Chúng ta có những đại hòa nhạc vạn người mê, với nguồn doanh thu dồi dào chưa từng thấy trong lĩnh vực tổ chức biểu diễn. Nhưng nhạc Việt cũng đang ở chính ngã ba đường, với mỗi lựa chọn sẽ tạo ra những thay đổi khác thường.
Tái định nghĩa nhạc đại chúng Việt Nam
Bắc Bling của Hòa Minzy mở đầu 2025 với dấu ấn rực rỡ. Chất liệu dân gian truyền thống từ chèo, quan họ kết hợp với những dòng nhạc đại chúng, như pop, hiphop đã tạo nên một phong vị “newtro” (tân cổ, kết hợp giữa yếu tố “new” - tân thời và “retro” - hoài cổ) đầy thú vị. Phần hình ảnh trong MV Bắc Bling mang đến một vùng không gian văn hóa rộng lớn và đậm đà bản sắc.
Gần đây, Soobin Hoàng Sơn, Binz và Nghệ sĩ Nhân dân Huỳnh Tú ra mắt MV Mục hạ vô nhân, kết hợp giữa xẩm và pop, tiếp tục chinh phục khán giả cũng bởi những yếu tố di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được truyền tải theo cách thức mới mẻ. Một sản phẩm vừa đậm dấu ấn văn hóa vừa mang tính giải trí, đầy mời gọi.
Đó là những sản phẩm nối dài hơn hai thập kỷ âm nhạc theo dòng world music như Đường xa vạn dặm (nhạc sĩ Quốc Trung) hay dân gian đương đại (Lê Minh Sơn, Nguyễn Vĩnh Tiến), cho đến những nghệ sĩ đương đại như Ngô Hồng Quang (album Nam nhi), Hoàng Thùy Linh và DTAP (album Hoàng), Phương Mỹ Chi (album Vũ trụ cò bay), Dzung (album Hay không hay lắm)…
Một điều chắc chắn rằng, nhạc Việt 2025 không chỉ có Bắc Bling, Mục hạ vô nhân mà còn nhiều thể loại và nhiều tác phẩm khác. Sự xóa nhòa ranh giới các thể loại mang đến một màu sắc Vpop đa dạng. Tiếng nói của thế hệ nghệ sĩ Gen Z đang tái định nghĩa nhạc đại chúng Việt Nam mà các thế hệ đi trước đã từng định hình, từ tân nhạc đến nhạc nhẹ, từ nhạc pop theo kiểu Làn sóng xanh đến VPop những năm 2000 ảnh hưởng mạnh từ Cantopop (Trung Quốc), KPop (Hàn Quốc) và US-UK (Âu Mỹ). Nhạc indie Việt Nam đang nhập chung vào dòng pop, khi những sản phẩm của Phùng Khánh Linh (album Giữa một vạn người) và của MIN (album Dear Min) không còn quá khác biệt về âm sắc hay cách kể chuyện dù vẫn thú vị.
Những bài hát mang phong vị nhạc pop của các thập niên trước, bao gồm cả giai điệu, ca từ, hoặc sử dụng trực tiếp các mẫu âm cũng được khán giả yêu thích. Văn Mai Hương và Chi Pu sử dụng mẫu âm của Ra ngõ tụng kinh (Hà Trần và Trần Tiến) trong bài hát Vườn hồng gây chú ý gần đây. Thể Thiên ra mắt album Trần thế mang dấu ấn của âm nhạc Trịnh Công Sơn. “Anh tài” Hà Lê cũng công bố sẽ ra mắt dự án làm mới âm nhạc của Trịnh Công Sơn sau thành công của Trịnh Contemporary vài năm trước.
