Những mô hình này không chỉ góp phần tăng thu nhập, ổn định đời sống mà còn phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, lao động gia đình và hướng đến sản xuất nông nghiệp bền vững.
Theo bà Trương Ngọc Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1, thực hiện chủ trương hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập, Hội đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên mạnh dạn đầu tư sản xuất, chăn nuôi. Qua rà soát, từ ngày 1/7/2025 đến nay, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội Vị Thủy giải ngân cho 118 hộ, với tổng số tiền hơn 6,9 tỷ đồng.
Các mô hình được triển khai khá đa dạng, từ trồng mít ruột đỏ, cam, quýt, bưởi, rau màu ngắn ngày, nấm rơm đến nuôi lươn, ba ba, vịt, gà, heo, dúi, chồn hương, yến... Qua đó, hội viên có thêm điều kiện sử dụng vốn đúng mục đích, khai thác hiệu quả đất đai và lao động gia đình.
Một trong những mô hình cho thấy hiệu quả rõ nét là trồng nấm rơm trong nhà kín của gia đình bà Nguyễn Thị Tươi, ở ấp 1, xã Vị Thanh 1. Gắn bó với mô hình từ năm 2019, bà Tươi tận dụng nguồn rơm rạ sau thu hoạch để sản xuất nấm, vừa tạo thêm thu nhập, vừa góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ ngoài đồng.
Trước đây, gia đình bà chủ yếu trồng rau màu. Sau khi được chương trình VnSAT phối hợp với ngành nông nghiệp tập huấn kỹ thuật, bà đăng ký tham gia học và bắt đầu trồng nấm rơm sạch trong nhà. “Mô hình này là của VnSAT, khuyến khích người dân học hỏi để nhân rộng ra. Tôi đăng ký học rồi làm từ năm 2019 tới giờ”, bà Tươi chia sẻ.
Hiện gia đình bà duy trì 2 nhà nấm, tổng diện tích khoảng 200m². Mỗi nhà được chất khoảng 120 cuộn rơm cho một đợt sản xuất, mỗi năm thực hiện khoảng 5-6 vụ. Một vụ nấm thường cho thu hoạch trong 15-25 ngày. Ở vụ gần đây nhất, sản lượng nấm mang về doanh thu khoảng 20 triệu đồng; có thời điểm giá nấm đạt khoảng 80.000 đồng/kg.
Không chỉ thuận lợi về sản xuất, đầu ra của sản phẩm cũng khá ổn định. Nấm sau khi thu hoạch được khách hàng đến tận nhà mua, trong khi nguồn cung hiện chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Nhờ trồng nấm trên giàn trong nhà, gia đình bà Tươi còn tận dụng hiệu quả diện tích sản xuất, thuận tiện chăm sóc và thu hoạch. Theo bà, nấm trồng trên giàn có chất lượng tốt, sạch và ít bị ám mùi rơm.
Tuy nhiên, vốn đầu tư vẫn là một trong những khó khăn lớn. Theo bà Tươi, mô hình có diện tích khoảng 100m² cần khoảng 200 triệu đồng chi phí đầu tư ban đầu. Đây cũng là lý do việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi có ý nghĩa quan trọng đối với những hộ muốn duy trì, mở rộng sản xuất.
Đáng chú ý, mô hình còn tận dụng được phần rơm phế phẩm sau mỗi vụ nấm. Ông Lê Việt Hào, chồng bà Tươi cho biết, phần rơm này được thu gom bán cho thương lái làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ, phân vi sinh phục vụ trồng mai và hoa. Mỗi nhà nấm sau một vụ có thể bán khoảng 200 bao rơm phế phẩm, với giá khoảng 15.000 đồng/bao.
Nếu không bán, rơm có thể để phân hủy, phơi khô rồi sử dụng làm phân bón cho rau, giúp gia đình giảm chi phí mua phân hóa học. Cách làm này tạo thêm giá trị từ phụ phẩm nông nghiệp, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường.
Theo bà Trương Ngọc Minh, mô hình trồng nấm rơm trong nhà mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo thêm việc làm cho các thành viên trong gia đình và góp phần ổn định cuộc sống. Đặc biệt, việc tận dụng rơm sau thu hoạch để trồng nấm rồi tiếp tục sử dụng phế phẩm làm phân hữu cơ giúp nâng cao giá trị của nguồn nguyên liệu vốn thường bị bỏ đi.
Nếu được nhân rộng, mô hình sẽ góp phần hạn chế tình trạng đốt đồng sau thu hoạch, giảm khói bụi và tận dụng tốt hơn phụ phẩm từ sản xuất lúa. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, thân thiện với môi trường.
Từ hiệu quả thực tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1 đang phối hợp với Phòng Kinh tế xã hỗ trợ gia đình bà Tươi xây dựng sản phẩm OCOP, hướng đến nâng cao chất lượng, giá trị và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nấm.
Thời gian tới, Hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vốn cho hội viên có nhu cầu đầu tư, mở rộng mô hình; đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ học hỏi và triển khai sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo bà Minh, mục tiêu của việc nhân rộng các mô hình không chỉ là tăng thu nhập mà còn tạo việc làm ổn định cho phụ nữ ngay tại địa phương, hạn chế tình trạng phải đi làm ăn xa. “Chúng tôi khuyến khích chị em ly nông nhưng không ly hương, giúp chị em có công việc ổn định tại nhà để ổn định cuộc sống”, bà Minh chia sẻ.
Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1 sẽ tiếp tục rà soát, lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện đất đai, lao động, nguồn vốn và kinh nghiệm sản xuất của hội viên; đồng thời củng cố, nâng chất các mô hình hiệu quả để làm điểm và nhân rộng.
Bên cạnh hỗ trợ vốn, Hội chú trọng tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn hội viên về chăn nuôi, trồng trọt, phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và quản lý kinh tế hộ gia đình. Hội cũng khuyến khích liên kết sản xuất, xây dựng các nhóm phụ nữ cùng sở thích, tổ hợp tác, tìm kiếm đầu ra ổn định và từng bước ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, bán hàng trực tuyến.
Từ những mô hình cụ thể như trồng nấm rơm nhà kính, phong trào phụ nữ phát triển kinh tế tại xã Vị Thanh 1 đang từng bước tạo sinh kế phù hợp, nâng cao thu nhập và phát huy nội lực của mỗi gia đình. Khi nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất và thị trường được kết nối hiệu quả, những mô hình này sẽ tiếp tục mở ra hướng phát triển kinh tế thiết thực, góp phần ổn định đời sống hội viên, phụ nữ và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương.
