Tính đến cuối năm 2024, Nghệ An đã có 327 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm gần 80% tổng số xã của tỉnh. Trong đó, 127 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 25 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Thêm vào đó, 240 thôn, bản trên địa bàn tỉnh cũng đã hoàn thành tiêu chí nông thôn mới, với bình quân mỗi xã đạt hơn 17 tiêu chí. Những con số này cho thấy sự đồng đều trong phát triển nông thôn, đặc biệt là ở các xã ven đô và đồng bằng.
Huyện Hưng Nguyên, với đặc điểm là huyện ngoại thành, đã là huyện đầu tiên của Nghệ An được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2023. Đây là một dấu ấn quan trọng, không chỉ với Hưng Nguyên mà còn cho thấy sự thành công của Nghệ An trong việc triển khai các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trên diện rộng. Các địa phương khác, nhờ vào những mô hình hay của Hưng Nguyên, đã có thêm động lực và bài học kinh nghiệm trong việc triển khai xây dựng nông thôn mới ở cấp huyện và cấp xã.
Năm 2024 cũng chứng kiến sự chuyển biến mạnh mẽ trong việc nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới tại Nghệ An. Các tiêu chí như nhà ở dân cư đạt chuẩn “3 cứng” (cứng về nhà ở, cứng về đường giao thông và cứng về công trình nước sạch) đã được quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, việc thực hiện tiêu chí này tại các xã miền núi vẫn còn gặp khó khăn lớn do điều kiện kinh tế và địa hình. Những xã vùng sâu, vùng xa vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông và điện nước.
Để giải quyết vấn đề này, tỉnh Nghệ An đã linh hoạt điều chỉnh một số tiêu chí của chương trình nông thôn mới để phù hợp hơn với tình hình thực tế của các xã miền núi, nhằm bảo đảm chương trình phát triển đồng đều và bền vững. Bên cạnh đó, tỉnh đã đẩy mạnh việc xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, đặc biệt là các mô hình “xã nông thôn mới thông minh”, hướng đến việc ứng dụng công nghệ trong quản lý và cung cấp các dịch vụ công cho người dân. Dự kiến, đến năm 2025, Nghệ An sẽ có ít nhất 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới thông minh, qua đó cung cấp những bài học thiết thực để nhân rộng mô hình này trên toàn tỉnh.
Một trong những yếu tố quan trọng giúp Nghệ An tiến nhanh trong việc xây dựng nông thôn mới chính là sự tham gia của cộng đồng và các doanh nghiệp. Mô hình “OCOP” (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) đã được triển khai rộng rãi và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các sản phẩm đặc trưng của từng vùng, như sản phẩm thủy sản, nông sản, và đồ thủ công mỹ nghệ, đã giúp tăng trưởng kinh tế địa phương và tạo ra những nguồn thu nhập ổn định cho người dân.
Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực tài chính cho chương trình nông thôn mới vẫn là một vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu trong việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, nhưng vẫn cần thêm nguồn lực để duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, đặc biệt là tại các xã miền núi. Chính quyền địa phương đã chú trọng đến việc kết hợp giữa ngân sách nhà nước và nguồn lực từ doanh nghiệp, song vẫn cần có những chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các xã khó khăn. Việc khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn, cùng với sự tham gia tích cực của cộng đồng, sẽ giúp chương trình đạt được hiệu quả cao hơn.
Ngoài ra, Nghệ An cũng đang hướng tới một mô hình phát triển nông thôn mới bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp thông minh. Các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, như mô hình trồng trọt và chăn nuôi sạch, đang được triển khai tại một số xã, nhằm tạo ra sản phẩm chất lượng cao và bảo vệ môi trường. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý các dịch vụ công và các hoạt động nông thôn cũng đang được đẩy mạnh, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và văn hóa.
Tóm lại, chương trình xây dựng nông thôn mới tại Nghệ An đã đạt được những thành tựu quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Để chương trình thực sự bền vững và có hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục huy động nguồn lực, đổi mới cách làm, gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Việc phát triển nông thôn mới phải gắn với bảo vệ môi trường, ứng dụng công nghệ và xây dựng những mô hình nông thôn thông minh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng một nền nông thôn hiện đại, giàu mạnh.
