Phát hiện các di tích, di vật văn hóa tiền Sa Huỳnh tại Bình Thuận

NDĐT – Sáng 10-9, tại TP Phan Thiết (Bình Thuận), Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) phối hợp Sở VHTTDL tỉnh Bình Thuận báo cáo sơ bộ kết quả khai quật Di tích khảo cổ học Động Bà Hòe ở thôn 5, xã Hàm Đức, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.

Các nhà khảo cổ đang tiến hành khai quật tại di tích Động Bà Hòe.
Các nhà khảo cổ đang tiến hành khai quật tại di tích Động Bà Hòe.

Di tích Động Bà Hòe được phát hiện từ những năm 1920, khi người Pháp thi công Quốc lộ 1. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, các nhà khảo cổ đã tiến hành nhiều đợt khai quật và đã tìm ra dấu vết cư trú, mộ táng và một số di vật tiêu biểu của Di tích. Động Bà Hòe đã được công nhận là Di tích cấp quốc gia từ năm 2000.

Ngày 25-5-2016, Bộ VHTTDL ra quyết định cho phép Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Sở VHTTDL tỉnh Bình Thuận tiến hành khai quật Di tích Động Bà Hòe.

Sau gần hai tháng khai quật, các nhà khảo cổ đã mở 5 hố khai quật với tổng diện tích 324 m2. Các di tích xuất lộ trong hố khai quật gồm có mộ táng và một số cụm đá. Trong đó mộ táng có 43 mộ gồm hai loại hình mộ nồi và mộ đất được chôn trong tầng văn hóa có độ sâu trung bình 60-70 cm; mộ đất có 27 mộ được xác định dựa trên các cụm gốm hoặc đồ đá đặt cạnh nhau trên cùng một bình độ. Mộ nồi được xác định với những với những nồi táng kích thước khá lớn, có hoặc không có nắp đậy. Đồ tùy táng chôn theo chủ yếu là đồ đá và đồ gốm bao gồm các công cụ sản xuất như: rìu, cuốc, dọi se chỉ hay các loại đồ dùng sinh hoạt như nồi, bình bát bồng, cốc. Có ba cụm đá được phát hiện là những hạch đá nằm tập trung và một cụm đá là tập hợp của nhiều mảnh tước.

Cùng với các mộ táng và hiện vật, trong tầng văn hóa của những di tích, các nhà khảo cổ còn thu được một khối lượng khá lớn di vật của người xưa chủ yếu là đồ đá và đồ gốm với các loại hình: công cụ ghè đẽo, bàn mài, hòn ghè, hạch đá, mảnh tước, phác vật… là những tín hiệu cho thấy đây có thể là một công xưởng chế tác đá của người xưa. Đồ gốm chủ yếu là các mảnh vỡ của đồ nấu, đồ đựng dung trong sinh hoạt như nồi, bình, bát bồng…

Ông Trương Đắc Chiến, cán bộ nghiên cứu khảo cổ Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, người tham gia khai quật di tích Động Bà Hòe cho biết, qua kết quả khai quật lần này, chúng tôi thấy yếu tố Đá mới ở đây khá đậm nét. Theo đó, lớp cư trú và lớp mộ sớm có thể thuộc Hậu kì Đá mới, nằm trong khung 3.500 – 3.000 năm trước, còn lớp mộ muộn có thể thuộc thời đại Kim khí, niên đại khoảng trên dưới 2.500 năm trước.

Qua tổng thể di tích và di vật khai quật được, có thể thấy Động Bà Hòe là một nơi cư trú của người xưa. Không chỉ là nơi cư trú đơn thuần mà ở đây còn diễn ra các hoạt động chế tác đá rất rõ. Có thể đây là một di tích có tính chất khá đa dạng: cư trú – sản xuất – mộ địa.

