Trên hành trình khám phá Việt Nam của Jonathan M. Fletcher, một du khách đến từ Mỹ, khu vực phố cổ (phường Hoàn Kiếm) là nơi giúp ông cảm nhận rõ nhất nhịp sống và bản sắc của Thủ đô Hà Nội.
Ấn tượng ban đầu của ông về các tuyến phố Hàng Bạc, Hàng Da, Hàng Gai là mật độ dày đặc, đa dạng các hoạt động, nhịp sống diễn ra liên tục, sôi nổi. Dòng người, phương tiện đi lại và các cửa hàng san sát, tạo nên một không gian đô thị chật hẹp nhưng tràn đầy sức sống. Những âm thanh của tiếng xe cộ, trò chuyện xen lẫn những lời mời chào từ các hàng ăn bên đường hòa quyện với nhau, tạo nên bầu không khí náo nhiệt. “Ban đầu, tôi choáng váng vì mọi thứ diễn ra dồn dập. Nhưng một khi đã quen với sự nhộn nhịp này, tôi lại thấy đây chính là điều khiến cho khu phố này thật khó quên”, J.M. Fletcher chia sẻ.
Chuyến đi bộ thăm phố cổ Hà Nội cùng chúng tôi giúp ông quan sát không gian chung quanh được nhiều hơn, có thể len lỏi tới một số ngôi đền, miếu nhỏ nằm rải rác trên phố hoặc trong mấy ngõ sâu. Đối với ông, những không gian này tạo ra sự tương phản rõ rệt với không khí bên ngoài. “Khi bước vào những nơi đó, phản xạ tự nhiên sẽ là nói nhỏ hơn và đi chậm lại”, ông nói, đồng thời cho rằng, đây là những điểm giúp du khách hiểu thêm về đời sống tín ngưỡng và lịch sử của Hà Nội. Chia sẻ của ông khiến một người sống ở Hà Nội như tôi cảm nhận sâu sắc hơn, rằng các giá trị văn hóa cổ truyền vẫn đang song hành cùng nhịp sống hiện đại của thành phố, như những “khoảng lặng” cần thiết, giúp phố cổ Hà Nội giữ được sự cân bằng giữa chuyển động mới và chiều sâu văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Sau khi đi qua những con phố chật hẹp và đông đúc, không gian mở nơi hồ Hoàn Kiếm để lại ấn tượng đặc biệt với J.M. Fletcher, như một khoảng không gian để “chuyển nhịp”, thoáng đãng. Không chỉ vậy, những khu vực như đền Ngọc Sơn hay vườn hoa Lý Thái Tổ đóng vai trò một điểm neo văn hóa giữa không gian mở. “Đây là nơi mà ranh giới giữa du khách và người dân địa phương dần trở nên mờ đi, mọi người cùng chia sẻ một không gian công cộng”, J.M. Fletcher nhận xét. Ông cho rằng, Bờ Hồ là một điểm cân bằng, giúp du khách cảm nhận Hà Nội không chỉ qua chuyển động của phố xá, mà còn qua những khoảnh khắc mang đậm tính kết nối.
Từ một góc nhìn khác, F. Lauzet, du khách đến từ Pháp, cảm nhận nét riêng của Hà Nội nơi con ngõ nhỏ yên tĩnh, các biệt thự cũ mang dáng dấp kiến trúc tân cổ điển Pháp và quán cà-phê ẩn mình trên những gác nhỏ… Tất cả tạo nên một sự “ngắt nhịp” so với không khí sôi động của khu phố cổ. Sự yên bình này mang lại cho ông cảm giác về một Hà Nội hiện đại, chứa đựng chiều sâu không gian đa tầng, có nét trầm lắng hơn.
Hai vợ chồng anh Rick O’Brien, đến từ bang Minnesota, Mỹ, đã kịp đi thăm gần hết những điểm “phổ biến” đối với khách du lịch. Họ dành phần thời gian còn lại để đi tour xe gắn máy, ghé qua những nơi chốn bình dị, không dễ tìm trên bản đồ du lịch thành phố.
Lần đầu ăn món bò bía, đối với anh chị, là “rất lạ”, vì họ chưa bao giờ thấy cái gọi là thanh đường mạch nha, cũng như sự kết hợp với dừa nạo và mè đen, cùng lớp bánh được tráng và hấp bên ngoài. Vị ngọt thanh, kèm cảm giác mát lạnh từ dừa tươi đem lại cho họ cảm giác “như đang ăn kem”.
Sau khi khám phá Hà Nội với xe gắn máy, Roxanne, đến từ Canada, cho tôi biết, trải nghiệm đáng nhớ nhất của chị ở Việt Nam là những không gian Hà Nội, nơi đời sống đô thị hiện ra một cách gần gũi và chân thực. Từ giới thiệu của bạn bè, chị tới thành phố này với sự thích thú và tò mò. Chị rời khỏi các tuyến tham quan quen thuộc, để cảm nhận Hà Nội trong đời sống đang diễn ra của chính nó.
Ẩm thực cũng là yếu tố để lại cho Roxanne ấn tượng sâu sắc. Với chị, khoảnh khắc thưởng thức phở và bia hơi trong ngõ Văn Chương, bánh cuốn trên phố Đội Cấn hay bò bía ven Hồ Tây mang lại cảm giác rất khác so với trải nghiệm ẩm thực tại các nhà hàng. “Các món ăn có một vẻ ngoài giản đơn nhưng hương vị đặc biệt khó quên. Tôi rất ấn tượng cách người dân ăn uống nhanh gọn, thoải mái, như một phần của nhịp sống hằng ngày”, Roxanne thổ lộ. Những trải nghiệm mang tính địa phương này không chỉ mới lạ về khẩu vị, mà còn giúp chị hiểu hơn về thói quen sinh hoạt của người Hà Nội.
Khi di chuyển trong nội thành trên xe gắn máy, chị nhận thấy nhịp sống ở đây khá nhanh, với mật độ giao thông dày đặc và dòng người lẫn xe cộ di chuyển liên tục. Tuy nhiên, chị cũng nhấn mạnh rằng Hà Nội không chỉ có sự đông đúc. Chị thấy, việc di chuyển trên các tuyến đường, như Thanh Niên, Phan Đình Phùng, mang lại một cảm giác hoàn toàn khác, khi không gian trở nên yên tĩnh, dễ chịu hơn nhờ ánh đèn và hàng cây.
Một trong những trải nghiệm in hằn trong tâm trí Roxanne là Lễ hạ cờ tại Quảng trường Ba Đình. Theo chị, việc chứng kiến nghi thức này giúp du khách hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa không gian công cộng, lịch sử và đời sống đương đại của Việt Nam. “Khi tiếng nhạc vang lên, cả người dân địa phương và du khách đều đứng lại, cùng quan sát trong im lặng. Đó là khoảnh khắc dường như không thể thấy ở nơi nào khác”, Roxanne chia sẻ. Dù không phải là người Việt Nam, chị vẫn cảm nhận rõ bầu không khí trang nghiêm và niềm tự hào lặng lẽ lan tỏa giữa không gian.
Những lời tâm sự ấy thể hiện cảm giác gắn kết của du khách với những điểm đến của Hà Nội. Du lịch, vì thế, không còn là hành trình đi để biết, mà dần trở thành quá trình quan sát, tìm hiểu, cảm nhận và kết nối ■
