Nhịp sống mùa phơi
Đi qua các xã Chư Prông, Ia Grai, Mang Yang hay Pleiku, dễ dàng bắt gặp hình ảnh những sân phơi cà-phê rộng lớn. Hạt cà-phê sau khi tách vỏ được trải đều trên nền xi-măng, trên bãi đất trống, thậm chí cả trên đường làng. Dưới nắng vàng, từng hạt cà-phê óng ánh tạo thành những “tấm thảm nâu” khổng lồ, nối dài bất tận. Người dân dùng cào tre hoặc máy đảo liên tục để hạt khô đều, tránh ẩm mốc. Tiếng cào lạo xạo hòa cùng tiếng gió núi, tiếng trẻ con nô đùa bên sân phơi tạo nên bản hòa âm đặc trưng của mùa vụ. Mùi thơm nhẹ của hạt cà-phê phơi nắng lan tỏa khắp không gian, quyện cùng hương đất đỏ bazan khiến bất cứ ai đi qua cũng phải dừng lại hít một hơi thật sâu.
Ông Nguyễn Văn Hòa, nông dân xã Ia Grai vừa dùng cào tre đảo hạt vừa chia sẻ, năm nay nắng đẹp, hạt khô nhanh. Mỗi ngày tôi phải đảo hạt cả chục lần, mệt nhưng vui vì nhìn thấy hạt cà-phê chuyển mầu nâu bóng, thơm lừng. Được mùa, được giá nên bà con ai cũng phấn khởi. Có thể nói, cà-phê là nguồn sống của gia đình tôi.
Đã thành thông lệ, cứ đến mùa phơi là cả nhà ông Hòa lại quây quần bên nhau. Vợ ông lo cơm nước, con cái phụ đảo hạt, ông thì ngồi nhặt những hạt lép. Mỗi người một việc, cả nhà rộn ràng như ngày hội. Năm nay giá cà-phê nhân tăng mạnh nên bà con ai cũng hồ hởi. Những bao cà-phê đầy ắp chất từng chồng cao trong góc sân, hứa hẹn một mùa thu nhập khá. “Có tiền từ cà-phê, tôi dự định sửa lại mái nhà, cho con gái út đi học nghề. Bà con trong buôn cũng vậy, ai cũng tính toán cho tương lai. Mùa phơi cà-phê không chỉ là làm ăn, mà còn là niềm hy vọng, là động lực để chúng tôi gắn bó với đất này”, ông nói.
Ở Tây Nguyên, mùa phơi cà-phê là mùa của sự tất bật. Người già, trẻ nhỏ, đàn ông, phụ nữ đều tham gia. Người hái, người vận chuyển, người phơi, người đảo hạt… tất cả tạo nên một guồng quay lao động nhịp nhàng. Mùa phơi cà-phê còn là dịp để bà con tụ họp, cùng nhau ăn bữa cơm tập thể sau ngày làm việc. Những câu chuyện rôm rả bên ché rượu cần, tiếng cồng chiêng vang vọng khiến mùa vụ không chỉ là lao động, mà còn là lễ hội của cộng đồng.
Để hạt cà-phê thơm ngon
Gia Lai hiện có hơn 80 nghìn ha cà-phê, sản lượng hằng năm đạt hàng trăm nghìn tấn. Năm nay, người dân phấn khởi vì vừa được mùa vừa được giá. Nhiều hộ gia đình có thể trang trải chi phí sinh hoạt, đầu tư cho con cái học hành, sửa sang nhà cửa. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập, cà-phê Gia Lai còn góp phần khẳng định thương hiệu cà-phê Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hạt cà-phê phơi nắng tự nhiên, giữ được hương vị đậm đà nên các doanh nghiệp xuất khẩu đánh giá cao. Tuy nhiên, mùa phơi cà-phê cũng đối mặt nhiều thách thức. Thời tiết Tây Nguyên thất thường, những cơn mưa trái mùa có thể khiến hạt ẩm mốc, giảm chất lượng. Phơi thủ công phụ thuộc nhiều vào nắng, trong khi công nghệ sấy hiện đại chưa được phổ biến rộng rãi. Một số hộ dân vì thiếu sân phơi đã tận dụng đường làng, gây khó khăn cho giao thông. Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cũng đặt ra yêu cầu phải có giải pháp xử lý hiệu quả.
Ông Phan Bá Kiên, Giám đốc Công ty TNHH BaKa (xã Ia Grai) cho biết, để tạo ra dòng cà-phê nguyên chất, tiện lợi cho người tiêu dùng, công ty đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy rang xay tự động, dây chuyền trích ly tinh chất hiện đại cùng công nghệ cô đặc chân không. Mục tiêu lớn nhất là giữ trọn hương vị nguyên bản của cà-phê, thứ hương vị đặc trưng mà vùng đất Tây Nguyên ban tặng, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Ông Kiên nhấn mạnh, việc kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và nguyên liệu bản địa không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm, mà còn góp phần khẳng định thương hiệu cà-phê Gia Lai trên bản đồ cà-phê Việt Nam và thế giới.
Mùa phơi cà-phê ở Gia Lai được coi là biểu tượng văn hóa, minh chứng cho sự cần cù, sáng tạo của người dân Tây Nguyên. Những tấm thảm nâu trải dài dưới nắng vàng không chỉ mang lại hạt cà-phê thơm ngon, mà còn lưu giữ ký ức, niềm tự hào của cả một vùng đất. Trong nhịp sống hiện đại, mùa phơi cà-phê vẫn giữ nguyên giá trị, vừa là nguồn thu nhập, vừa là nét đẹp văn hóa cần được bảo tồn và phát huy. Gia Lai với những mùa phơi cà-phê rộn ràng sẽ là điểm đến hấp dẫn, nơi du khách tìm thấy hương vị cà-phê đậm đà và bản sắc của đại ngàn.
Để nâng cao giá trị cà-phê Gia Lai, nhiều hợp tác xã đã đầu tư máy sấy, kho bảo quản hiện đại. Một số doanh nghiệp liên kết với nông dân xây dựng quy trình sản xuất khép kín, từ thu hoạch đến chế biến. Song song đó, ngành du lịch đang khai thác mùa phơi cà-phê như một sản phẩm trải nghiệm độc đáo. Du khách có thể tham gia hái quả, phơi hạt, thưởng thức cà-phê ngay tại vườn. Đây là hướng đi mới vừa tăng thu nhập cho người dân, vừa quảng bá văn hóa cà-phê Tây Nguyên.
