Vừa qua, thành phố Cần Thơ được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá là một trong năm địa phương có ngành thủy sản đạt kim ngạch xuất khẩu cao nhất cả nước. Theo VASEP, ngành thủy sản Cần Thơ đã đóng góp hơn 2,1 tỷ USD vào kim ngạch xuất khẩu của thủy sản năm 2025 của Việt Nam.
Thành tích này không phải là kết quả ngẫu nhiên. Năm 2025, sản xuất thủy sản thành phố phát triển theo hướng ổn định, bền vững. Cơ cấu sản xuất chuyển dịch linh hoạt theo mùa vụ, chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng, thích ứng biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Ở nhiều vùng, tư duy sản xuất của nông dân đã thay đổi, không chỉ chú tâm vào sản lượng mà còn cả chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc với các mô hình nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP…
Chính quyền thành phố xác định, thủy sản là một trong những ngành kinh tế quan trọng, cần đẩy mạnh công tác quy hoạch vùng nuôi, kiểm soát môi trường, phòng chống dịch bệnh. Các chương trình quan trắc môi trường nước được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời cảnh báo rủi ro cho người nuôi, hạn chế thiệt hại do dịch bệnh, biến động thời tiết. Việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về nuôi trồng, khai thác thủy sản, nhất là các quy định về chống khai thác IUU được tuyên truyền, thực hiện rộng rãi. Sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn đã đóng vai trò “đầu kéo” cho toàn chuỗi giá trị thủy sản của địa phương, giúp người nuôi không những chống chịu tốt hơn trước biến động thị trường mà còn từng bước tham gia vào chuỗi sản xuất có hợp đồng, tiêu chuẩn.
Kết quả được thể hiện rõ dựa trên những con số cụ thể. Năm 2025, toàn thành phố có hơn 97 nghìn ha nuôi trồng thủy sản, tổng sản lượng đạt gần 783 nghìn tấn. Trong đó, sản lượng nuôi đạt gần 706 nghìn tấn, tăng hơn 17 nghìn tấn so với năm 2024. Riêng sản lượng tôm nước lợ đạt gần 230 nghìn tấn, cá nước ngọt và các loại thủy sản khác đạt hơn 476 nghìn tấn. Trong danh sách 10 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản lớn nhất cả nước năm vừa qua, Cần Thơ đóng góp hai đại diện là Công ty cổ phần Thủy sản Sóc Trăng (STAPIMEX) và Công ty TNHH Tài Kim Anh.
Tuy nhiên ngành thủy sản Cần Thơ vẫn đang đối mặt không ít hạn chế và thách thức. Ghi nhận tại một số địa phương, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, mức độ liên kết giữa người nuôi với doanh nghiệp chưa thật sự bền vững. Một bộ phận người nuôi vẫn chạy theo sản lượng, chưa tuân thủ quy trình kỹ thuật, dẫn đến rủi ro về dịch bệnh, chất lượng con giống và an toàn thực phẩm. Hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản ở một số khu vực chưa thật sự đồng bộ khi hệ thống cấp, thoát nước, xử lý môi trường vẫn hạn chế.
Biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp vẫn là bài toán khó giải, làm tăng chi phí sản xuất, các vùng nuôi đối mặt dịch bệnh khiến hiệu quả kinh tế bị ảnh hưởng không nhỏ. Ở khâu chế biến và xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, trong khi các rào cản kỹ thuật, yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường-xã hội ngày càng cao. Năng lực chế biến sâu, tạo ra sản phẩm giá trị gia tăng cao chưa tương xứng với tiềm năng.
Trước những hạn chế và thách thức đó, để ngành thủy sản tiếp tục phát triển theo hướng bền vững, Cần Thơ cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các ngành chức năng cần đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất theo hướng tập trung, hình thành các vùng nuôi quy mô lớn gắn với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu; tăng cường liên kết “bốn nhà” nhằm bảo đảm đầu ra ổn định, hạn chế rủi ro cho người nuôi. Tiếp tục hỗ trợ người dân áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP... xây dựng mã số vùng nuôi, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Về hạ tầng, cần ưu tiên đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, cấpthoát nước, xử lý môi trường tại các vùng nuôi tập trung. Tăng cường công tác quan trắc, cảnh báo môi trường, dịch bệnh, giúp người nuôi chủ động phòng ngừa rủi ro. Công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho người dân cần được thực hiện thường xuyên, hướng tới thay đổi thói quen sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kiểm soát sang sản xuất an toàn, có kế hoạch và kỷ luật.
Ở khâu chế biến và xuất khẩu, cần có thêm những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại, phát triển chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, từng bước giảm lệ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Việc cung cấp thông tin, dự báo thị trường kịp thời cho người sản xuất cần được chú trọng hơn, giúp điều chỉnh kế hoạch nuôi trồng phù hợp với nhu cầu thực tế.
Với cách tiếp cận đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng, tổ chức sản xuất đến thị trường và công nghệ, ngành thủy sản Cần Thơ cần phát huy hiệu quả nguồn lợi sẵn có, từng bước xây dựng ngành thủy sản hiện đại, bền vững, tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của thành phố và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
