TRÌNH bày Tờ trình về dự án Luật Công đoàn (sửa đổi), Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Đình Khang cho biết, Luật Công đoàn hiện hành (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2013), sau hơn 10 năm thực hiện đã xuất hiện những yêu cầu, đòi hỏi cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Cụ thể, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Công đoàn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập trước những đòi hỏi mới, như: Đối tượng, phạm vi điều chỉnh còn hẹp so với sự phát triển nhanh, đa dạng của lực lượng lao động và yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn; hệ thống tổ chức, việc phân công, phân cấp giữa cấp ủy địa phương với tổ chức Công đoàn về công tác tổ chức, cán bộ còn bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn; một số quy định về tài chính Công đoàn chưa được bổ sung cụ thể đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, chưa rõ cơ chế giám sát và việc thực hiện công khai, minh bạch; cơ chế bảo đảm thực thi quyền công đoàn cũng như cơ chế bảo vệ cán bộ công đoàn chưa đầy đủ và tính khả thi chưa cao,…
Trên cơ sở kế thừa Luật Công đoàn 2012, dự thảo Luật Công đoàn (sửa đổi) trình Quốc hội lần này được xây dựng có bố cục gồm 6 chương, 36 điều (sửa đổi, bổ sung 32 điều; thêm mới 4 điều), bỏ 1 điều so với Luật Công đoàn hiện hành.
Thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh cho biết, Ủy ban Xã hội nhất trí với việc sửa đổi toàn diện dự án Luật và thấy rằng, còn nhiều vấn đề cần thiết khác phải được đặt ra trong quá trình xây dựng, sửa đổi luật như: Xây dựng mô hình tổ chức Công đoàn theo hướng mở, linh hoạt, tuyển dụng cán bộ công đoàn trưởng thành từ cơ sở, phong trào công nhân, khuyến khích xã hội hóa nguồn lực. Ủy ban Xã hội cũng đã đề xuất một số nội dung đề nghị các vị đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận như: Địa vị pháp lý của Công đoàn Việt Nam (Điều 1); Phạm vi điều chỉnh (Điều 2); Quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn (Điều 5) và gia nhập Công đoàn Việt Nam của tổ chức, người lao động tại doanh nghiệp (Điều 6); Thanh tra, kiểm tra và phản biện xã hội của Công đoàn Việt Nam (các điều 15 và 17); Bảo đảm điều kiện hoạt động công đoàn (Điều 27); Vấn đề quản lý, sử dụng tài chính công đoàn, tài sản công đoàn (các điều 29, 30 và 31). Kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, giám sát tài chính công đoàn (Điều 32)...
QUAN tâm đến vấn đề Công đoàn bảo vệ người lao động và cán bộ công đoàn (khoản 9 và khoản 10 Điều 11 dự thảo Luật), thảo luận tại tổ chiều 8/6, đại biểu Quốc hội Lương Văn Hùng (tỉnh Quảng Ngãi) băn khoăn về quy định trong dự thảo chưa rõ, tính khả thi thấp. Vì khái niệm đại diện cho tập thể và cá nhân người lao động chưa được hiểu một cách thống nhất, thủ tục cử đại diện như thế nào? Trong thực tế, khi khởi kiện thì Tòa án yêu cầu tổ chức Công đoàn thực hiện việc đại diện phải có hợp đồng ủy quyền, trong khi doanh nghiệp có cả nghìn lao động thì việc ủy quyền như thế nào? Trong cả nghìn lao động đó có vài người không muốn khởi kiện thì sao?
Từ đó, để bảo đảm tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả của chế định trên, vị đại biểu này đề nghị sửa đổi điều khoản này theo hướng: Công đoàn được đại diện cho tập thể và cá nhân người lao động để khởi kiện Tòa án theo yêu cầu của người lao động, tức là chỉ cần có đơn yêu cầu mà không cần hợp đồng, giấy ủy quyền có công chứng. Đồng thời, quy định công đoàn cấp trên trực tiếp có quyền đại diện khởi kiện để bảo vệ quyền lợi cán bộ công đoàn cơ sở khi cán bộ công đoàn bị người sử dụng lao động sa thải trái pháp luật.
Đối với nội dung liên quan đến quy định công đoàn tham gia phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chế độ chính sách, pháp luật về lao động, công đoàn…, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc Nguyễn Văn Mạnh đề nghị bổ sung chức năng công đoàn có quyền chủ trì kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách pháp luật liên quan đến lao động, công đoàn. Ông cũng quan tâm đến việc bảo đảm về tổ chức, cán bộ và đề nghị bổ sung một điều về cán bộ công đoàn chuyên trách, cán bộ công đoàn không chuyên trách, cũng như tiêu chuẩn, điều kiện, nhiệm vụ, quyền hạn... Đồng thời nghiên cứu mô hình cán bộ công đoàn chuyên trách tại các doanh nghiệp cho phù hợp.
Liên quan đến việc công khai tài chính các cấp công đoàn, một số đại biểu Quốc hội đồng tình, đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sau khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán phải thực hiện công khai theo quy định.
Với tính chất quan trọng của dự án Luật, thực tiễn đòi hỏi, cử tri mong mỏi, trong đợt 2 của kỳ họp tới đây, các đại biểu Quốc hội dành tâm huyết, tập trung trí tuệ, nhanh chóng đóng góp ý kiến thiết thực, kịp thời chỉnh lý, bổ sung, hoàn thiện dự thảo Luật Công đoàn (sửa đổi), bảo vệ quyền lợi người lao động và góp phần thực hiện các mục tiêu hội nhập kinh tế, phát triển bền vững.
