Dọc tuyến sông Nước Đục, xã Vĩnh Thuận Đông, vào mùa nắng dễ dàng bắt gặp những bè rau nhút xanh trải dài ven hai bờ. Từ sáng sớm, người dân đã tất bật cắt rau, bó thành từng mớ để thương lái đến thu mua. Khung cảnh nhộn nhịp ấy đã trở nên quen thuộc với người dân nơi đây suốt nhiều năm qua.
Gắn bó với nghề trồng rau nhút gần nửa thập kỷ nay, bà Nguyễn Thị Chính, ở ấp 4, xã Vĩnh Thuận Đông cho biết, trước đây gia đình bà có khoảng 6 công đất sản xuất lúa. Tuy nhiên, do tuổi cao, sức khỏe giảm sút nên bà không còn đủ khả năng tiếp tục làm ruộng như trước.
Khoảng 5 năm nay, bà giao toàn bộ diện tích đất cho con cháu canh tác, còn bản thân chuyển sang trồng rau nhút trên sông Nước Đục. Chỉ với khoảng nửa công rau nhưng công việc nhẹ nhàng hơn, phù hợp người lớn tuổi và vẫn mang lại nguồn thu nhập đủ để trang trải cuộc sống hằng ngày.
Theo bà Chính, rau nhút khá dễ trồng, ít vốn đầu tư, thời gian cho thu hoạch nhanh. Quan trọng nhất là đầu ra ổn định vì thương lái thường đến tận nơi thu mua nên người dân không phải mất công vận chuyển hay tìm kiếm thị trường tiêu thụ.
Rau nhút, còn gọi là rau rút, là loại cây thân thảo nổi trên mặt nước, thường xuất hiện trong nhiều món ăn dân dã miền Tây như lẩu, canh chua hay ăn kèm với các món nước. Những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ loại rau này ngày càng tăng nhờ hương vị đặc trưng và được xem là thực phẩm sạch, dễ chế biến.
Không chỉ riêng bà Chính, nhiều hộ dân ở xã Vĩnh Thuận Đông cũng xem rau nhút là cây trồng mang lại nguồn thu nhập chính cho gia đình.
Anh Nguyễn Văn Trình, ngụ cùng địa phương cho biết gia đình anh đã gắn bó với nghề trồng rau nhút trên sông Nước Đục gần 10 năm nay. Từ diện tích ban đầu nhỏ lẻ, đến nay gia đình anh duy trì khoảng 1,5 công rau nhút và có thu nhập ổn định quanh năm.
Theo anh Trình, vào mùa nắng rau phát triển nhanh nên mỗi tháng có thể thu hoạch khoảng 3 đợt. Mùa mưa sản lượng giảm hơn do ảnh hưởng thời tiết nhưng vẫn bảo đảm nguồn thu nhập đều đặn. Sau mỗi lần cắt rau, thương lái đến tận nơi thu mua nên người dân khá yên tâm sản xuất. “So với trồng lúa thì rau nhút cho thu nhập cao hơn nhiều lần. Tuy nhiên, công việc chăm sóc cũng đòi hỏi người trồng phải thường xuyên theo dõi mực nước, vệ sinh bè rau để cây phát triển tốt”, anh Trình chia sẻ.
Theo người dân địa phương, ưu điểm lớn nhất của mô hình này là tận dụng được diện tích mặt nước tự nhiên trên các tuyến sông, giảm áp lực sử dụng đất sản xuất trong bối cảnh nhiều diện tích lúa cho hiệu quả kinh tế thấp. Chi phí đầu tư ban đầu không quá cao, thời gian thu hoạch nhanh và có thể khai thác liên tục trong năm.
Ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình trồng rau nhút còn tạo việc làm cho nhiều lao động nhàn rỗi tại địa phương. Vào thời điểm thu hoạch, nhiều người tham gia cắt rau, bó rau, vận chuyển… để kiếm thêm thu nhập.
Theo thống kê của địa phương, xã Vĩnh Thuận Đông hiện có gần 1.500ha trồng rau màu các loại. Riêng mô hình trồng rau nhút trên sông có hơn 50 hộ dân tham gia với diện tích khoảng 30ha.
Ông Nguyễn Chí Trung, Phó Phòng Kinh tế xã Vĩnh Thuận Đông cho biết, mô hình trồng rau nhút đang phát huy hiệu quả rõ rệt trong phát triển kinh tế nông thôn. “Mô hình rau nhút không tốn đất đai mà tận dụng được mặt nước có sẵn trên các tuyến sông. Qua đánh giá của ngành chuyên môn, hiện mô hình này cho hiệu quả khoảng 150 triệu đồng/ha mỗi năm, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương”, ông Trung thông tin.
Cũng theo ông Trung, ngoài lợi ích về kinh tế, việc tận dụng mặt nước để sản xuất còn góp phần hạn chế tình trạng bỏ hoang mặt sông, đồng thời tạo cảnh quan xanh, sạch cho khu vực nông thôn.
Không chỉ phát triển tại xã Vĩnh Thuận Đông, hiện nay mô hình trồng rau nhút đã được nhiều hộ dân ở các xã Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Hỏa Lựu… nhân rộng trên các tuyến sông Nước Đục, Nước Trong, Cái Lớn. Một số hộ còn mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng rau nhút nhằm nâng cao thu nhập.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang khuyến khích đa dạng hóa cây trồng và thích ứng với điều kiện tự nhiên từng vùng, mô hình trồng rau nhút trên sông được xem là hướng đi phù hợp đối với nhiều địa phương vùng sông nước miền Tây. Không chỉ giúp người dân cải thiện đời sống, mô hình này còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững từ việc khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên mặt nước tự nhiên sẵn có.
