Những câu chuyện được kể "rất Việt Nam"

Từ thực tế hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau, một số nhà sản xuất, nghệ sĩ chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần những nhận xét, dự cảm và hy vọng về đời sống văn hóa đất nước trong năm mới 2026.

Vũ điệu của nắng, tác giả Lê Bá Tài, là một trong những bức ảnh đạt giải của tháng tại cuộc thi Noirfotocontest năm 2025.
Vũ điệu của nắng, tác giả Lê Bá Tài, là một trong những bức ảnh đạt giải của tháng tại cuộc thi Noirfotocontest năm 2025.

Nhà sản xuất phim Trần Thị Bích Ngọc: Từng bước định hình dáng vóc ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam

ngoc.jpg

Thị trường điện ảnh năm qua đã chứng kiến một sức bật chưa từng có với tổng doanh thu vượt ngưỡng 4.500 tỷ đồng. Trong đó, phim nội địa đóng góp một con số ấn tượng khoảng 2.780 tỷ đồng, tăng hơn 1.000 tỷ so với năm 2024.

Đằng sau những con số "biết nói" ấy là một tín hiệu đáng mừng hơn: sự đa dạng về thể loại và sự trở lại của niềm tin từ công chúng dành cho điện ảnh trong nước. Đặc biệt, sự ủng hộ nồng nhiệt từ những người xem trẻ tuổi cho thấy, chỉ cần người làm điện ảnh kể chuyện bằng sự chân thành và thái độ chuyên nghiệp, khán giả sẽ không bao giờ quay lưng với những giá trị bản sắc của dân tộc.

Năm 2025, giáo dục điện ảnh đã thật sự có nhiều thay đổi. Bên cạnh những mái trường đào tạo chuyên nghiệp, những chương trình hỗ trợ tài năng trẻ bền bỉ như CJ short film, chúng ta còn chứng kiến sự nở rộ của các xưởng phim (workshop) chuyên sâu, như Danaff Talents, tập trung vào kịch bản, vào quy trình sản xuất hợp tác quốc tế chuyên nghiệp, vốn là những điểm yếu bấy lâu nay của điện ảnh Việt Nam. Một bộ phim hay không còn là sự may rủi, mà là kết quả của một cấu trúc kịch bản chặt chẽ và quy trình sản xuất, chiến lược truyền thông chi tiết, bài bản. Đáng quý hơn, giáo dục còn lan tỏa đến cả người xem. Qua các câu lạc bộ điện ảnh và hoạt động phê bình, một thế hệ khán giả có nhận thức thẩm mỹ điện ảnh đã hình thành, tạo ra áp lực tích cực, buộc các nhà làm phim phải tự nâng cấp chính mình mỗi ngày.

Bên cạnh những kỷ lục doanh thu, phim Việt vẫn âm thầm vươn mình ra biển lớn bằng ngôn ngữ toàn cầu, qua những cánh cửa hẹp của các liên hoan phim quốc tế. Năm 2025, chúng ta tiếp tục tự hào duy trì sự hiện diện tại các ngày hội điện ảnh quan trọng nhờ sức sáng tạo của thế hệ trẻ. Đặc biệt, Việt Nam đã chủ động hơn trong việc mời bạn bè quốc tế thưởng thức đặc sản văn hóa điện ảnh của mình và cùng giao lưu kết nối tìm kiếm cơ hội hợp tác thông qua các sự kiện Đêm điện ảnh Việt Nam, Tuần điện ảnh Việt Nam tại một số quốc gia. Chúng ta đã can đảm đi một bước xa hơn: Phát hành thương mại trên thị trường quốc tế. Việc tham gia các liên hoan phim quốc tế là để khẳng định đẳng cấp nghệ thuật và vị thế điện ảnh của một quốc gia, nhưng đưa phim ra rạp quốc tế mới là cách xây dựng một nền công nghiệp bền vững. Tại Mỹ, Australia, Hàn Quốc và một số nước trong khu vực, phim Việt đã bắt đầu hiện diện một cách danh chính ngôn thuận với phụ đề tiếng Anh và chiến dịch quảng bá bài bản.

Với tôi, 2025 là năm của sự đổi thay, Việt Nam đang dần thoát khỏi cái bóng một "thị trường tiềm năng" để trở thành một điểm sáng thực thụ trên bản đồ điện ảnh thế giới. Với đà tăng trưởng của năm 2025, chúng ta có thể tin tưởng vào một năm 2026 đầy khởi sắc. Đó sẽ là năm mà số lượng phim nội địa tiếp tục gia tăng, đi cùng sự đa dạng trong việc khám phá các đề tài mới. Tôi hy vọng, sự chân thành trong cách làm nghề và tính bài bản trong cách vận hành sẽ mang lại một năm thành công rực rỡ nữa cho thị trường phim Việt.