Năm vừa qua chứng kiến sự xuất hiện bất ngờ của loại nhạc do trí tuệ nhân tạo (AI) làm ra, cũng như sự tiếp nhận và phê phán thể loại này. Tất nhiên là nhạc AI đã xuất hiện ở Việt Nam từ trước đó nhưng 2025 chứng kiến những cú va đập mạnh mẽ đầu tiên, với không ít sản phẩm thu hút vài chục triệu lượt nghe trên các nền tảng nhạc trực tuyến. Nếu chỉ nhìn vào số “view”, nhiều nghệ sĩ đang hoạt động hẳn phải ao ước. Bên cạnh đó, những bản “cover” nhạc Trịnh của AI cũng khiến nhiều người
bất ngờ.
Điều đáng suy ngẫm ở đây là việc khán giả đang dần được huấn luyện để nghe nhạc của trí tuệ nhân tạo. Một số nghệ sĩ cũng quyết định hát lại những bài hát nổi tiếng được tạo ra bằng AI. Trong khi đó, cơ chế và quy định pháp luật về âm nhạc AI vẫn chưa theo kịp được sự phát triển quá nhanh của hiện tượng mới mẻ này. Những vui thú trong cú nhấp chuột nghe nhạc AI ở thời điểm hiện tại có thể bắt đầu bằng sự tò mò, nhưng cũng mang đến dự báo về sự thay đổi chưa từng có. AI không chỉ thay đổi cách thức vận hành của thị trường sản phẩm âm nhạc mà còn đặt ra những thách thức cho cả nghệ sĩ lẫn khán giả.
Nghệ sĩ sẽ mất đi vị trí trung tâm?
Đời sống âm nhạc hiện đại chưa bao giờ kỳ lạ như lúc này. Một bên là những nghệ sĩ đang tìm mọi cách sáng tạo những giai điệu và kể câu chuyện của mình và bên kia là một mạng lưới các mô hình ngôn ngữ lớn và AI (đang vừa học vừa tạo ra các bản nhạc). Nhiều đơn vị quản lý cấp cao và hãng đĩa lớn trên thế giới dần chuyển sang hợp tác với AI. Cuối tháng 11/2025, Warner Music (ngôi nhà của những ngôi sao toàn cầu như Coldplay, Charlie XCX, Ed Sheeran) đã ký kết với Suno (AI tạo sinh làm nhạc phổ biến hiện nay), đi đến thỏa thuận mới sau nhiều năm kiện tụng về vấn đề bản quyền.
Còn tại Việt Nam, các làn sóng và trào lưu cuồn cuộn một thập kỷ qua như indie, hiphop/rap đang dần thoái trào, nhường chỗ cho folktronica (dân gian điện tử) mang dấu ấn truyền thống, di sản và một bên còn lại là nhạc do AI tạo ra. Một bên cố gắng tái nạp và chuyển hóa những giá trị trong một mô thức nghệ thuật mới hợp xu hướng và một bên đầy tính vị lai, với những bản nhạc của máy móc, ít dấu vết con người. Viễn cảnh về một thế giới âm nhạc bị chia rẽ giữa sáng tạo của nghệ sĩ và thuật toán từ máy móc là có thể tưởng tượng.
Theo một khảo sát được thực hiện bởi Deezer, nền tảng âm nhạc trực tuyến của Pháp, 97% số người được hỏi không thể phân biệt được một bài hát do con người hay AI tạo ra. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở chỗ âm nhạc AI bắt đầu nghe có vẻ giống âm nhạc của nghệ sĩ - con người. Vấn đề thật sự quan trọng và lớn hơn ở đây là, con người có thể bắt đầu giống AI.
Với sự phát triển của công nghệ và trí tuệ nhân tạo như hiện nay, vị trí trung tâm của nghệ sĩ biểu diễn, ca sĩ trên sân khấu nhạc nhẹ đang dần bị phân tán. Nếu âm nhạc AI thống trị các bảng xếp hạng, con người sẽ bắt đầu cộng hưởng và vọng âm máy móc, tạo ra một vòng xoáy đi xuống tiềm ẩn sự hỗn loạn không thể dự báo ■
