Ngoại giao khí hậu trong "vòng xoáy" biến đổi khí hậu toàn cầu

Không còn nhiều vùng ngoại lệ, các đợt nắng nóng cực đoan đã ảnh hưởng hầu hết các châu lục theo những cách khác nhau. Cùng biến đổi khí hậu, nắng nóng, hạn hán và cháy rừng tạo ra “một vòng luẩn quẩn”. Sóng nhiệt khiến hạn hán trầm trọng hơn, thảm thực vật dễ bén lửa.

Một con thuyền mắc cạn trên lòng hồ tại huyện Wonogiri, tỉnh Trung Java (Indonesia) ngày 10/8/2023. (Ảnh: Tân Hoa xã)
Một con thuyền mắc cạn trên lòng hồ tại huyện Wonogiri, tỉnh Trung Java (Indonesia) ngày 10/8/2023. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Khi cháy rừng bùng phát, lượng lớn carbon dioxide được thải ra, làm nóng hành tinh hơn, từ đó gia tăng các hiện tượng khí hậu cực đoan. Các khu vực như Địa Trung Hải, miền tây nước Mỹ và Australia đã và đang trải qua “sự kết hợp chết người” đó.

Báo cáo biến đổi khí hậu của Climate Central cho thấy, khoảng 4 tỷ người, gần một nửa dân số thế giới, đã trải qua ít nhất 30 ngày nắng nóng cực đoan. Tại hơn 195 quốc gia và vùng lãnh thổ, số ngày nắng nóng cực đoan đã tăng gấp đôi. Hậu quả của biến đổi khí hậu ngoài tác động môi trường, còn gây gián đoạn nền kinh tế, di cư và áp lực lớn lên hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Để giải bài toán về khí hậu, thế giới từ lâu đã kêu gọi nỗ lực của từng quốc gia và hợp tác cả tầm khu vực lẫn toàn cầu. Từ nhận thức đó, khái niệm “ngoại giao khí hậu” ra đời, và bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn khi các quốc gia tham gia ký Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu vào năm 1992. Cả trong song phương và đa phương, ứng phó biến đổi khí hậu ngày càng trở thành lĩnh vực hợp tác nổi bật.

Maldives có lẽ là một trong những quốc gia mang đến nhiều câu chuyện thú vị hơn cả, khi đã chứng minh được rằng, các quốc gia nhỏ hơn có thể biến “điểm yếu địa lý” thành “vốn ngoại giao”, để tham gia định hình các chương trình nghị sự đa phương và nâng cao vị thế trên toàn cầu. Với 80% diện tích cao hơn mực nước biển chưa tới 1m, ở “đầu sóng ngọn gió” của cuộc khủng hoảng khí hậu và nguy cơ bị nhấn chìm hiện hữu, “thiên đường du lịch châu Á” này từ sớm đã định hình “ngoại giao khí hậu” là một ưu tiên trong đường lối đối ngoại.

Từ cuối những năm 1980, cảm nhận rõ tác động biến đổi khí hậu, Maldives đã tuyên bố toàn bộ cuộc sống của người dân nước này phụ thuộc các yếu tố tự nhiên, từ đó thúc đẩy Liên hợp quốc lắng nghe lời kêu gọi hành động khẩn cấp từ các quốc đảo nhỏ. Luôn đặt khí hậu vào trọng tâm đối ngoại, Maldives không ngừng đóng góp vào các cuộc đàm phán về khí hậu toàn cầu, từ đó thu hút được hỗ trợ từ các đối tác lớn và tăng cường uy tín trên trường quốc tế.

Cũng như Maldives, các quốc gia khác đã tận dụng “ngoại giao khí hậu” để vừa thúc đẩy hợp tác song phương, vừa góp phần vào nỗ lực toàn cầu. Như Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ Hy Lạp chống cháy rừng nhiều năm gần đây, tạo thêm thành quả trong hợp tác song phương. Hay Canada và Mỹ chia sẻ nguồn lực với các quốc gia phải vật lộn với các đám cháy ngày càng khó kiểm soát…

Ở góc độ đa phương, các chương trình lớn của Liên hợp quốc, như sáng kiến về giảm phát thải từ nạn phá rừng và suy thoái rừng, hay Mạng lưới chống cháy rừng của Văn phòng giảm thiểu rủi ro thiên tai đã tạo nền tảng để các nước xây dựng chiến lược phòng ngừa và giảm rủi ro. Hay, Cơ chế Bảo vệ dân sự của Liên minh châu Âu (EU) tạo điều kiện thuận lợi để triển khai nhanh chóng máy bay và nhân viên chữa cháy trên khắp các quốc gia thành viên.

Trong khi đó, các tổ chức như Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), hay Hội nghị Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP) thúc đẩy đàm phán về các quỹ khí hậu, hỗ trợ các khu vực dễ bị tổn thương, quản lý đất đai bền vững…

Dù vậy, những thách thức địa chính trị và gánh nặng kinh tế hiện nay đang khiến “ngoại giao khí hậu” vấp phải nhiều rào cản. Thậm chí, việc kiềm chế biến đổi khí hậu có nguy cơ bị gạt khỏi chương trình nghị sự ở nhiều khu vực vốn đang chìm trong bất ổn. Khi mà các quốc gia vẫn đang “cân đo đong đếm” lợi ích, mùa hè tiếp tục được dự báo sẽ nóng hơn, khô hơn và nguy hiểm hơn.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế kêu gọi không lơ là “ngoại giao khí hậu”. Sử dụng hiệu quả hơn các quỹ hiện có để hỗ trợ các nước đang phát triển dễ bị tổn thương; tăng cường hợp tác khu vực để thiết lập các cơ chế chính thức lâu dài; thúc đẩy sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là các giải pháp được nhấn mạnh thời gian tới. Bên cạnh đó, điều quan trọng là tiếp tục thay đổi cách nhìn của con người về thiên nhiên, vốn vẫn bị không ít người coi là lĩnh vực tách biệt đời sống.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tăng cường kiểm soát khí thải động cơ phương tiện giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. (Ảnh KHÁNH AN)

Đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh

Trong lộ trình trung hòa carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cũng như hạn chế nguồn ô nhiễm không khí tại đô thị, bên cạnh giải pháp tổng thể, việc kiểm soát khí thải động cơ của phương tiện tham gia giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả.