Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Hạnh, Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính, Bộ Tư pháp nêu rõ, trong hệ thống quản lý hành chính Nhà nước, quyết định hành chính đóng vai trò như một công cụ quan trọng, thể hiện quyền lực công thông qua các văn bản cá biệt do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.
Đây là loại văn bản được áp dụng một lần, hướng đến một hoặc một số đối tượng cụ thể, nhằm giải quyết các vấn đề riêng biệt trong hoạt động quản lý. Với đặc thù này, quyết định hành chính không chỉ làm phát sinh, thay đổi hay chấm dứt các quyền, nghĩa vụ, lợi ích của cá nhân, tổ chức, mà còn có tác động trực tiếp đến lợi ích công cộng, đời sống nhân dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo Vụ trưởng Nguyễn Thị Hạnh, hệ thống pháp luật Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, lĩnh vực ban hành quyết định hành chính vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy.
Luật Thủ tục ban hành quyết định hành chính được xây dựng theo hướng quy định những quy tắc chung nhất về thủ tục ban hành quyết định hành chính, do đó sẽ không thay thế, sửa đổi toàn bộ các quy định đã có trong hệ thống pháp luật mà cơ bản sẽ đóng vai trò “bổ khuyết”, “lấp chỗ trống” đối với những vấn đề chưa được hệ thống pháp luật hiện hành quy định hoặc quy định chưa đầy đủ.
Đồng thời luật vẫn “thừa nhận” các quy trình, thủ tục ban hành quyết định hành chính đang được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành nhằm bảo đảm tối đa tính thống nhất, đồng bộ, tính ổn định của hệ thống pháp luật, tránh xáo trộn không cần thiết, ngoại trừ một số quy định cụ thể tại Luật này.
Về mục tiêu cụ thể, bà Hạnh cho biết, Luật sẽ khắc phục các khoảng trống pháp lý trong việc ban hành quyết định hành chính như: chưa xác định khái niệm quyết định hành chính, chưa xác định rõ ràng chủ thể ban hành quyết định hành chính; thiếu nguyên tắc ban hành quyết định hành chính; xác định khi nào quyết định hành chính là trái pháp luật; bảo đảm các nguyên tắc ban hành quyết định hành chính để thực hiện thống nhất trong quá trình ban hành quyết định hành chính; tạo ra cơ chế để cơ quan, tổ chức, cá nhân kiểm soát tính hợp pháp, hợp lý, khả thi của quyết định hành chính và bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong quá trình ban hành quyết định hành chính.
Theo Tiến sĩ Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ, văn bản hành chính là một trong những hình thức quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước, nhằm truyền đạt, tổ chức thi hành chủ trương, chính sách, pháp luật từ cơ quan hành chính nhà nước tới đối tượng chấp hành.
Việc ban hành, tổ chức thi hành và kiểm soát văn bản hành chính có vai trò quyết định trong việc bảo đảm tính hợp hiến, minh bạch, hiệu quả trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn tổ chức thi hành văn bản hành chính ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt về quy trình, thủ tục ban hành các văn bản này.
Để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành văn bản hành chính, Tiến sĩ Đinh Văn Minh cho rằng cần xây dựng Luật Ban hành và thực thi quyết định hành chính; hoàn thiện các quy định về quy trình ban hành văn bản hành chính; tăng cường tham vấn, tiếp thu ý kiến nhân dân, doanh nghiệp; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng, theo dõi, ban hành văn bản; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong việc ban hành và thực hiện văn bản hành chính...
Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đã được giới thiệu thực trạng quy định của pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam; nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia về thủ tục ban hành quyết định hành chính; đánh giá tác động của chính sách trong dự án Luật Thủ tục ban hành quyết định hành chính; tổng quan về các quy chế chính liên quan đến xử lý hành chính và chỉ đạo hành chính trong Luật Thủ tục hành chính tại Nhật Bản.
