Thành phố ba hương vị
Nằm ở miền trung Thái Lan và ven bờ biển phía tây của Vịnh Thái Lan, Phetchaburi là một tỉnh giàu tài nguyên thiên nhiên và có hệ sinh thái đa dạng. Phetchaburi, với thủ phủ cùng tên, cũng nổi tiếng với các nguyên liệu chất lượng cao được sử dụng trong những món ăn lưu truyền qua nhiều thế hệ, tạo nên sự đặc sắc của ẩm thực truyền thống nơi đây.
Phetchaburi được biết đến là “Thành phố ba hương vị” với vị ngọt từ đường thốt nốt, vị mặn từ muối biển và vị chua từ chanh. Vị ngọt trong các món tráng miệng hấp dẫn tại Phetchaburi chủ yếu đến từ đường nấu từ nước cây thốt nốt. Được trồng nhiều ở Phetchaburi, đặc biệt là ở huyện Ban Lat, cây thốt nốt đem lại loại đường chất lượng, nổi tiếng với vị ngọt thanh và thơm.
Vị mặn đến từ muối biển tại các trang trại ở Phetchaburi tạo nên hương vị đặc trưng cho ẩm thực nơi đây. Là gia vị không thể thiếu trong các món ăn, muối còn dùng để sơ chế, bảo quản thực phẩm, cũng như nhiều công dụng khác. Huyện Ban Laem thuộc tỉnh Phetchaburi là một trong những vùng sản xuất muối biển lớn nhất tại Thái Lan.
Vị chua được biết đến qua loại chanh chất lượng cao paen rampai với vỏ mỏng, nhiều nước, chua dịu và có mùi thơm. Loại chanh này là một trong những giống cây trồng chủ lực của Phetchaburi, được trồng nhiều tại các huyện Tha Yang và Ban Lat.
Đặt chân đến Phetchaburi, du khách có thể thưởng thức những món ăn kết hợp khéo léo giữa vị ngọt, mặn và chua, như kaeng khua hua tan (cà-ri thốt nốt), khao chae (cơm ngâm nước ăn kèm với các món mặn) hay kuaitiao nam daeng (mì nước dùng đỏ)...
Du khách cũng sẽ có những trải nghiệm đầy thú vị và đáng nhớ khi tìm hiểu về quy trình sản xuất muối biển tại Dự án Trang trại nuôi trồng thủy sản kiểu mẫu ở huyện Ban Laem hay ghé thăm Vườn chanh chú Noi và Vườn thốt nốt chú Thanom ở huyện Ban Lat.
Tại Vườn thốt nốt chú Thanom, du khách sẽ được ngắm nhìn những rặng thốt nốt trải dài trên diện tích 10 rai (khoảng 1,6ha). Du khách cũng được tận mắt chứng kiến quá trình thu hoạch và làm đường thốt nốt, từ lúc người nông dân địa phương leo lên cây cao tới 30-40m, dùng dao cắt ngọn bông để mật hoa chảy vào ống tre, cho đến khi lọc và đun nước thốt nốt đặc lại thành đường. Du khách còn được học cách làm và thưởng thức những chiếc bánh khanom tan (bánh thốt nốt) mềm, xốp, với vị ngọt từ đường thốt nốt và vị béo ngậy từ nước cốt dừa.
Mặc dù ông Thanom, một chuyên gia về cây thốt nốt ở Phetchaburi, đã qua đời, song con trai của ông vẫn kế thừa và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, từ khâu trồng trọt, thu hoạch đến chế biến đường thốt nốt. Nhờ vậy, Vườn thốt nốt chú Thanom, còn được biết với tên gọi “Nhóm bảo tồn đường thốt nốt”, góp phần duy trì nghề nấu đường thốt nốt truyền thống ở Phetchaburi.
Với việc bảo tồn ẩm thực truyền thống, cùng nỗ lực đổi mới, Phetchaburi đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là thành viên của Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) trong lĩnh vực ẩm thực năm 2021. Nhờ vậy, Phetchaburi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy du lịch ẩm thực và phát triển nền kinh tế không chỉ của riêng địa phương.
Nâng tầm du lịch ẩm thực
Là thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực ẩm thực, Phetchaburi chú trọng giữ gìn hương vị truyền thống, sử dụng các nguyên liệu có nguồn gốc địa phương và thân thiện với môi trường, đồng thời điều chỉnh và đem đến những món ăn mới phù hợp khẩu vị của thực khách trong và ngoài nước.
