống cảnh báo ngập úng kịp thời, giám sát môi trường thời gian thực và an ninh an toàn cao hơn.
Ông Nguyễn Trúc Anh phân tích, một thành phố thông minh không chỉ cần các tòa nhà hiện đại, mà cần những quyết định dựa trên dữ liệu minh chứng. Dữ liệu là nền tảng để dự báo, là công cụ để đo lường và là tiếng nói để đối thoại giữa chính quyền và người dân.
Người dân không chỉ thụ hưởng mà còn tham gia giám sát, góp ý qua các nền tảng số, biến đô thị thành không gian sống nhân văn, tiện ích.
Như Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng khẳng định, triển khai đề án sẽ tạo nền tảng cho chính quyền số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Hà Nội đang tăng tốc với kế hoạch hành động đến năm 2030, tập trung các lĩnh vực: giao thông xanh, năng lượng thông minh, quản lý chất thải và cơ chế thí điểm sandbox.
Với sự lãnh đạo quyết liệt và định hướng rõ nét-lấy người dân làm trung tâm, đô thị Hà Nội đang vượt qua những khó khăn, rào cản, định kiến, để có được giải pháp quản trị đô thị thông minh, hiệu quả và bền vững.