Nghệ sĩ thị giác Phạm Tuấn Ngọc: Nghệ thuật ngày càng gắn bó hơn với đời sống thường nhật

ngoc-nam.jpg

Nhìn từ cuộc thi nhiếp ảnh đen trắng Noirfotocontest mà tôi là người sáng lập và vẫn trực tiếp tham gia vận hành (năm nay đã bước sang phiên thứ bảy), tôi nhận thấy có nhiều tín hiệu tích cực cho năm hoạt động nghệ thuật 2026, đang tới rất gần với mỗi chúng ta.

Noirfotocontest năm nay là một kỳ thi rất thành công về chất lượng tác phẩm. Bên cạnh đó, cuộc thi không chỉ nhận được sự hưởng ứng tích cực của công chúng mà còn cho thấy, các đối tác của chúng tôi đã thật sự hiểu, tin tưởng và chia sẻ định hướng của cuộc thi: Xây dựng cộng đồng nhiếp ảnh và tiến tới đóng góp lâu dài cho sự phát triển của nền nghệ thuật Việt Nam thông qua nhiếp ảnh. Từ đó, họ tham gia cùng Ban tổ chức ở những mức độ phù hợp, từ tài trợ quà tặng cho các cuộc thi tháng, đến hỗ trợ chi phí cho triển lãm hay workshop. Trên nền tảng đó, Noirfotocontest trong các kỳ tiếp theo sẽ có nhiều điều kiện tập trung vào chất lượng chuyên môn và sự sáng tạo cá nhân của từng nhiếp ảnh gia.

Ở bối cảnh rộng hơn, trong năm 2025, tôi chứng kiến sự xuất hiện của rất nhiều không gian nghệ thuật mới, cùng đó là mật độ và sự đa dạng ngày càng rõ nét của các hoạt động nghệ thuật: Từ triển lãm cá nhân, nhóm nghệ sĩ chuyên nghiệp đến các dự án, sự kiện truyền thông và xã hội mà nghệ thuật thị giác được xem như trung tâm điểm kết nối cộng đồng. Điều này mang lại cho tôi một cảm giác lạc quan về tương lai, khi nghệ thuật ngày càng khẳng định được vị trí cần thiết và gắn bó hơn trong đời sống thường nhật của người dân, ít nhất là ở các đô thị lớn. Nghệ thuật không còn chỉ xuất hiện trong những dịp đặc biệt, mà dần trở thành một phần quen thuộc, diễn ra thường xuyên trong nhịp sống hằng ngày. Vì vậy, tôi hy vọng trong năm mới sẽ có thêm nhiều hoạt động hấp dẫn và chất lượng hơn.

Sự dịch chuyển trong nhu cầu thẩm mỹ và việc sở hữu tác phẩm nghệ thuật cũng đang cho thấy nhiều dấu hiệu tích cực. Các nhà sưu tập trẻ ngày càng thoải mái và tự do hơn trong việc thưởng thức cũng như lựa chọn tác phẩm. Quyết định của họ chủ yếu dựa trên cảm nhận và sở thích cá nhân hơn là quá phụ thuộc vào danh tiếng của nghệ sĩ, hồ sơ lý lịch hay giá trị đầu tư trong tương lai. Xu hướng này góp phần khuyến khích nghệ sĩ trẻ tự tin trong sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện để các gallery và không gian nghệ thuật tập trung giới thiệu nhiều hơn nữa lớp nghệ sĩ mới, với thực hành và hoạt động đa dạng, phong phú.

Nhạc sĩ Dương Cầm: Sẵn sàng thử sức với loại hình sân khấu mới

cam.jpg

Sau một năm đưa vở nhạc kịch theo phong cách Broadway Giấc mơ Chí Phèo lên sân khấu, điều khiến tôi vui nhất là khán giả bắt đầu đón nhận nhạc kịch một cách tự nhiên hơn. Nhiều người đến xem vì tò mò nhưng ở lại vì cảm xúc. Điều đó cho tôi hy vọng: Nhạc kịch kiểu Broadway hoàn toàn có chỗ đứng ở Việt Nam.

Broadway - được hiểu như một phong cách nhạc kịch hoàn chỉnh - là kiểu nhạc kịch chú trọng kể chuyện, cảm xúc và sự kết nối trực tiếp với khán giả. So với opera vốn đặt nặng kỹ thuật thanh nhạc hàn lâm, Broadway gần gũi hơn với đời sống hiện đại. Diễn viên Broadway vừa phải hát, vừa diễn, vừa chuyển động, nhưng không bị bó buộc vào một cách hát quá “kỹ thuật”, mà ưu tiên truyền tải cảm xúc và câu chuyện.

