Những bài học cuộc sống qua thiên nhiên trong tác phẩm của nhà văn Vũ Hùng

NDĐT – Khởi nghiệp với nghề kỹ thuật thông tin và sau đó là một phóng viên chuyên viết về mảng khoa học kỹ thuật, nhưng cuối cùng Vũ Hùng lại trở thành nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi. Không chỉ vậy, thiên nhiên trong các tác phẩm của ông được miêu tả vô cùng tinh tế và luôn chứa đựng những bài học cuộc sống.

Nhà văn Vũ Hùng rưng rưng khi nghe các đồng nghiệp nhắc lại kỷ niệm xưa.
Nhà văn Vũ Hùng rưng rưng khi nghe các đồng nghiệp nhắc lại kỷ niệm xưa.

Sau 25 năm sinh sống ở Pháp và làm công việc hoàn toàn không liên quan đến viết văn, nhà văn đã trở về Việt Nam và có cuộc gặp gỡ với bạn đọc và các bạn văn, phần lớn là những đồng nghiệp và các bạn văn chương trước đây.

Nhà văn Viết Linh từng viết về ông: “Cuộc đời nhiều khi tạo nên những bất ngờ: Vũ Hùng đã trở thành nhà văn không hề được chuẩn bị trước.

Cái gì làm nên điều đó?

Trước hết phải nói tới kinh nghiệm sống của anh. Anh đã đi lại rất nhiều nơi, trên rừng dưới biển. Anh đã sống nhiều năm trên Trường Sơn, cả ở phía Đông lẫn phía Tây, trong những làng săn, giữa những bầy voi, gần gũi với những người đi kiếm trầm hương, với các thợ săn, các quản tượng … Anh đã tích lũy được những hiểu biết phong phú về phong tục của nhiều dân tộc, về tập tính của nhiều loài thú và những cách ứng xử của chúng.

Tất cả tạo cho anh một vốn sống dồi dào, cái cơ sở quan trọng của người viết văn”.

Số lượng tác phẩm của Vũ Hùng viết rất dồi dào, tính từ năm 1960, trong khoảng 30 năm cầm bút, ông viết được 40 tác phẩm, hầu hết dành cho thiếu nhi. Những tác phẩm của ông được đúc kết từ chính cuộc sống thực của mình, và đặc biệt, những năm tháng ở Lào, ở Trường Sơn đã cho ông những trang viết về thiên nhiên vô cùng sinh động và tinh tế.

Nhà văn kể lại: “Hồi còn đi bộ đội, tôi có nuôi một con culi. Con culi này rất khôn, biết được nguy hiểm và an toàn, nó cũng biết ai yêu mình thật lòng và nó dành tình cảm cho người đó. Con culi sau này đã trở thành nhân vật trong truyện “Con culi của tôi. Con vật có những bí ẩn mà con người không thể biết được”.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang chia sẻ: “Tôi là một trong những độc giả từ thủa nhỏ của chú Vũ Hùng. Ông đã cho tôi và những đứa trẻ thời đó biết được rất nhiều điều về thiên nhiên kỳ thú”.

Nhà văn Hà Phạm Phú, một trong những đồng nghiệp của ông từ thời làm việc ở báo Quân đội Nhân dân kể lại rằng: “Cuốn sách đầu tiên của Vũ Hùng mà tôi được đọc là “Mùa săn chim”, và tôi đã có ấn tượng rất mạnh mẽ. Cách viết về thiên nhiên, về con vật trong các tác phẩm của ông rất tinh tế và luôn có những bài học sâu sắc”. Nhà văn Hà Phạm Phú lấy thí dụ, một câu chuyện mô tả một người thợ rừng dùng gậy đánh con trâu để thúc giục nó kéo gỗ qua bãi lầy, nhà văn đã góp ý để sửa lại thành người thợ dùng khúc gỗ bẩy bánh xe lên cho con trâu dễ kéo. Và nhà văn Vũ Hùng nói: “Nhà văn phải biết dạy cho người ta về lòng nhân ái”. Chính vì thế, văn chương của ông đã đem lại cho các thế hệ bạn đọc tình yêu đối với thiên nhiên, đất nước, và bồi đắp tính nhân văn, tình yêu thương con người.

