Nhân bản ngựa hoang Mông Cổ đầu tiên trên thế giới

Các nhà khoa học lần đầu tiên nhân bản thành công một chú ngựa hoang Mông Cổ đã tuyệt chủng trong tự nhiên từ hơn 50 năm nay trong nỗ lực bảo tồn các loài động vật quý hiếm.

Ngựa con Przewalski được nhân bản tại cơ sở thú y Texas vào ngày 6-8.
Ngựa con Przewalski được nhân bản tại cơ sở thú y Texas vào ngày 6-8.

Chú ngựa con được đặt tên là Kurt, biểu tượng của niềm hy vọng mới cho sự tồn tại của loài ngựa này, được sinh ra vào ngày 6-8. Chú là con ngựa hoang Mông Cổ đầu tiên được nhân bản thành công.

Nhân bản ngựa từ DNA đông lạnh 40 năm trước

Ngựa hoang Mông Cổ, còn gọi là ngựa Przewalski, là một loài ngựa có nguy cơ tuyệt chủng có nguồn gốc từ thảo nguyên ở Trung Á. Chúng được coi là loài cuối cùng của “ngựa hoang thực sự” và là “anh em họ xa” của ngựa nhà ngày nay, có khả năng tách ra từ một tổ tiên chung khoảng 500.000 năm trước.

Điều thú vị hơn cả là chú ngựa Kurt đã được nhân bản từ DNA của một con ngựa đực Przewalski được bảo quản lạnh tại vườn thú cách đây 40 năm, hồi sinh sự đa dạng di truyền được cho là đã mất cách đây nhiều thập kỷ.

Nhà động vật học Bob Wiese, Giám đốc khoa học sự sống tại San Diego Zoo Global, Texas, Mỹ cho biết: “Chú ngựa con này được kỳ vọng là một trong những cá thể quan trọng nhất về mặt di truyền của loài ngựa hoang Mông Cổ”.

"Chúng tôi hy vọng rằng chú ngựa nhân bản sẽ mang lại sự biến đổi gen quan trọng cho tương lai của quần thể ngựa Przewalski."

Các quần thể ngựa bản địa Przewalski (Equus ferus przewalskii) lang thang trên thảo nguyên đã giảm sút nghiêm trọng sau Thế chiến thứ hai, do sự kết hợp của các yếu tố như săn bắn, cạnh tranh với gia súc khi con người di chuyển vào lãnh thổ của chúng và mùa đông khắc nghiệt.

Lần cuối cùng được xác nhận nhìn thấy ngựa Przewalski trong tự nhiên là vào năm 1969.

Ngựa hoang Mông Cổ nhân bản đầu tiên trên thế giới -0
 Chú ngựa nhân bản đầu tiên trên thế giới được đặt tên là Kurt.

May mắn thay, một số con ngựa vẫn còn trong vườn thú, nhưng không nhiều. Người ta đã nhân giống ngựa hoang Mông Cổ từ 12 con ngựa, trong đó có 11 con ngựa Przewalski bị bắt từ tự nhiên từ năm 1899 đến năm 1902, và một con khác bị bắt vào năm 1947. Nhờ chương trình nhân giống này, ngày nay có khoảng 2.000 cá thể ngựa Przewalski.

Tuy nhiên, việc đàn ngựa được nhân giống từ 12 cá thể tổ tiên khiến sự đa dạng di truyền thấp hơn. Trên hết, các quần thể nhỏ giống nhau về mặt di truyền khiến tỷ lệ ngựa Przewalski giao phối cận huyết cao hơn nhiều, và một lần nữa làm giảm khả năng sống sót lâu dài của loài này.

Một vấn đề khác là một số ngựa Przewalski lai với ngựa nhà, làm trầm trọng thêm sự thất lạc di truyền.

Sẽ nhân bản cả voi ma mút tuyệt chủng 4.000 năm

Bố của chú ngựa Kurt tên là Kuporovic, sống từ năm 1975 đến 1998. Một phân tích về phả hệ cho thấy bộ gen của Kuporovic có tổ tiên duy nhất từ ​​hai con ngựa Przewalski hoang dã. Vì thế, ngựa bố Kuporovic cung cấp nhiều biến thể di truyền hơn bất kỳ con ngựa Przewalski nào còn sống. Vào năm 1980, các nhà khoa học đã lấy mẫu DNA của Kuporovic và bảo quản nó trong Vườn thú Frozen của Sở thú San Diego.

Sở thú San Diego hợp tác với nhóm bảo tồn động vật hoang dã Revive & Restore và Công ty nhân bản động vật ViaGen Equine để tạo ra một phôi thai sử dụng vật liệu di truyền của Kuporovic.

Ngựa hoang Mông Cổ nhân bản đầu tiên trên thế giới -0
Ngựa Kurt và ngựa mẹ mang thai hộ. Ảnh: Revive & Restore.

Phôi thai này được cấy vào một con ngựa nhà và chú ngựa Przewalski thuần chủng được sinh ra khỏe mạnh sau khi mang thai bình thường. Nó được đặt theo tên của người sáng lập Sở thú Frozen, ông Kurt Benirschke. Ông chính là người tạo ra Vườn thú Đông lạnh toàn cầu của Sở thú San Diego, nơi đã thu thập và bảo tồn vật liệu di truyền của các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng từ năm 1975.