Với Giấc mơ Chí Phèo, tôi cần một hình thức giúp khán giả dễ tiếp nhận, dễ đồng cảm, nhưng vẫn đủ chiều sâu. Broadway cho phép tôi làm điều đó, đặc biệt khi kể một câu chuyện “rất Việt Nam” bằng ngôn ngữ sân khấu dễ hiểu. Tôi hy vọng trong tương lai, nhạc kịch không còn bị xem là loại hình “kén” người xem. Sẽ có thêm nhiều vở nhạc kịch Việt được đầu tư nghiêm túc. Và điều quan trọng hơn là tôi rất mong sẽ có một thế hệ nghệ sĩ trẻ toàn diện với khả năng hát - diễn - vũ đạo cho loại hình này

Theo quan sát của tôi, nhạc kịch ở Việt Nam đang chuyển động chậm nhưng chắc. Có nhiều bạn trẻ bắt đầu học nhạc kịch một cách bài bản, khán giả trẻ cũng cởi mở hơn và sẵn sàng thử những loại hình sân khấu mới.

Dù chưa thể nói là bùng nổ, nhưng rõ ràng nhạc kịch kiểu Broadway không còn là điều quá xa lạ. Nó đang từng bước hình thành một cộng đồng nhỏ, từ nghệ sĩ đến khán giả, và đó là nền tảng rất quan trọng cho sự phát triển lâu dài. Giấc mơ Chí Phèo là một bước thử, và qua bước thử đó, tôi có thêm niềm tin rằng nhạc kịch Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển theo con đường này.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, vai Linh Nhân Hoàng thái hậu trong vở Câu thơ yên ngựa.

Hạnh phúc được tiếp nối truyền thống nghệ thuật của gia tộc

Ghi dấu mốc 100 năm gia tộc hát bội - cải lương tuồng cổ Vĩnh Xuân-bầu Thắng-Minh Tơ-Thanh Tòng, bởi thế, với Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, năm 2025 là một năm hạnh phúc. Đây cũng là gia tộc duy nhất ở miền nam, đến nay có đến sáu đời duy trì nghề hát. Bên thềm năm mới, chúng tôi có cuộc trò chuyện cùng chị.

Không gian sáng tạo Phố Bên Đồi là điểm hẹn âm nhạc không thể bỏ lỡ của công chúng Đà Lạt. (Ảnh Phố Bên Đồi)

Định hình hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Lĩnh vực công nghiệp văn hóa đang ghi nhận sự chuyển biến mạnh mẽ, từ chính sách đến thực tiễn. Các ngành điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, báo chí, phát thanh truyền hình, xuất bản và du lịch văn hóa từng bước trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Một góc vườn tháp Huệ Quang.

Cuộc đối thoại xuyên thời gian

Nếu như Yên Tử được coi là trung tâm của quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc thì vườn tháp Huệ Quang chính là trái tim của Yên Tử.

Tác phẩm Phượng Vũ của họa sĩ Hà Phạm tương tác cùng tác phẩm Vũ môn của họa sĩ Phan Minh Bạch, trong triển lãm Đạo học ngàn năm.

Ánh sáng và niềm vui

Lần thứ tư, nhóm nghệ sĩ Dấu xưa Văn hiến tổ chức triển lãm chung, mang tên Đạo học ngàn năm. 10 nghệ sĩ đã dành nhiều thời gian nghiên cứu sâu về vị thế, vai trò, ý nghĩa của Văn Miếu-Quốc Tử Giám, của đạo học qua dòng chảy lịch sử dân tộc, cùng trao đổi, thảo luận để tạo nên nội dung triển lãm phong phú.

Với chuỗi hoạt động: Đêm diễn tại sân vận động Mỹ Đình, phát hành "Tổ quốc trong tim: The concert film" tại các rạp chiếu và đưa bộ phim đến nhiều trường đại học trên toàn quốc, Chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt "Tổ quốc trong tim" do Báo Nhân Dân phối hợp Thành phố Hà Nội tổ chức đã tạo nên một hiện tượng văn hóa-nghệ thuật đặc biệt. Ảnh: Thành Đạt

Chuẩn mực mới đã được thiết lập

Một đời sống văn hóa sôi động, lan tỏa trên nhiều không gian, từ các lĩnh vực giải trí, sáng tạo đến môi trường số là những nét phác họa tiêu biểu cho bức tranh văn hóa năm 2025.

