Ngoại giao khí hậu trong "vòng xoáy" biến đổi khí hậu toàn cầu

Không còn nhiều vùng ngoại lệ, các đợt nắng nóng cực đoan đã ảnh hưởng hầu hết các châu lục theo những cách khác nhau. Cùng biến đổi khí hậu, nắng nóng, hạn hán và cháy rừng tạo ra “một vòng luẩn quẩn”. Sóng nhiệt khiến hạn hán trầm trọng hơn, thảm thực vật dễ bén lửa.

Một con thuyền mắc cạn trên lòng hồ tại huyện Wonogiri, tỉnh Trung Java (Indonesia) ngày 10/8/2023. (Ảnh: Tân Hoa xã)
Một con thuyền mắc cạn trên lòng hồ tại huyện Wonogiri, tỉnh Trung Java (Indonesia) ngày 10/8/2023. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Khi cháy rừng bùng phát, lượng lớn carbon dioxide được thải ra, làm nóng hành tinh hơn, từ đó gia tăng các hiện tượng khí hậu cực đoan. Các khu vực như Địa Trung Hải, miền tây nước Mỹ và Australia đã và đang trải qua “sự kết hợp chết người” đó.

Báo cáo biến đổi khí hậu của Climate Central cho thấy, khoảng 4 tỷ người, gần một nửa dân số thế giới, đã trải qua ít nhất 30 ngày nắng nóng cực đoan. Tại hơn 195 quốc gia và vùng lãnh thổ, số ngày nắng nóng cực đoan đã tăng gấp đôi. Hậu quả của biến đổi khí hậu ngoài tác động môi trường, còn gây gián đoạn nền kinh tế, di cư và áp lực lớn lên hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Để giải bài toán về khí hậu, thế giới từ lâu đã kêu gọi nỗ lực của từng quốc gia và hợp tác cả tầm khu vực lẫn toàn cầu. Từ nhận thức đó, khái niệm “ngoại giao khí hậu” ra đời, và bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn khi các quốc gia tham gia ký Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu vào năm 1992. Cả trong song phương và đa phương, ứng phó biến đổi khí hậu ngày càng trở thành lĩnh vực hợp tác nổi bật.

Maldives có lẽ là một trong những quốc gia mang đến nhiều câu chuyện thú vị hơn cả, khi đã chứng minh được rằng, các quốc gia nhỏ hơn có thể biến “điểm yếu địa lý” thành “vốn ngoại giao”, để tham gia định hình các chương trình nghị sự đa phương và nâng cao vị thế trên toàn cầu. Với 80% diện tích cao hơn mực nước biển chưa tới 1m, ở “đầu sóng ngọn gió” của cuộc khủng hoảng khí hậu và nguy cơ bị nhấn chìm hiện hữu, “thiên đường du lịch châu Á” này từ sớm đã định hình “ngoại giao khí hậu” là một ưu tiên trong đường lối đối ngoại.

Từ cuối những năm 1980, cảm nhận rõ tác động biến đổi khí hậu, Maldives đã tuyên bố toàn bộ cuộc sống của người dân nước này phụ thuộc các yếu tố tự nhiên, từ đó thúc đẩy Liên hợp quốc lắng nghe lời kêu gọi hành động khẩn cấp từ các quốc đảo nhỏ. Luôn đặt khí hậu vào trọng tâm đối ngoại, Maldives không ngừng đóng góp vào các cuộc đàm phán về khí hậu toàn cầu, từ đó thu hút được hỗ trợ từ các đối tác lớn và tăng cường uy tín trên trường quốc tế.

Cũng như Maldives, các quốc gia khác đã tận dụng “ngoại giao khí hậu” để vừa thúc đẩy hợp tác song phương, vừa góp phần vào nỗ lực toàn cầu. Như Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ Hy Lạp chống cháy rừng nhiều năm gần đây, tạo thêm thành quả trong hợp tác song phương. Hay Canada và Mỹ chia sẻ nguồn lực với các quốc gia phải vật lộn với các đám cháy ngày càng khó kiểm soát…

Ở góc độ đa phương, các chương trình lớn của Liên hợp quốc, như sáng kiến về giảm phát thải từ nạn phá rừng và suy thoái rừng, hay Mạng lưới chống cháy rừng của Văn phòng giảm thiểu rủi ro thiên tai đã tạo nền tảng để các nước xây dựng chiến lược phòng ngừa và giảm rủi ro. Hay, Cơ chế Bảo vệ dân sự của Liên minh châu Âu (EU) tạo điều kiện thuận lợi để triển khai nhanh chóng máy bay và nhân viên chữa cháy trên khắp các quốc gia thành viên.

