Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” và dự án 9 “Đầu tư phát triển nhóm dân tộc thiểu số rất ít người và nhóm dân tộc còn nhiều khó khăn” giúp đồng bào thụ hưởng các dịch vụ xã hội, phát triển kinh tế, và khôi phục, bảo tồn nhiều phong tục, lễ hội, văn hóa truyền thống.
Con đường dẫn vào bản Nậm Sảo 1 (xã Pa Tần, tỉnh Lai Châu) - nơi tập trung đông đồng bào Mảng sinh sống - nay đã có thêm nhiều nếp nhà sàn khang trang. Từ đầu bản, tiếng sáo, tiếng hát của đội văn nghệ tập luyện chào mừng ngày Tết Độc lập (2/9) khiến không khí thêm rộn ràng. Đội văn nghệ hiện có 15 thành viên. Cứ xong việc nương rẫy, chị em lại cùng nhau tập luyện, dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Lò Thị Chướng. Đội tích cực tham gia biểu diễn trong dịp lễ hội, ngày hội giao lưu văn hóa-thể thao truyền thống của địa phương.
Trước đây cuộc sống vất vả cho nên chỉ lo cơm ăn áo mặc. Bây giờ, bản làng đã thay đổi, địa phương mở các lớp truyền dạy văn hóa, thành lập đội văn nghệ, chúng tôi mới biết dân tộc Mảng có nhiều bài hát, điệu múa hay và ý nghĩa. Mỗi lần đi biểu diễn, giao lưu đều cảm thấy tự hào hơn về truyền thống dân tộc mình.
Chị Lùng Thị Lan - thành viên Đội văn nghệ bản Nậm Sảo 1
Chị Lùng Thị Lan - thành viên Đội văn nghệ bản Nậm Sảo 1 cho biết: “Trước đây cuộc sống vất vả cho nên chỉ lo cơm ăn áo mặc. Bây giờ, bản làng đã thay đổi, địa phương mở các lớp truyền dạy văn hóa, thành lập đội văn nghệ, chúng tôi mới biết dân tộc Mảng có nhiều bài hát, điệu múa hay và ý nghĩa. Mỗi lần đi biểu diễn, giao lưu đều cảm thấy tự hào hơn về truyền thống dân tộc mình”.
Chia sẻ về các lớp truyền dạy văn hóa, anh Lý A Lậu - Trưởng bản Nậm Ô, người có uy tín trong cộng đồng người Mảng cho biết: “Các lớp này thu hút nhiều bạn trẻ, là tín hiệu vui. Nhiều em còn có ý tưởng khởi nghiệp từ sản phẩm thổ cẩm, đan lát truyền thống gắn với phát triển du lịch”.
Mỗi lớp học có khoảng 30 học viên và chủ yếu do các nghệ nhân trong các bản làng người Mảng, người Cống giảng dạy. Riêng lớp học tiếng dân tộc thường có thêm cán bộ thuộc Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tham dự.
Nghệ nhân Lò Thị Chướng (bản Nậm Sảo 1, xã Pa Tần) luôn đau đáu với việc gìn giữ văn hóa dân tộc Mảng. Lo lắng những giá trị truyền thống bị lãng quên, bà dành nhiều thời gian, tâm huyết sưu tầm các loại nhạc cụ, ghi chép lại những bài hát, điệu múa, nghi thức trong Lễ hội mừng lúa mới. Khi được giao trọng trách giảng dạy các lớp học về nghệ thuật trình diễn dân gian và nghề làm trang phục truyền thống, bằng kinh nghiệm và vốn kiến thức, bà tận tâm truyền dạy các kỹ năng, đồng thời gửi gắm tình yêu, niềm tự hào về bản sắc văn hóa tới các học viên trẻ.
Bên cạnh các lớp truyền dạy văn hóa nghệ thuật truyền thống, nhờ Dự án 9, lễ hội mừng lúa mới của người Mảng đã được khôi phục từ năm 2023 và duy trì đều đặn đến nay. Đây là lễ hội mang tính chất tâm linh, cầu được mùa, cầu bình an cho dân làng.
Từ năm 2024 đến tháng 6/2025, tại các xã Lê Lợi, Pa Tần, Nậm Hàng, Mường Mô (tỉnh Lai Châu) thêm nhiều đội văn nghệ được thành lập, hàng chục lớp học đã được địa phương tổ chức như: Truyền dạy nghệ thuật trình diễn dân gian truyền thống; dạy tiếng dân tộc theo hình thức truyền khẩu; dạy nghề làm trang phục truyền thống; truyền dạy và sản xuất nghề truyền thống dành cho dân tộc Mảng và Cống.