Bà Lê Thị Dắt, nguyên Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng nhận xét: “Ở Việt Nam, không ai viết về voi hơn nhà văn Vũ Hùng. Trong chuỗi tác phẩm viết cho độc giả nhí, ông quan tâm nhiều nhất đến loài vật này. Ông có những quan sát rất tinh tế: khi hai con voi đánh nhau, một con đã rũ vòi nhận thua, con kia không bao giờ truy đuổi. Ban đêm, khi bầy voi nằm ngủ, con nhỏ và yếu thường nằm bên trong, những con to khỏe nằm ngoài cùng để bảo vệ cả bầy. Bao trùm lên tất cả là những bài học dạy các em nhỏ biết yêu thiên nhiên, yêu cỏ cây và yêu đất nước”.

Cùng quan điểm như vậy, nhà văn Lê Phương Liên nhận xét: “Cuốn “Sống giữa bầy voi” thể hiện tiêu biểu cho cách viết của nhà văn Vũ Hùng. Ông để cho nhân vật của mình có cái nhìn trẻ em trong một môi trường người lớn, có cái gì đó khác với người lớn và đôi khi đối chọi lại với người lớn. Cách kể chuyện của ông lại dẫn dắt rất bình dị, không có sự đối lập nào, nhưng rất hấp dẫn và liên kết toàn bộ câu chuyện. Điều này khiến các độc giả nhí có thể học văn tốt hơn”.

Còn nhà thơ Văn Chinh cho rằng, thiên nhiên qua ngòi bút của nhà văn Vũ Hùng, dẫu ở những nơi rất quen thuộc với độc giả, cũng mang vẻ lung linh kỳ thú, thí dụ như cách nhà văn mô tả khu vực Láng nơi ông sinh ra và lớn lên. Ngay cả trong truyện dịch, cách viết của ông cũng thể hiện như vậy, như tập truyện từng được nhiều thế hệ độc giả yêu thích là “Jody và con hươu non”.

12 trong số hơn 30 tác phẩm của nhà văn Vũ Hùng đã được Nhà xuất bản Kim Đồng ký hợp đồng xuất bản. Ông Nguyễn Huy Thắng, nguyên Phó Giám đốc NXb Kim Đồng cho biết, việc bộ sách vắng bóng lâu năm của nhà văn Vũ Hùng được bạn đọc đón nhận nhiệt tình là một tín hiệu đáng mừng trong tình trạng hiện nay các sáng tác cho thiếu nhi, đặc biệt là mảng sách viết về nhiên còn hạn chế. Những tác phẩm của ông được xuất bản vào lúc này không chỉ làm phong phú cho mảng sách văn học thiếu nhi, mà còn góp phần giáo dục tính nhân văn, tình yêu quê hương đất nước, và đặc biệt là hình thành nhân cách cho các em.

Nhà văn Vũ Hùng sinh 1931, quê tại làng Láng, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Ông nhập ngũ năm 1950, từng học tại các trường Thủy quân Việt Nam, trường Lục quân Trần Quốc Tuấn. Làm Đài trưởng Đài vô tuyến điện của Trung đoàn Quân tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào. Phóng viên báo Quân đội Nhân dân, biên tập viên NXB Ngoại văn, NXB Văn học. Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Bộ Văn hóa. Từ 1989 ông định cư tại Pháp và tháng 5-2014 về nước sống những năm cuối đời. Nhà văn nhiều lần định về thăm mộ bố mẹ nhưng chưa đi được vì bệnh tim.

Từ 1960 đến 1989, ông in 40 đầu sách tại nhiều NXB trong nước. Nhiều tác phẩm của ông được dịch ra tiếng Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc… Cuốn sách đầu tay, “Mùa săn trên núi”, do NXB Kim Đồng ấn hành năm 1960. “Sao Sao” (1982) và “Sống giữa bầy voi” (1986) từng đoạt giải Văn học thiếu nhi.

