Sau 25 năm gián đoạn, chợ phiên Ba Sơn, xã biên giới của tỉnh Lạng Sơn, đã được khôi phục trong niềm vui của người dân nơi đây.
Bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống
Cùng ông Lưu Văn Mạnh, thôn Nà Xia, chúng tôi có mặt ở phiên chợ Ba Sơn (thôn Bản Vàng, xã Ba Sơn) trong gió rét tê tái của buổi sớm mùa đông. Trời vừa hửng sáng, người dân đã có mặt, tạo nên không khí rất nhộn nhịp. Hàng hóa được vận chuyển đến chợ bằng xe tải nhỏ, xe máy và cả xe thồ; chủ yếu là nông sản địa phương, nông cụ và một số vật dụng cần thiết.
Với người vùng cao, chợ phiên không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa, nơi gặp gỡ và cố kết cộng đồng. Chia sẻ với chúng tôi, ông Lưu Văn Mạnh cho biết: “Tôi đã theo bố mẹ ra chợ Ba Sơn từ rất nhỏ, nay chợ được chính quyền xây dựng lại, chúng tôi rất vui mừng. Có chợ rồi, người dân không phải đi xa nữa. Nông sản trồng được có chỗ để bán thường xuyên, rất thuận tiện. Đến chợ, còn được nghe hát sli, xem múa... Ai cũng vui”.
Để thu hút nhân dân, góp phần quảng bá nét văn hóa đặc trưng, tại các phiên chợ, cấp ủy, chính quyền xã đều tổ chức nhiều tiết mục văn nghệ đặc sắc. Đây là đặc sản của chợ Ba Sơn, khi tới chợ là đi chơi chợ. Ngoài việc mang hàng hóa tới buôn bán, người dân đến chợ còn cất lên những tiếng hát sli, then uốn lượn, biểu diễn điệu múa sư tử mèo vừa mạnh mẽ vừa uyển chuyển...
Theo đồng chí Nguyễn Văn Thịnh, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, chợ phiên Ba Sơn được tổ chức định kỳ vào các ngày 3, 8, 13, 18, 23 và 28 (âm lịch). Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, chợ phiên còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, góp phần gìn giữ bản sắc, tăng cường sự gắn kết và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn.
Đầu ra cho nông sản địa phương
Ba Sơn là xã biên giới của tỉnh, được hình thành từ sáp nhập ba xã Cao Lâu, Xuất Lễ và Mẫu Sơn của huyện Cao Lộc (cũ). Việc sáp nhập đã mở ra không gian hành chính mới, đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức các hoạt động kinh tế, thương mại và sinh hoạt cộng đồng phù hợp thực tiễn mới.
Đồng chí Nguyễn Văn Thịnh cho biết: “Xây dựng chợ phiên hoạt động trở lại là nhiệm vụ được xã xác định ngay từ đầu. Chúng tôi coi việc tái khởi động chợ phiên Ba Sơn không chỉ giải quyết nhu cầu kinh tế, thương mại mà còn khôi phục nhiều yếu tố văn hóa bản địa, công tác dân sinh và an ninh trên địa bàn. Đây sẽ là điểm giao thương, trao đổi hàng hóa, đồng thời quảng bá các sản phẩm nông sản và hàng thủ công truyền thống đặc trưng của địa phương”.
Để chuẩn bị cho chợ phiên Ba Sơn trở lại, xã đã triển khai các công việc với tinh thần khẩn trương, đồng bộ. Khu vực chợ được chỉnh trang, vệ sinh môi trường, sắp xếp gian hàng gọn gàng, thuận tiện. Công tác tuyên truyền, vận động tiểu thương tham gia trưng bày, giới thiệu sản phẩm địa phương được đẩy mạnh. Các phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh an toàn thực phẩm được chú trọng triển khai.
Việc tổ chức chợ phiên đã giúp tiêu thụ nông sản tại chỗ. Giờ đây, người dân có thể đưa sản phẩm do mình sản xuất tới trực tiếp người tiêu dùng, qua đó giảm trung gian, khuyến khích sản xuất, tăng thu nhập. Nhiều nông sản địa phương như hoa hồi, nhựa thông, vịt cổ xanh, chanh rừng, mật ong rừng Mẫu Sơn, gà sáu ngón, thuốc người Dao... được bày bán. Các sản phẩm OCOP của một số hợp tác xã trên địa bàn cũng được giới thiệu.
Bà Hà Thị Lan, thôn Nà Rầm cho biết, trước đây, muốn bán nông sản phải đi xa, ra tận thị trấn Cao Lộc (cũ) hoặc lên thành phố, gần 30 km. Mỗi lần đi vừa tốn công, tốn tiền vận chuyển, lại lo không bán được. Nay có chợ phiên ngay tại xã, chỉ cần mang hàng ra chợ là có người mua, không còn phải đi xa như trước.
Chị Hoàng Thị Son, phường Đông Kinh chia sẻ: “Muốn mua nông sản sạch, tôi thường phải tìm tới tận nhà người dân. Giờ có chợ Ba Sơn, tôi chỉ cần đi một lần là mua được nhiều thứ cần thiết. Tôi sẽ giới thiệu chợ phiên Ba Sơn với bạn bè ở các tỉnh khác, vì đến chợ vừa mua được nông sản sạch, vừa được đi chơi chợ, tìm hiểu nét văn hóa truyền thống thú vị”.
Chợ phiên vùng cao là không gian giao thương gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc, là nơi hội tụ những sắc thái đặc trưng từ trang phục truyền thống đến ẩm thực bản địa. Đi khắp các góc chợ, ngắm các gian hàng, có thể thấy chợ Ba Sơn khang trang, hàng hóa phong phú, là minh chứng sinh động cho sự phát triển kinh tế-xã hội của nhân dân biên giới nơi vùng cao xứ Lạng.