Về các mối quan hệ văn hóa, các nhà khảo cổ cho rằng di tích Động Bà Hòe có một số nét gần gũi với các di tích ở Đông Nam Bộ, như Dốc Chùa, Đa Kai hay An Sơn, Lộc Giang. Những yếu tố của văn hóa Xóm Cồn ở miền trung cũng hiện diện trong di tích này. Các đặc trưng của văn hóa Sa Huỳnh không thấy xuất hiện. Như vậy, có thể trước khi văn hóa Sa Huỳnh lan tỏa đến cực nam Trung Bộ, ở đây đã tồn tại một cộng đồng cư dân cổ với một tầng văn hóa khá ổn định và gần gũi với không gian văn hóa Đông Nam Bộ hơn. Sau này, dù có chịu ảnh hưởng bởi sự lan tỏa của văn hóa Sa Huỳnh, thì các nhóm cư dân ở đây vẫn phát triển theo sắc thái riêng.

Ông Nguyễn Văn Đoàn, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho rằng, qua đợt nghiên cứu này đã mang lại kết quả rất có ý nghĩa, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp với Sở VHTTDL tỉnh Bình Thuận chỉnh lý toàn bộ dữ liệu những hiện vật này để thông qua đó chúng ta có thể hình dung được diện mạo nào đó về đời sống cư dân xưa cách đây hơn 3.000 năm cho đến 2.000 năm trước. Trên cơ sở đó, từng bước xây dựng hoàn thiện hồ sơ khoa học, phát huy các giá trị tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng như Bảo tàng Bình Thuận trong việc quảng bá và tôn vinh các giá trị văn hóa của người xưa trên mảnh đất này.

Các di tích xuất lộ trong các hố khai quật gồm có mộ táng và một số cụm đá được bảo quản.

Khu vực khai quật có diện tích 324 m2 ngay sát khu vực dân cư đang sinh sống, nên việc quản lý và bảo vệ di tích cần được quan tâm đặc biệt.

Một số di vật được tìm thấy tại Di tích Động Bà Hòe.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu lãnh đạo, trí thức và văn nghệ sĩ tham dự buổi lễ.

Chung tay bảo tồn, phát huy và lan tỏa giá trị của tiếng Việt

Ngày 8/7, tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam tổ chức lễ công bố Quyết định thành lập Câu lạc bộ di sản văn hóa tiếng Việt, giới thiệu Ban Chủ nhiệm gồm nhiều nhà quản lý, chuyên gia văn hóa, ngoại giao... uy tín và tâm huyết với bảo tồn di sản.

Sản phẩm du lịch Bắc Ninh thu hút đông đảo du khách sau MV "Bắc Bling". Ảnh: TTXVN

Sản phẩm nghệ thuật thành đòn bẩy du lịch

Cách đây khoảng một năm, khi MV (music) “Bắc Bling” của ca sĩ Hòa Minzy tạo tiếng vang trên không gian mạng, nhiều khách du lịch tìm đến Bắc Ninh để khám phá những danh thắng như: chùa Dâu, đền Bà Chúa Kho, làng gốm Phù Lãng, làng tranh Đông Hồ..., khám phá làng quan họ hay “cây cô đơn” xuất hiện trong MV.

Công nghệ trình chiếu hiện đại biến di sản Hoàng thành Thăng Long thành sân khấu rực rỡ sắc màu. (Ảnh: NAM NGUYỄN)

Kích hoạt tài nguyên di sản trong kỷ nguyên số

Không chỉ giúp bảo tồn, lưu giữ di sản, cuộc cách mạng số với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường… đang mở ra những cách tiếp cận mới giúp chuyển hóa di sản thành nguồn lực số có giá trị cho đời sống kinh tế-xã hội.

Tiếng Việt - Sợi dây gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương.

Tiếng Việt - Sợi dây gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương

Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định, ngôn ngữ là một trong những yếu tố quan trọng “định vị” một dân tộc. Chính vì vậy, việc lan tỏa các giá trị cao đẹp của ngôn ngữ và văn hóa dân tộc không chỉ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài mà còn tới bạn bè quốc tế góp phần tạo nên “sức mạnh mềm” của Việt Nam.