Các nhà khoa học cho biết chú ngựa nhân bản Kurt cuối cùng sẽ được chuyển đến Vườn thú San Diego Safari Park và hòa nhập vào một đàn ngựa Przewalski khác để sinh sản.

"Chúng tôi hy vọng rằng trong 5 đến 10 năm tới, khi Kurt trưởng thành thành con ngựa giống Przewalski nhân bản đầu tiên trên thế giới, nó sẽ giao phối thành công và đóng góp vào sự đa dạng di truyền của loài mình và cho tương lai của sự đổi mới bảo tồn."

Chủ tịch của San Diego Zoo Global, ông Paul A. Baribault nói trong một tuyên bố: “Công việc cứu các loài nguy cấp đòi hỏi các đối tác hợp tác và tận tâm với các mục tiêu”.

Ngựa hoang Mông Cổ nhân bản đầu tiên trên thế giới -0
"Vườn thú đông lạnh toàn cầu" tại Sở thú San Diego thu thập và bảo tồn vật liệu di truyền của các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng.

“Chúng tôi chia sẻ thành tựu đáng kể này bởi vì chúng tôi đã áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành để tận dụng kiến thức khoa học tốt nhất và sử dụng vật liệu di truyền quý giá được thu thập và lưu trữ trong ngân hàng sinh học DNA động vật hoang dã của chúng tôi”, ông nói.

Bà Ryan Phelan, Giám đốc điều hành của Revive & Restore cho biết: “Sự ra đời của chú ngựa theo phương pháp nhân bản này mở rộng cơ hội cứu các loài hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng”.

“Các công nghệ sinh sản tiên tiến, bao gồm nhân bản, có thể cứu các loài bằng cách cho phép chúng ta khôi phục sự đa dạng di truyền mà lẽ ra đã bị mất theo thời gian”, bà khẳng định.

Ngựa Przewalski không phải là loài duy nhất mà Revive & Restore đang cố gắng phục hồi thông qua công nghệ sinh học. Nhóm đang cố gắng hồi sinh ít nhất sáu loài có nguy cơ tuyệt chủng hoặc đã tuyệt chủng, trong đó có cả voi ma mút Wooly, loài đã tuyệt chủng khoảng 4.000 năm trước.

Các tổ chức và cơ sở nghiên cứu khác cũng đang cố gắng hồi sinh các loài đã tuyệt chủng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng bằng công nghệ sinh học, chẳng hạn Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia đang lên kế hoạch hồi sinh loài tê giác Sumatra vừa tuyệt chủng.

Trước đó, bò đực đã được các nhà khoa học nhân bản từ vật liệu đông lạnh trước đó 13 năm. Và những con chồn chân đen có nguy cơ tuyệt chủng đã được lai tạo bằng cách sử dụng tinh trùng đã được đông lạnh trong 20 năm.

Có thể bạn quan tâm

Bên trong Văn phòng phần cứng Google tại Đài Loan (Trung Quốc). (Ảnh: Google)

Trải nghiệm có trách nhiệm với những công nghệ “tỷ đô”

Tháng 8/2026 đánh dấu một cột mốc mang tính biểu tượng trong lịch sử công nghệ thông tin toàn cầu. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã chính thức trở thành một phần thiết yếu của đời sống con người với những con số biết nói và những thách thức an ninh chưa từng có.

Giới thiệu thiết bị công nghệ của các startup tại sự kiện Demo Day 2026. (Ảnh: VIỆT LAN)

Tạo không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo

Từ phát triển sản phẩm mẫu, thử nghiệm trong môi trường thực tế đến kết nối thị trường, một số chương trình và chính sách hỗ trợ khởi nghiệp đang chú trọng hơn tới khâu kiểm chứng công nghệ. Điều này đặt ra yêu cầu hình thành những không gian giúp ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và từng bước đi vào thực tiễn.

Phiên thảo luận “Giải pháp tăng cường bảo vệ người dùng trên không gian mạng”.

Cảnh báo về an ninh nhận thức với người dùng mạng xã hội

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục A05, Bộ Công an đề cập đến khái niệm bảo vệ "an ninh nhận thức", đồng thời cảnh báo nguy cơ người dùng bị các nền tảng xã hội "trói" trong vòng điều hướng thông tin của các thuật toán, từ đó tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi.