Khanom mo kaeng là một món bánh truyền thống của Thái Lan, được làm từ nước cốt dừa, đường thốt nốt, trứng và bột nhão từ đậu xanh, khoai môn hoặc hạt sen, thường được phủ hành phi lên trên. Là sản phẩm có Chỉ dẫn địa lý (GI), “khanom mo kaeng Mueang Phet” cho thấy sự độc đáo của món bánh được sản xuất tại Phetchaburi.
Nhà máy bánh kẹo chú Anek là một xưởng sản xuất bánh ngọt truyền thống nổi tiếng nằm ở huyện Mueang của tỉnh Phetchaburi. Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Thái Lan, ông Prawit Kruasarp, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Phetchaburi Thai Dessert, chủ sở hữu Nhà máy bánh kẹo chú Anek, cho biết, bên cạnh hương vị truyền thống, nhà máy cũng ra lò bánh khanom mo kaeng vị phô-mai để đáp ứng sở thích của giới trẻ.
Cùng với việc cho ra mắt những hương vị mới, Nhà máy bánh kẹo chú Anek cũng áp dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng và đóng gói sản phẩm với bao bì hiện đại, bắt mắt hơn nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Ông Prawit Kruasarp mong muốn nâng tầm các món tráng miệng của Phetchaburi để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và được biết đến rộng rãi hơn.
Quảng bá và tận dụng những cơ hội mà du lịch ẩm thực mang đến hiện là một trong những chính sách mà chính quyền tỉnh Phetchaburi, cũng như các cơ quan hữu quan của Thái Lan thúc đẩy. Trong chương trình họp báo và tham quan thực tế do Cục Quan hệ công chúng Thái Lan (PRD) tổ chức, đại diện các cơ quan truyền thông đến từ nhiều quốc gia, như Việt Nam, Ấn Độ, Nhật Bản, Tây Ban Nha… đã có dịp tới Phetchaburi để tìm hiểu về ẩm thực địa phương và những cơ hội xúc tiến du lịch.
Trong khuôn khổ chương trình, tại buổi thảo luận với chủ đề “Phetchaburi: Thành phố quyến rũ với ba hương vị - Nâng tầm du lịch ẩm thực”, bà Thanada Vijakkhana, Phó Giám đốc Văn phòng Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) tỉnh Phetchaburi, giới thiệu về chiến lược thúc đẩy du lịch ẩm thực của tỉnh, trong đó đặt trọng tâm vào chất lượng thay vì số lượng, với mục tiêu tăng trưởng bền vững.
Bà Thanada Vijakkhana cho biết, Phetchaburi trước đây tập trung quảng bá về “biển, cát và nắng”, tức là du lịch gắn với cảnh quan thiên nhiên phong phú. Hiện chính quyền tỉnh Phetchaburi, TAT và các đối tác đang phối hợp triển khai những hoạt động xúc tiến du lịch, trong đó đề cao tiềm năng của tỉnh này với tư cách là Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực ẩm thực.
Phetchaburi cũng nhận thấy cơ hội để không chỉ phát triển du lịch ẩm thực, mà còn thúc đẩy các ngành khác, như chăm sóc sức khỏe, làm đẹp. Để đưa chanh paen rampai của Phetchaburi tiếp cận thị trường, doanh nghiệp địa phương đã sản xuất nhiều sản phẩm từ giống cây này, như đồ uống có ga, tinh dầu, mỹ phẩm... Những sản phẩm này không chỉ giúp tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có mà còn tạo thêm thu nhập cho cộng đồng địa phương.
Ba hương vị ngọt, mặn và chua cho thấy nét đẹp ẩm thực của tỉnh, với sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo. Điều này được bà Wanpen Mungsri, Phó Tỉnh trưởng tỉnh Phetchaburi, nhấn mạnh tại buổi thảo luận do PRD tổ chức. Bà Wanpen Mungsri khẳng định, nền ẩm thực Phetchaburi gắn kết sâu sắc với cộng đồng, ngành du lịch và kinh tế của địa phương; cho rằng, đây cũng là một trong những lý do nơi đây được UNESCO công nhận là Thành phố sáng tạo.
Cùng với Phetchaburi, UNESCO đã đưa các thành phố Phuket (2015) và Songkhla (2025) của Thái Lan vào Mạng lưới Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực ẩm thực. Đây là nền tảng để Thái Lan khai phá tiềm năng của du lịch ẩm thực, góp phần triển khai chính sách định vị "Đất nước nụ cười" là điểm đến du lịch chất lượng cao. Nỗ lực này cũng sẽ góp phần quảng bá bản sắc văn hóa và bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế Thái Lan.