Hội diễn đàn, hát dân ca ba miền năm 2026 vừa chính thức khai mạc tại Huế với sự tham gia của 26 đoàn nghệ thuật quần chúng đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Giữ mạch nguồn dân ca

Trong các ngày từ 4 đến 8/7, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức Hội diễn đàn, hát dân ca ba miền năm 2026.

Cuốn sách “Cuộc chiến chống ma túy ở Sơn La và Chuyên án của những người Anh hùng”.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Anh Tuấn viết tiếp câu chuyện về những chuyên án Anh hùng

Hướng tới kỷ niệm 64 năm Ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát nhân dân (20/7/1962-20/7/2026), Nhà xuất bản Công an nhân dân ra mắt cuốn sách “Cuộc chiến chống ma túy ở Sơn La và Chuyên án của những người Anh hùng” của tác giả - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá Trần Anh Tuấn.

Không gian chiếu sáng nghệ thuật Hồ Gươm-Tháp Rùa thể hiện nỗ lực của Thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản bằng những hình thức sáng tạo, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và lấy cộng đồng làm trung tâm. (Ảnh: Ban tổ chức)

Phát huy sức mạnh mềm, nâng cao năng lực hội nhập trong tư duy phát triển mới từ Nghị quyết 80

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, không gian mạng không chỉ là phương tiện truyền thông mới, mà đã trở thành một địa bàn chiến lược, mở ra những cơ hội mới cho phát triển văn hóa, đồng thời đặt ra không ít thách thức trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt về giá trị, bản sắc và sức ảnh hưởng.

Đại sứ Hà Hoàng Hải phát biểu khai mạc Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan cung cấp)

Sôi động Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw, Ba Lan

Cùng với các hoạt động giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân được tổ chức tại Ba Lan, Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw là một trong những cách thức quan trọng, thiết thực góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác song phương Việt Nam-Ba Lan trong các lĩnh vực kinh tế-thương mại-đầu tư, du lịch.

Trưng bày sản phẩm thủ công truyền thống tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam. (Ảnh: NGỌC LIÊN)

Quà lưu niệm kể câu chuyện Việt Nam

Khi được đầu tư đúng hướng, mỗi món quà lưu niệm có thể trở thành điểm nhấn trong hành trình giới thiệu Việt Nam ra thế giới. Từ nguồn tài nguyên văn hóa phong phú kết hợp tư duy sáng tạo đương đại, những sản phẩm nhỏ bé ấy sẽ mang theo thông điệp về đất nước, con người và bản sắc Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Tài năng piano Singapore ghi dấu ấn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam.

Tài năng piano trẻ người Singapore ghi dấu ấn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

Tài năng piano trẻ người Singapore Toby Tan Kai Rong vừa có buổi biểu diễn ra mắt đầy ấn tượng trước giới mộ điệu Việt Nam. Trong lần đầu tiên này, Quán quân hạng mục Nghệ sĩ tại Cuộc thi và Liên hoan piano quốc tế Việt Nam đã hòa tấu cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam, dưới sự dẫn dắt của nhạc trưởng Honna Tetsuji.

Nghệ nhân Lương Sơn Bạc gánh trên vai những chiếc đó bằng tre. Ảnh: LINH VŨ

Làng nghề đan đó Thủ Sĩ giữ hồn quê trong từng nan tre

Không còn khung cảnh tấp nập làm nghề như nhiều thập niên trước, nhưng ở làng đan đó Thủ Sĩ (xã Tân Hưng, Hưng Yên), những đôi bàn tay đã hằn dấu thời gian vẫn miệt mài bên từng nan tre. Với người dân nơi đây, giữ nghề không chỉ là giữ kế sinh nhai, mà còn là giữ lấy một phần hồn quê được truyền qua bao đời.

Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu truyện tranh mang bản sắc Tây Nguyên. (Ảnh: MAI LỮ)

Gỡ khó cho truyện tranh

Nhiều họa sĩ Việt Nam đang tích cực tham gia các dự án truyện tranh, hoạt hình và game của các tập đoàn quốc tế, nhưng ngay tại thị trường trong nước, dấu ấn vẫn còn khiêm tốn.