Có thể bạn quan tâm

Các bạn trẻ tìm hiểu về lịch sử Việt Nam qua những bức ảnh quý. (Ảnh: Chí Dũng)

Triển lãm ảnh “Rạng rỡ non sông Việt Nam”

Thành phố Hà Nội trưng bày, giới thiệu 130 bức ảnh tư liệu chọn lọc về những thời khắc lịch sử quan trọng của dân tộc; qua đó, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và giới thiệu những thành tựu to lớn của đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế.

Tác phẩm "May ở Văn Miếu" của nhà văn, nhà báo Yên Khương. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đưa di sản đến gần trẻ thơ qua câu chuyện phiêu lưu

Từ không gian Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), cuốn sách thiếu nhi song ngữ Việt-Anh "May ở Văn Miếu" lựa chọn hình thức truyện phiêu lưu kỳ ảo để đưa lịch sử, văn hóa và những giá trị của di sản đến gần trẻ thơ. Cách kể gợi mở hướng tiếp cận mới, khơi dậy sự tò mò và nhu cầu tự khám phá của trẻ từ câu chuyện lôi cuốn.

Đêm khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân tham dự. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi: Khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tối 27/8, tại Công viên Ba Tơ, phường Nghĩa Lộ, đơn vị nằm trung tâm tỉnh lỵ Quảng Ngãi tổ chức khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân cùng hòa mình tham gia các hoạt động đầy ý nghĩa.

Đình làng Đồng Kỵ nằm trong cụm đình, đền, chùa gắn với lễ hội và làng nghề tạo nên một chỉnh thể văn hóa có giá trị. ( Ảnh: A.T)

Khai thác, phát huy giá trị cụm di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ trong du lịch

Ngày 27/8, tại hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển du lịch phường Đồng Nguyên gắn với phát huy Cụm di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ”, tổ chức tại Bắc Ninh, các ý kiến đề nghị cần nhìn tập hợp đình, đền, chùa, lễ hội và làng nghề như một hệ sinh thái văn hóa sống, nguồn lực phát triển của địa phương.

Khai mạc triển lãm "Linh thiêng biển đảo Việt Nam". (Ảnh: HOÀNG LINH)

Hơn 50 tác phẩm ảnh kể chuyện biển đảo Việt Nam

Hơn 50 tác phẩm nhiếp ảnh về biển đảo, người lính và cuộc sống của quân, dân nơi đầu sóng ngọn gió được giới thiệu tại triển lãm “Linh thiêng biển đảo Việt Nam”, khai mạc ngày 27/8, tại trụ sở Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, số 34 Lý Nam Đế, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Màn song ca ăn ý của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung và ca sĩ Tùng Dương tại chương trình "Tổ quốc trong tim".

Sự xuất hiện đầy bất ngờ của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung và ca sĩ Tùng Dương tại "Tổ quốc trong tim"

Tối 23/8, chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" đã diễn ra đầy xúc động tại Khu đô thị Vạn Phúc, Thành phố Hồ Chí Minh. Điều bất ngờ của chương trình năm nay là sự xuất hiện của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung trong một vai trò hoàn toàn mới: không chỉ là tác giả, anh còn trực tiếp bước lên sân khấu biểu diễn.

Với sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên cùng các hoạt động trải nghiệm thú vị, Thới Sơn trở thành một biểu tượng du lịch của Đồng Tháp nói riêng và miền Tây Nam bộ nói chung.

[Ảnh] Khám phá Cù lao Thới Sơn

Cù lao Thới Sơn (phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp), còn gọi là cù lao Lân thuộc nhóm cù lao tứ linh: Long, Lân, Quy, Phụng nằm trên sông Tiền, có diện tích hơn 12km2. Thời tiết nơi đây dễ chịu quanh năm, giúp du khách có thể ghé thăm bất kỳ thời điểm nào.

[Video] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

[Video] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Ngày 27/8, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số - Khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số”, với sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu Quốc hội, chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp công nghệ và các cơ quan báo chí.