Trong khi đó, các tổ chức như Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), hay Hội nghị Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP) thúc đẩy đàm phán về các quỹ khí hậu, hỗ trợ các khu vực dễ bị tổn thương, quản lý đất đai bền vững…

Dù vậy, những thách thức địa chính trị và gánh nặng kinh tế hiện nay đang khiến “ngoại giao khí hậu” vấp phải nhiều rào cản. Thậm chí, việc kiềm chế biến đổi khí hậu có nguy cơ bị gạt khỏi chương trình nghị sự ở nhiều khu vực vốn đang chìm trong bất ổn. Khi mà các quốc gia vẫn đang “cân đo đong đếm” lợi ích, mùa hè tiếp tục được dự báo sẽ nóng hơn, khô hơn và nguy hiểm hơn.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế kêu gọi không lơ là “ngoại giao khí hậu”. Sử dụng hiệu quả hơn các quỹ hiện có để hỗ trợ các nước đang phát triển dễ bị tổn thương; tăng cường hợp tác khu vực để thiết lập các cơ chế chính thức lâu dài; thúc đẩy sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là các giải pháp được nhấn mạnh thời gian tới. Bên cạnh đó, điều quan trọng là tiếp tục thay đổi cách nhìn của con người về thiên nhiên, vốn vẫn bị không ít người coi là lĩnh vực tách biệt đời sống.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Không khí lạnh tràn về, đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét

Dự báo, đêm nay (4/10), không khí lạnh tràn về, khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa từ đêm nay, trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét, nhiệt độ thấp nhất 14-17 độ C. Khu vực Hà Nội, từ tối đêm nay đến sáng mai (5/10) có mưa, mưa vừa và dông, cục bộ có nơi mưa to, gần sáng trời chuyển lạnh.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

Không khí lạnh tiếp tục dồn xuống phía Nam, ảnh hưởng đến nhiều khu vực ở Bắc Bộ rồi lan xuống Trung Bộ. Đêm nay, Bắc Bộ chuyển xấu với mưa, dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; từ ngày mai, mưa giảm dần. Trung Bộ, đặc biệt từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và Quảng Trị - TP Huế, mưa gia tăng do tác động của không khí lạnh.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/10/2026: Không khí lạnh tràn về miền Bắc từ tối nay

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/10/2026: Không khí lạnh tràn về miền Bắc từ tối nay

Không khí lạnh từ phía Bắc dự báo bắt đầu ảnh hưởng đến Đông Bắc Bộ từ chiều tối và đêm nay, sau đó lan sang các khu vực khác ở Bắc Bộ, khiến nhiệt độ tiếp tục giảm và thời tiết chuyển lạnh về đêm. Trung Bộ duy trì nắng gián đoạn, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông về chiều tối có xu hướng giảm.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4/10/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ chuyển lạnh từ đêm mai

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4/10/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ chuyển lạnh từ đêm mai

Không khí lạnh đang tiếp tục di chuyển xuống phía Nam, dự báo từ chiều tối và đêm mai bắt đầu ảnh hưởng đến Đông Bắc Bộ rồi lan sang các khu vực khác ở Bắc Bộ. Trước đó, trong đêm nay, Bắc Bộ vẫn duy trì mưa, dông; Trung Bộ có mưa vài nơi, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục giảm mưa.

Bàn giao ngôi nhà có khả năng chống chịu thiên tai cho bà Hoàng Thị Liên ở xã Đồng Hỷ, Thái Nguyên. (Ảnh: UNDP)

Nâng cao khả năng chống chịu cho cộng đồng sau thiên tai

Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai và Đại diện Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) vừa có chuyến công tác tại Thái Nguyên nhằm đánh giá kết quả phục hồi và tăng cường khả năng chống chịu của các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Người dân huyện Thuận Nam (Ninh Thuận cũ) trên đồng ruộng khô cằn bỏ hoang do ảnh hưởng của hạn hán kéo dài. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Ứng phó tác động của El Nino

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, theo dự báo, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh, đặc biệt, từ tháng 10 đến tháng 12, đạt xác suất cao nhất lên đến 95%.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/10/2026: Bắc Bộ nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/10/2026: Bắc Bộ nắng nóng

Hôm nay, Bắc Bộ duy trì nắng nóng diện rộng với nhiệt độ cao, chiều tối và đêm có mưa rào, dông. Khu vực Trung Bộ từ Thanh Hóa đến Duyên hải Nam Trung Bộ phổ biến ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối chuyển mưa dông cục bộ. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục hình thái mưa rào, dông về chiều tối.

Ảnh chụp chiều 1/10, cá mòi chết dạt vào bờ biển xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị. (Nguồn: MP)

Quảng Trị: Khoảng 40kg cá mòi chết dạt vào bờ biển xã Đông Trạch

Ngày 2/10, thông tin từ Ủy ban nhân dân xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị biết, địa phương vừa xuất hiện tình trạng cá biển, phần lớn là cá mòi chết dạt vào bờ biển bốc mùi hôi. Người dân tiến hành thu gom và chôn lấp toàn bộ khoảng 40kg cá để không ảnh hưởng đến môi trường. Nguyên nhân cá chết đang được làm rõ.

Lực lượng chức năng tái thả các cá thể rùa về môi trường tự nhiên. (Ảnh: PHÚC THẮNG)

Lan tỏa thông điệp bảo tồn đa dạng sinh học từ việc tái thả 31 cá thể động vật rừng nguy cấp về tự nhiên

Ngày 1/10, tại tiểu khu 414 thuộc lâm phần Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật (Ban Quản lý Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, tỉnh Gia Lai) phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức tái thả 31 cá thể động vật rừng quý hiếm về môi trường tự nhiên sau thời gian cứu hộ, chăm sóc và phục hồi sức khỏe.

Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).

Tái sử dụng tầng đất mặt

Tầng đất mặt được hình thành qua quá trình canh tác, cải tạo đất, bồi đắp tự nhiên rất nhiều năm, với các hạt không quá to, cũng không quá nhỏ, độ kết dính vừa phải, lưu giữ nước, chất dinh dưỡng, phù hợp cho cây trồng.