Một bức tranh sơn dầu của hoạ sĩ Phan Ngọc Khuê được giới thiệu trong triển lãm.

Nơi tình yêu ở lại

Bên cạnh các sự kiện nghệ thuật lớn đón chào năm mới ở các không gian công cộng trên cả nước, còn có nhiều điểm hẹn nghệ thuật có phần sâu lắng hơn, nơi khán giả nhận thêm cơ hội thưởng lãm và chiêm nghiệm về tình quê hương, tình người, về những vẻ đẹp tinh thần mới.

Minh Đàm, Văn Miếu-Quốc Tử Giám Hà Nội, 31 x 41 cm, 2024. Ảnh: NVCC

Muốn làm người kết nối nhiều nền văn hóa

Sinh ra và trải qua thời thơ ấu tại phố cổ Hà Nội, nhưng sớm theo gia đình sang Ba Lan sinh sống và học tập từ khi lên bảy tuổi, họa sĩ Minh Đàm đã lựa chọn đa văn hóa làm điểm tựa trong sáng tác hội họa. Anh là đồng sáng lập Hiệp hội Họa sĩ mầu nước Ba Lan, có tác phẩm được chọn trưng bày tại hơn 30 nước trên thế giới.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả giới thiệu kỹ thuật in tranh Đông Hồ tới du khách quốc tế, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Lời nhắc nhở gay gắt

Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vừa hiện hữu trong danh sách di sản “cần bảo vệ khẩn cấp” của UNESCO là lời nhắc nhở gay gắt: Không chỉ tự hào, mà chúng ta còn cần hành động kịp thời và hiệu quả.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trao giải Phụng sự thầm lặng tới bác sĩ Lê Thành Đô. (Ảnh Minh Lê)

Hành trình bền bỉ và mạnh mẽ

Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng là giải thưởng cấp quốc gia được tổ chức thường niên từ năm 2023, do Báo Nhân Dân chủ trì cùng sự đồng hành của Công ty cổ phần VCCorp.

Bức tranh do họa sĩ Trương Vũ Trung xây dựng ý tưởng về bố cục và mầu sắc đã sẵn sàng để được công chúng "Chấm và Chạm", kết nối lan tỏa vì miền trung.

Kết yêu thương gửi đến đồng bào miền trung

Đây là thông điệp từ hoạt động cộng đồng Chấm và Chạm, do Hệ sinh thái sáng tạo Radical Insight Zone-RIZ, Tổ hợp giáo dục và công nghệ Agilead và Tổ chức giáo dục Libero kết hợp cùng họa sĩ Trương Vũ Trung khởi xướng. 

Bản đồ số hành trình tham quan Tứ trấn Thăng Long được thiết kế dễ hiểu và sinh động (Nguồn ipathanoi.vietnamica.online)

Một cú chạm tới nhiều tầng trầm tích di sản

Thông qua kết hợp khảo cứu học thuật và công nghệ số hiện đại, dự án "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" đưa ra phương pháp nhận diện, kết nối và giới thiệu một cách hệ thống nhiều di tích chùa, đền, đình, phủ, đang ẩn mình, trầm mặc giữa nhịp sống hiện đại tại thủ đô Hà Nội.

Một trong những bộ phim tại Liên hoan.

Thế giới rộng mở

10 bộ phim Nhật Bản thuộc 5 dòng phim: tình cảm, lịch sử, hài, kịch tính và hoạt hình được lựa chọn công chiếu trong Liên hoan phim Nhật Bản tại Việt Nam, diễn ra lần lượt tại bốn thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Các nghệ nhân xoan trình diễn tại đình Thét, xã Kim Đức, tỉnh Phú Thọ.

Tôi đến, chỉ vì bạn đẹp

Có một thực tế không mới, là rất nhiều dự án khôi phục các giá trị văn hóa, lịch sử đang được triển khai không phải vì tự thân giá trị đó, mà được dẫn hướng bởi mục tiêu phục vụ phát triển du lịch, và đích cuối, là lợi ích kinh tế.

Diễn viên Đỗ Thị Hải Yến. Ảnh: Kim Bánh Trôi Nước

Điện ảnh là hành trình không có điểm dừng

Sau một thập kỷ lặng tiếng trên màn ảnh để ưu tiên cho gia đình, Đỗ Thị Hải Yến trở lại với ba phim điện ảnh liên tiếp là Quán Kỳ Nam, 1982 và Hộ linh Tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, lần lượt ra mắt trong năm 2025 và 2026.

Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk tham gia "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng nhà cho nhân dân vùng lũ. (Ảnh Công Lý)

Tái thiết cộng đồng

Hết sức thần tốc và đặc biệt nhân văn, chiến dịch dựng lại nhà cho người dân vùng lũ miền trung vừa phải gánh chịu những thiệt hại nặng nề trong đợt mưa lũ vừa qua đã được khởi động từ 1/12/2025, với mục tiêu người dân sẽ có nhà mới trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Bức ảnh về ca sĩ Trang Nhung-một nhân vật trong sách "Huyền thoại áo dài Việt Nam" cùng hai con gái của chị. Ảnh: Đỗ Lan Hương

Vẻ đẹp thinh lặng bên trong là vô giá

Sau nhiều năm lặng lẽ chuẩn bị, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đỗ Lan Hương đã hoàn thành dự án sách ảnh về vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam cùng tà áo dài, bao gồm câu chuyện về 50 nhân vật nữ, ở đa dạng độ tuổi, nghề nghiệp. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng chị.

"Chân dung tự họa" của Bùi Xuân Phái xuất hiện trong một phiên đấu tại nhà đấu giá Adjug'Art, Pháp, tháng 10/2025.

Vòng xoáy của niềm tin

Trong hơn hai thập niên qua, thị trường mỹ thuật Việt Nam, đặc biệt là mảng hội họa, đã trải qua nhiều bước thăng trầm. 

Những điểm chạm mới

Những điểm chạm mới

Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam, phối hợp rapper Suboi vừa cho ra mắt video âm nhạc (MV) Never Before (tạm dịch: Chưa từng có), sáng tác mới đánh dấu kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Theo chân hai nhân vật chính do Hoàng Hà và Lee Kwang Soo đóng, phim Tay anh giữ một vì sao giới thiệu nhiều địa điểm du lịch của Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Lạt.

Điều gì cản bước Việt Nam trở thành phim trường quốc tế?

Dẫu cho từ lâu đã "ngỏ ý" mở cửa với các ê-kíp làm phim quốc tế nhưng đến nay, Việt Nam chủ yếu vẫn chỉ là nơi khảo sát, chọn cảnh. Điểm nghẽn trong việc đưa Việt Nam bước vào bản đồ điện ảnh thế giới, do đó, là một chủ đề đối thoại quan trọng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24.

Một đoạn tường dài khoảng 15m của Hoàng Thành Huế bị đổ sập do mưa lũ. (Ảnh: Di tích Huế)

Nâng tầm… nỗi lo

Một đoạn tường thành của Hoàng thành Huế sụp đổ, Chùa Cầu, nhiều ngôi nhà cổ cùng đồ vật trong nhà thuộc Di sản Văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An… bị hư hại sau những đợt lũ lụt liên tiếp vừa qua đang đặt ra những yêu cầu mới với công tác bảo tồn di sản.

Những khám phá tươi đẹp

Những khám phá tươi đẹp

Lần thứ 18, Hội chợ Nghệ thuật dành cho bạn (Art for You) trở lại với công chúng, tại Không gian nghệ thuật Manzi, số 14, phố Phan Huy Ích, Ba Đình, Hà Nội.

Poster giới thiệu Liên hoan.

Những dòng chảy liệu có dần đứt đoạn…

Một sự kiện ý nghĩa với những người dành tình cảm cho nghệ thuật biểu diễn truyền thống của dân tộc, nhưng, có lẽ, ít thu hút sự chú ý của công chúng rộng rãi, đang diễn ra tại Hà Nội: Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025

Đội kéo song Hương Canh (xã Bình Nguyên, Phú Thọ).

Hành trình tự hào của “sợi dây di sản”

Khi Nghi lễ và trò chơi Kéo co được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nhiều người đã không thể hiểu nổi vì sao kéo co lại trở thành… di sản. Nhưng nay, cộng đồng đã có cái nhìn khác. Số người thực hành tăng lên. Thêm những di sản kéo co mới được nhận diện.

Một trong những bộ phim khoa học tham gia dự giải tại Liên hoan.

Không chỉ là kỷ niệm

Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24 diễn ra từ ngày 21-25/11 tại Thành phố Hồ Chí Minh, với 16 bộ phim truyện điện ảnh, 36 bộ phim tài liệu, 14 bộ phim khoa học và 21 phim hoạt hình tham gia tranh giải.

Nét Huế trong mỹ thuật

Nét Huế trong mỹ thuật

35 giảng viên, cựu sinh viên và sinh viên Khoa Sư phạm Mỹ thuật, Trường đại học Nghệ thuật, Đại học Huế, cùng tụ hội trong Triển lãm mỹ thuật Nét Huế lần thứ ba, nhân kỷ niệm 20 năm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam và 30 năm Ngày thành lập Khoa.