Phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể

Thời gian qua, tỉnh Bắc Kạn đã có nhiều giải pháp để khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể. Nhờ đó, các di sản không chỉ "sống" được mà còn bước đầu tạo ra giá trị kinh tế bền vững.
Thiếu nhi trình diễn hát then tại Ngày hội cam quýt huyện Bạch Thông.
Thiếu nhi trình diễn hát then tại Ngày hội cam quýt huyện Bạch Thông.

Câu lạc bộ hát then, đàn tính Sắc Chàm là một trong những câu lạc bộ có quy mô lớn và hoạt động bài bản nhất, với hơn 60 hội viên tham gia. Ban Chủ nhiệm gồm bảy thành viên, được phân công phụ trách hoạt động theo nhóm gồm địa bàn các huyện: Chợ Ðồn, Na Rì, Bạch Thông và thành phố Bắc Kạn.

Chủ nhiệm Câu lạc bộ Mã Thị Dạy cho biết: Câu lạc bộ không chỉ là sân chơi, nơi giao lưu của những người đam mê và có tình yêu với văn hóa truyền thống của dân tộc mà còn tổ chức thành công nhiều chương trình, sự kiện cấp huyện, cấp tỉnh. Thông qua hoạt động biểu diễn phục vụ khách du lịch, câu lạc bộ có nguồn thu vừa để duy trì hoạt động, vừa góp phần lan tỏa loại hình văn hóa đặc sắc này trong đời sống.

Bắc Kạn hiện đã xây dựng được hàng trăm câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian, như: hát then, đàn tính Sắc Chàm; hát then, đàn tính các huyện Na Rì, Bạch Thông, Chợ Ðồn, thành phố Bắc Kạn; hát Sli, hát Lượn cọi, khèn Mông... Các điệu múa, lời ca thuộc các loại hình di sản văn hóa phi vật thể được Bắc Kạn chỉ đạo tập trung sưu tầm, trình diễn trên các sân khấu chuyên nghiệp. Hằng năm, Ðoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh Bắc Kạn tổ chức biểu diễn khoảng 80 đêm, luân phiên tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; diễn 30-40 buổi phục vụ các sự kiện quan trọng của tỉnh. Bên cạnh đó, Ðoàn tham gia các hội thi, hội diễn, ghi dấu ấn và góp phần làm nên thành công cho các sự kiện xúc tiến, quảng bá thương mại, du lịch của tỉnh như: Chương trình du lịch qua miền di sản, Sắc thu hồ Ba Bể, các tuần văn hóa du lịch di sản, hội xuân, hội nghị giới thiệu sản phẩm OCOP, xúc tiến đầu tư, du lịch...

Ðể triển khai có bài bản, hiệu quả, Tỉnh ủy Bắc Kạn đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TU ngày 16/12/2019 về bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa, lịch sử trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2020-2030. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Kạn, trong tổng số 291 di sản văn hóa phi vật thể đã được kiểm kê, phân loại thuộc bảy loại hình di sản văn hóa phi vật thể (tiếng nói, chữ viết; ngữ văn dân gian; nghệ thuật trình diễn dân gian; lễ hội truyền thống; tập quán xã hội và tín ngưỡng; nghề thủ công truyền thống; tri thức dân gian), có 17 di sản văn hóa phi vật thể được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào "Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia".

Hằng năm, để bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND các huyện, thành phố định kỳ tổ chức các hội diễn, liên hoan, ngày hội văn hóa và tham gia các hoạt động giới thiệu, biểu diễn, quảng bá văn hóa các dân tộc thiểu số do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức như: Ngày hội văn hóa dân tộc H’Mông; Ngày hội văn hóa dân tộc Dao; Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Ðông Bắc... Việc tổ chức định kỳ "Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc", "Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4" đã thu hút đông đảo nghệ nhân, diễn viên, vận động viên tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian truyền thống đặc sắc, góp phần phục hồi, phát triển các làn điệu dân ca, dân nhạc, dân vũ, trò chơi dân gian và lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, khơi nguồn sáng tạo trong cộng đồng các dân tộc.

Nhờ những nỗ lực này, trong ba năm qua, Bắc Kạn đã có thêm năm di sản được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm "Hát Pá Dung", "Lễ cấp sắc của người Dao", "Lễ Kỳ Yên", "Múa bát của người Tày", "Hát Sli của người Nùng" và một di sản được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là "Thực hành Then của người Tày-Nùng-Thái ở Việt Nam". Tỉnh cũng đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Chủ tịch nước phong tặng một danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân và ba danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

Ðể tạo "sân chơi" cho các nghệ nhân và nhân dân yêu thích các di sản văn hóa phi vật thể, Bắc Kạn còn quy hoạch, lựa chọn bảo tồn, phát huy một số lễ hội tiêu biểu gắn với hoạt động du lịch như: Hội Lồng tồng Ba Bể, Phủ Thông (Bạch Thông); Bằng Vân (Ngân Sơn); Mù Là (Pác Nặm), Chợ truyền thống xã Xuân Dương (Na Rì); triển khai xây dựng mô hình lễ hội mới gắn liền với phát triển du lịch hồ Ba Bể, "Tuần du lịch-di sản văn hóa Ba Bể" được tổ chức định kỳ mỗi năm một lần, tạo sản phẩm văn hóa, du lịch phục vụ du khách.