[Ảnh] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để nhằm phát triển bền vững nền văn hóa số Việt Nam

[Ảnh] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để nhằm phát triển bền vững nền văn hóa số Việt Nam

Không gian mạng phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự chuyển biến nhanh chóng tài sản trí tuệ thành một nguồn lực kinh tế quan trọng. Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” do Báo Nhân Dân tổ chức sẽ góp phần tìm kiếm các giải pháp giải quyết "điểm nghẽn" còn tồn tại.

Boris Eifman dựng phiên bản mới vở “Eugene Onegin” dựa trên tác phẩm của đại thi hào Puskin, nhưng lấy bối cảnh của xã hội nước Nga đầy biến động của những năm 90 của thế kỷ trước. (Ảnh: Ban tổ chức)

Háo hức chờ đón Boris Eifman trở lại Việt Nam với phiên bản hiện đại của vở “Eugene Onegin”

Mở bán vé từ tháng 6 và phải đến tháng 10 mới biểu diễn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội nhưng vở ballet “Eugene Onegin” do biên đạo múa nổi tiếng nước Nga Boris Eifman dàn dựng dựa trên tác phẩm của đại thi hào Alexander Puskin đã và đang tạo nên "cơn sốt", được công chúng Việt Nam háo hức chờ đón.

[Video] "Tôi tự hào là người Việt Nam" - Thông điệp của Gen Z khi tham dự Tổ quốc trong tim

[Video] "Tôi tự hào là người Việt Nam" - Thông điệp của Gen Z khi tham dự Tổ quốc trong tim

Hòa mình vào không gian nghệ thuật rực rỡ, đông đảo bạn trẻ đã mang đến bầu không khí cuồng nhiệt và tràn đầy sức sống cho chương trình "Tổ quốc trong tim". Trong khoảnh khắc thăng hoa, tiếng hô đồng thanh "Tôi tự hào là người Việt Nam" như một lời khẳng định đầy kiêu hãnh về lòng yêu nước và bản lĩnh của thế hệ trẻ hôm nay.

Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam Nguyễn Minh Hồng trao giải thưởng cho đại diện Dự án "Hãy yêu Jazz đi". (Ảnh: Ban tổ chức)

Trao Giải thưởng Sáng tạo nội dung số Việt Nam năm 2026

Chiều 26/8, tại Hà Nội, Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) đã tổ chức Lễ trao Giải thưởng Sáng tạo nội dung số Việt Nam 2026 (VCA 2026), vinh danh 16 tác phẩm/sản phẩm/chương trình/dự án xuất sắc nhất từ các tập thể, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nội dung số trên toàn quốc.

Vòng truyền hình thực tế mang đến cơ hội để các thí sinh khám phá cảnh sắc, văn hóa và kể những câu chuyện về Mộc Châu trên môi trường số. (Ảnh: TỐNG QUỐC BẰNG)

Thí sinh Miss Galaxy Vietnam 2026 lan tỏa vẻ đẹp Mộc Châu trên môi trường số

Những ngày cuối tháng 8, Mộc Châu (Sơn La) trở thành điểm hẹn của Miss Galaxy Vietnam 2026, khi các thí sinh chính thức bước vào vòng truyền hình thực tế. Nơi đây đã trở thành “sân khấu trải nghiệm” đặc biệt để các thí sinh khám phá cảnh sắc, văn hóa và kể những câu chuyện về vùng đất này trên môi trường số.

Chương trình “Đêm di sản Á Đông” giới thiệu bộ sưu tập “From Roots to Future-Từ cội nguồn đến tương lai” được tổ chức tại Singapore nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2/9. (Ảnh: Ban tổ chức)

Áo dài Việt Nam kết nối văn hóa Việt Nam-Singapore

Qua ngôn ngữ thời trang, áo dài Việt Nam được giới thiệu trong không gian giao lưu văn hóa Việt Nam-Singapore, tạo điểm nhấn tại Chương trình “Đêm di sản Á Đông”. Sự kết hợp giữa chất liệu, hoa văn truyền thống Việt Nam với văn hóa Peranakan giúp lan tỏa giá trị di sản, tăng cường hiểu biết, vun đắp tình hữu nghị giữa hai nước.