1/ Thời gian gần đây, xe đạp, xe bus, tàu điện trên cao đang dần trở thành phương tiện di chuyển chính mỗi khi đi làm, đi học, đi chơi của nhiều bạn trẻ. Họ cũng là những người hưởng ứng nhiệt tình khi hai đô thị lớn là TP Hồ Chí Minh và Hà Nội thí điểm dịch vụ xe đạp công cộng và xe bus điện. Nhỏ gọn, dễ di chuyển, xe đạp là loại hình phương tiện khá phù hợp với địa bàn có nhiều ngõ, phố nhỏ như Thủ đô. Ưu điểm của các phương tiện này là gần như không phát thải ô nhiễm môi trường, khi lưu thông ít có khả năng gây áp lực cho hệ thống giao thông đô thị, đồng thời có thể góp phần giải bài toán thiếu nơi đỗ xe như hiện nay.
Mới đây, Sở Giao thông vận tải Hà Nội đã quyết định bố trí gần 200 điểm trạm cho thuê xe đạp công cộng trong khuôn khổ dự án thí điểm 2.000 xe đạp đô thị tại 9 quận nhằm góp phần hỗ trợ vận tải đô thị, góp phần giảm ùn tắc, hạn chế ô nhiễm môi trường. Trước mắt, Hà Nội sẽ bố trí điểm cho thuê xe đạp công cộng tại các quận Tây Hồ, Ba Đình, Đống Đa, Thanh Xuân, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, chậm nhất quý IV/2022. Tại quận Hà Đông và Hoàng Mai, Sở Giao thông vận tải đang thống nhất với các bên liên quan để bố trí các điểm theo hướng ưu tiên kết nối với các phương tiện công cộng khác như xe bus, metro hay những điểm tập trung đông người như trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại. Như vậy, so kế hoạch trước đó, quy mô dự án đã tăng gấp đôi từ 1.000 xe lên thành 2.000 xe đạp, địa bàn thực hiện cũng mở rộng từ 5 lên 9 quận.
Thực tế, Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp như thực hiện đo kiểm khí thải xe mô-tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn để làm cơ sở nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng không khí, đưa vào sử dụng xe bus điện, tàu điện trên cao… nhằm hạn chế các loại phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông. Tuy nhiên, thói quen sử dụng xe cá nhân vẫn khá phổ biến nên trước mắt thành phố cần tiếp tục xây dựng các tuyến phố đi bộ, khuyến khích người dân đi bộ hoặc sử dụng xe đạp, xe điện, từng bước tiến tới thay đổi nhận thức của cộng đồng.
2/ Năm 2009, Công ty cổ phần Đồng Xuân triển khai sử dụng ô-tô điện để phục vụ khách du lịch tham quan khu vực phố cổ và chung quanh hồ Hoàn Kiếm. Đến nay, dự án giao thông này đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo người dân và du khách trong và ngoài nước. Cuối năm 2021, Hà Nội cũng đã đưa vào vận hành tuyến đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông, và chỉ sau thời gian ngắn đã thu hút số lượng lớn người dân tham gia đi lại bằng phương tiện này. Tuy nhiên, quan trọng nhất để giảm tải ùn tắc vẫn là phải hạn chế, tiến tới giảm dần hàng triệu chiếc xe máy, ô-tô cá nhân; hệ thống xe bus cũng cần được xanh hóa… Do đó, việc UBND TP Hà Nội đặt mục tiêu đưa xe bus điện vào sử dụng trong giai đoạn 2021-2025 được xem là nỗ lực của chính quyền trong việc phát triển hạ tầng giao thông xanh để hạn chế ô nhiễm môi trường.
Nhìn ra thế giới, có thể thấy nhiều nước đã phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông xanh. Tại các nước này, chính quyền đô thị cũng như người dân rất hạn chế khả năng đi lại bằng phương tiện giao thông cơ giới, mà chuyển sang đi bộ, đi xe đạp hoặc các phương tiện công cộng. Mới đây, các nhà lập pháp của Ủy ban châu Âu đã bỏ phiếu thông qua việc cấm bán xe chạy xăng và dầu diesel mới trong khu vực. Mặc dù còn nhiều lo ngại về tính khả thi của kế hoạch trên, song đây được coi là bước tiến dài trong mục tiêu giảm phát thải từ ô-tô và các phương tiện thương mại hạng nhẹ ở mức 100% trong năm 2035.
PGS, TS Bùi Thị An, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội cho rằng, phát triển “giao thông xanh” tại các đô thị lớn là một hành trình dài, mang tính chiến lược nên cần có sự quan tâm, vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền. Đặc biệt, cần từng bước loại bỏ các phương tiện giao thông cũ, nát và tập trung đầu tư các loại phương tiện vận tải sử dụng năng lượng sạch, không gây ô nhiễm môi trường như tàu điện ngầm, tàu điện trên cao, xe bus điện chạy bằng khí nén tự nhiên.
Tại Việt Nam, dù đã có sự xuất hiện của các loại xe điện, xe bus điện chạy khí tự nhiên CNG, tuy nhiên số lượng không nhiều. Do đó, để tiến tới mục tiêu thực hiện giao thông xanh, thành phố cần có những ưu đãi để thúc đẩy doanh nghiệp kinh doanh vận tải hướng tới sử dụng xe bus chạy bằng khí thiên nhiên, điện. Đồng thời, đưa ra lộ trình cụ thể để hạn chế xe cá nhân, qua đó hướng người dân ưu tiên sử dụng vận tải công cộng. Như vậy, vừa bảo đảm hiệu quả kinh tế, vừa góp phần hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông vốn rất căng thẳng như hiện nay.