Những kết quả này đã khẳng định Bắc Kạn đang cụ thể hóa hiệu quả mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Với hạ tầng giao thông đang hoàn thiện, du lịch dần trở thành kinh tế mũi nhọn thì tương lai gần các di sản văn hóa phi vật thể của Bắc Kạn sẽ không chỉ "sống" mà còn là hướng phát triển kinh tế tiềm năng.

Có thể bạn quan tâm

Diện tích bị bùn đất vùi lấp do sự cố đã cơ bản được cải tạo, làm đất tơi xốp, bằng phẳng để người dân tái sản xuất.

Nỗ lực khắc phục sự cố vỡ hồ nước tuần hoàn ở Thái Nguyên

Mưa đặc biệt lớn do bão số 11 (tháng 10/2025) gây vỡ đập hồ chứa nước tuần hoàn Nhà máy luyện thép ở xã Nam Hòa (Thái Nguyên), cuốn theo lượng lớn bùn đất vùi lấp hoa màu, rừng trồng của người dân. Thời gian vừa qua, chính quyền địa phương và doanh nghiệp nỗ lực khắc phục để ổn định đời sống người dân.

Công an xã Văn Lãng tặng quà và thư khen cho người dân giao nộp vũ khí tại trụ sở.

Cách làm sáng tạo của Công an xã Văn Lãng

Để tăng hiệu quả trong công tác an ninh trật tự trên địa bàn, Công an xã Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn đã triển khai việc thực hiện mô hình, cách làm khi người dân giao nộp, đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ sẽ được lực lượng công an tặng quà và trao thư khen.

Mỗi ngày có hàng trăm công nhân, thiết bị đang tập trung thi công các gói thầu thuộc dự án đường Động lực Điện Biên.

Hối hả trên công trình đường động lực Điện Biên

Nỗ lực vì mục tiêu hoàn thành Đường giao thông kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm dọc trục QL279, QL12 (gọi tắt là đường Động lực Điện Biên), suốt nhiều ngày qua hàng nghìn công nhân cùng máy móc, thiết bị miệt mài làm việc. Cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 vừa qua, công trường ngày đêm vẫn rầm rập tiếng máy, tiếng người…

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 832 tập điều lệnh đội ngũ chuẩn bị cho lễ tiễn quân nhân hoàn thành nghĩa vụ quân sự. (Ảnh: DUY ĐỨC)

Niềm tin gửi lại trước giờ chia tay của những chiến sĩ hoàn thành nghĩa vụ quân sự

Những ngày này, tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên, thời điểm chiến sĩ hoàn thành nghĩa vụ quân sự đã cận kề. Không khí bồi hồi, bịn rịn đã rõ hơn nhưng vượt lên trên những cảm xúc chia tay là tinh thần trách nhiệm, ý chí và niềm tin mà những người lính trẻ gửi lại đơn vị trước giờ phút rời quân ngũ.

Cán bộ Phòng cảnh sát giao thông tỉnh Lào Cai hướng dẫn tập sa hình đối với học sinh xã Văn Chấn. (Ảnh: THANH SƠN)

Công an tỉnh Lào Cai tăng cường kiểm soát về an toàn giao thông

Cảnh sát giao thông tỉnh Lào Cai chia ca thực hiện tuần tra, kiểm soát nhiều khung giờ khác nhau, để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm an toàn giao thông. Đơn vị tăng cường kiểm tra  theo phương châm không có vùng cấm hay ngoại lệ, kết hợp với việc tuyên truyền để người dân chấp hành quy định của pháp luật về giao thông.

Kiểm tra trang phục giữ ấm cho chiến sĩ trước khi vào ca gác tại Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 750. (Ảnh: DUY ĐỨC)

Giữ ấm cho bộ đội trong mùa giá rét

Mùa đông năm nay, khu vực miền núi phía bắc chịu ảnh hưởng của các đợt rét đậm, rét hại kéo dài. Trước tình hình đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp phòng, chống rét, chăm lo đời sống, bảo vệ sức khỏe bộ đội, bảo đảm tốt cho nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.

Toàn cảnh Làng du lịch xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn.

Khơi dậy bản sắc văn hóa qua du lịch cộng đồng

Thực hiện các nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, nhiều địa phương đã lựa chọn cách đi dựa vào nguồn lực bản địa. Ở vùng núi phía bắc, mô hình du lịch cộng đồng đang mở ra hướng sinh kế mới cho người dân, khi văn hóa truyền thống được đặt vào vị trí trung tâm.

Một tiết mục văn nghệ chào mừng thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. (Ảnh: THANH SƠN)

Lào Cai tự hào tiến bước dưới cờ Đảng quang vinh

Tối 25/1, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai diễn ra Chương trình nghệ thuật “Tự hào tiến bước dưới cờ Đảng quang vinh”, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2026).