Tổ hợp robot logistics thông minh và camera giám sát lái xe ứng dụng AI đến từ Viettel Post. (Ảnh: Viettel cung cấp)

Viettel đứng số một thế giới tại Giải thưởng kinh doanh quốc tế danh giá IBA 2026

Vượt qua hàng nghìn tổ chức đến từ 78 quốc gia, vùng lãnh thổ, với 17 giải Vàng, 8 giải Bạc và 3 giải Đồng, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel là doanh nghiệp giành nhiều giải thưởng nhất tại International Business Awards 2026 (IBA 2026), trong đó riêng giải Vàng gần gấp đôi số lượng đơn vị xếp thứ hai.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu khai mạc hội thảo. (Ảnh: TRÀ MY)

AI4CRIS 2026: Thúc đẩy ứng dụng AI an toàn trong mật mã và an toàn thông tin

Trí tuệ nhân tạo đang mở rộng khả năng phát hiện, cảnh báo và ứng phó nguy cơ an ninh mạng, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về dữ liệu, năng lực tính toán, nhân lực và quản trị an toàn. Đây là trọng tâm của Hội thảo khoa học quốc gia “Trí tuệ nhân tạo cho mật mã và an toàn thông tin” (AI4CRIS 2026) diễn ra ngày 14/8 tại Hà Nội.

Kỹ thuật viên VNPT khảo sát nhu cầu sử dụng Internet của từng gia đình và tư vấn giải pháp phù hợp. (Ảnh: VNPT)

Xóa những “điểm mù” trong ngôi nhà hiện đại

Một căn nhà có thể vẫn có Internet, có WiFi nhưng chưa chắc mọi không gian đều được kết nối và kiểm soát như gia chủ mong muốn. Có nơi WiFi yếu khi ở cuối hành lang, tín hiệu chập chờn ở tầng trên. Những bất tiện này thường không đủ lớn để người dùng lập tức thay đổi hệ thống, nhưng lại dễ xuất hiện đúng lúc cần kết nối nhất.

BiboWatch là sự kết hợp giữa đồng hồ thông minh đeo tay và SIM điện thoại tích hợp dữ liệu di động. (Ảnh: VNPT)

Làm sao để luôn biết con an toàn khi không ở bên?

Xã hội hiện đại tạo cho trẻ nhiều cơ hội học tập, vui chơi và khám phá, nhưng cũng đặt ra không ít mối quan tâm đối với cha mẹ. Khi con bắt đầu tự đến trường, tham gia các lớp học ngoại khóa hay vui chơi cùng bạn bè, điều phụ huynh mong muốn nhất là biết con đang ở đâu, an toàn hay không và có thể kết nối với con bất cứ lúc nào.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: ITPC)

Ba điểm nghẽn cản trở doanh nghiệp ứng dụng AI

Mặc dù làn sóng AI đang thúc đẩy cuộc đua đầu tư công nghệ mạnh mẽ nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa thể chuyển hóa lợi thế này thành kết quả thực chất. Nguyên nhân do vướng ba điểm nghẽn: dữ liệu phân mảnh trên nhiều hệ thống, thông tin thiếu chuẩn xác, sự mất kết nối giữa khâu phân tích và thực thi hành động.

Lễ ký kết giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Vĩnh Long và MobiFone Vĩnh Long. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Mặt trận truyền thông số ở Vĩnh Long

Phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc trong công cuộc chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, đưa công nghệ số phục vụ đời sống nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Vĩnh Long đã chủ động tiên phong, đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại lễ ký kết. (Ảnh: FPT)

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Hợp tác quốc tế giúp Việt Nam chủ động tham gia chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo toàn cầu

FPT và Mila - Viện nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu thế giới vừa ký kết hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực và chuyển giao tri thức. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kỳ vọng hợp tác góp phần tạo giải pháp thiết thực, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và định hình quy chuẩn quản trị AI toàn cầu.

Đại diện Viện VPI và Beicip-Franlab Asia ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong thăm dò, khai thác dầu khí. (Ảnh: VPI)

Tăng cường hợp tác nghiên cứu công nghệ trong thăm dò, khai thác dầu khí

Ngày 13/8, tại Hà Nội, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) thuộc Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Beicip Technology Solutions Sdn. Bhd. (Beicip-Franlab Asia) đã ký kết Biên bản ghi nhớ tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ phục vụ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí.

PILA (Việt Nam) ký kết hợp tác chiến lược cùng TOTM Technologies (Singapore). (Ảnh: NGỌC ANH)

Thúc đẩy hạ tầng niềm tin số xuyên biên giới trong khu vực ASEAN

Trong tiến trình chuyển dịch sang môi trường số, việc xác thực danh tính, chứng từ và dữ liệu đã trở thành điều kiện tiên quyết nhằm thúc đẩy thương mại xuyên biên giới. Bên cạnh hạ tầng kết nối và hạ tầng dữ liệu, các giao dịch số đòi hỏi một cơ chế kiểm chứng độc lập, nhanh chóng và bảo đảm tính tin cậy giữa các bên.

Các đại diện hai bên Việt Nam-Nhật Bản ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác tại diễn đàn. (Ảnh: MINH ĐỨC)

Đưa hợp tác Việt Nam-Nhật Bản trong đổi mới sáng tạo ngày càng đi vào chiều sâu, kiến tạo các giá trị mới

Các nhà quản lý, các doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, trường đại học và đại biểu tham dự diễn đàn đều bày tỏ tin tưởng, hợp tác Việt Nam-Nhật Bản trong khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ ngày càng đi vào chiều sâu, từ kết nối sang hợp tác, từ hợp tác sang cùng phát triển và cùng tạo ra những giá trị mới.