Nhiều loại ngư cụ bán chạy
Tại Đồng Tháp, hầu hết các làng nghề làm ngư cụ làm việc quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất và bán chạy nhất vẫn là thời điểm mùa nước nổi (từ tháng 7-10 âm lịch hằng năm). Ông Lư Diều năm nay 68 tuổi, đã có hơn 30 năm với nghề mua bán ngư cụ tại Ấp 1, xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp. Mùa nước nổi năm nay mang đến cho ông nhiều niềm vui hơn mọi năm, bởi lượng khách tìm mua ngư cụ tăng đáng kể. Trước đây, gia đình ông tự đan lưới, nhưng hiện tại chỉ nhận lưới thô về để đóng chì, hoàn thiện rồi cung cấp lại cho khách hàng.
“Nếu không phải mùa nước nổi, tôi bán lẻ ngư cụ không được bao nhiêu. Khách đặt hàng cũng ít, thỉnh thoảng chỉ có vài đơn. Còn vào mùa nước nổi thì lượng tiêu thụ tăng. Năm nay đặc biệt hơn, lưới và lờ bán chạy hơn mọi năm. Cơ sở của tôi phải thuê bảy nhân công đóng chì vào lưới. Mỗi “tay lưới” giá từ 200-230 nghìn đồng tùy loại. Mỗi ngày tôi bán tại chợ được hơn 30 tay lưới”, ông Lư Diều phấn khởi chia sẻ.
Hằng năm, vào mùa nước nổi, anh Lê Văn Nam, ngụ ấp An Lạc, xã Lai Vung đều mua lưới để giăng gần nhà. Năm nay, anh mua thêm hai “tay lưới” và lờ đặt sau nhà. “Tôi mua lưới để giăng bắt cá, lưới và lờ cải tiến vừa mua kết hợp với ngư cụ còn để dành mùa nước năm rồi, giờ đem ra đặt kiếm cá ăn hằng ngày, nếu dư nhiều thì mang đi bán”, anh Nam cho biết.
Từ đầu mùa nước nổi đến nay, làng nghề đan lờ, lọp xã Hòa Long luôn nhộn nhịp. Để kịp đơn hàng giao khách, nhiều hộ dân phải miệt mài đan lờ, lọp đến tận tối. Dọc theo tuyến bờ kênh 27/7, thuộc ấp Long Bình, xã Hòa Long, không khó để bắt gặp cảnh người dân tất bật với các công đoạn phơi trúc, chẻ trúc, uốn vành, bện hom, dệt vỉ, lắp ráp các bộ phận của lọp để kịp giao cho khách và mang ra chợ bán.
Ông Lê Đức Hy, ngụ ấp Long Bình, xã Hòa Long theo nghề lọp tép được 49 năm. Hiện, trong gia đình ông có bốn người cùng gắn bó với nghề. “Nhà tôi đều làm cả ba loại lọp, trong đó lọp trúc loại một, dài 30 hoặc 32 cm là loại lọp tốt nhất với giá từ 27 nghìn đồng/lọp. Năm nay nhu cầu mua lọp tép tăng hơn những năm trước, nhưng giá bán vẫn giữ nguyên. Mỗi chiếc lọp, tôi lời khoảng 6.000 đồng”, ông Lê Đức Hy chia sẻ.
Từ khi mùa nước nổi tràn đồng, khóm Bình Thành B, phường Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp - nơi nổi tiếng với nghề làm lọp cua đồng ở đầu nguồn lại trở nên nhộn nhịp hơn hẳn. Mùa nước nổi năm nay, mỗi chiếc lọp cua sau khi hoàn thiện, bán ra thị trường, mang về cho hộ sản xuất được từ 4.000-7.000 đồng. Dù công việc vất vả và nhiều công đoạn nhưng các hộ dân vẫn gắn bó với nghề truyền thống này.
Chú trọng bảo tồn
Mùa nước nổi luôn là thời điểm “hút hàng”, nên các loại ngư cụ như: lọp cua, lọp tép, lưới… được sản xuất với số lượng nhiều hơn các thời điểm khác trong năm. Có tháng, một hộ làm ngư cụ phải tăng sản lượng gấp đôi so với ngày thường để kịp cung ứng cho thị trường.
Tại khóm Bình Thành B, phường Hồng Ngự trước đây có khoảng 70 hộ đan lọp cua, nhưng nay chỉ còn hơn 15 hộ theo nghề. Số hộ sản xuất và số lượng người tham gia nghề ngày càng ít dần, nhưng những người làm nghề còn lại, đặc biệt là người trung niên và những người cao tuổi luôn hăng say, miệt mài “bám nghề”, vừa có nguồn thu nhập, vừa góp phần giữ gìn, bảo tồn nghề truyền thống.
Riêng xã Hòa Long hiện nay có hơn 60 hộ dân theo nghề đan lờ, lọp. Các hộ dân theo nghề tập trung ở ấp Long Bình, Long Hội, Long Bửu, Hòa Ninh. Ngoài ra, toàn xã có sáu cơ sở đan lưới và hơn 100 hộ dân nhận gia công về nhà. Tập trung ở ấp Long Thành A và Ấp 4.
“Nghề đan lờ, lọp mang lại nguồn thu nhập khá, nhất là vào mùa nước nổi. Dù sôi động nhất vào thời điểm này, nghề vẫn được duy trì quanh năm, tạo việc làm ổn định cho nhiều hộ gia đình, không phụ thuộc hoàn toàn vào nông nghiệp. Nghề này không đòi hỏi bằng cấp hay vốn đầu tư lớn, rất phù hợp với lao động nhàn rỗi tại địa phương, từ người già đến phụ nữ”, ông Trần Phước An, Phó Trưởng Phòng Kinh tế, xã Hòa Long cho biết.
Hằng năm, Ủy ban nhân dân xã Hòa Long đều ban hành kế hoạch Bảo tồn và phát triển làng nghề trên địa bàn, trong đó có nghề đan lờ, lọp. Theo ông Trần Phước An, đối với những làng nghề đang trong quá trình mai một và có khả năng bị thất truyền như: đóng xuồng, ghe, đan bội, đan lờ, đan lọp... địa phương xác định mục tiêu trọng tâm là bảo tồn, xem đây là tài sản văn hóa quý của cộng đồng.
“Thời gian tới, xã sẽ khảo sát và xây dựng dự án để duy trì một vài hộ hoặc nhóm hộ làm nghề hoạt động “trình diễn” nghề nhằm phục vụ yêu cầu du lịch, văn hóa. Tăng cường thu thập, lưu giữ tư liệu về giá trị truyền thống của làng nghề, hỗ trợ xây dựng các phòng và nhà trưng bày, bảo tàng nghề, làng nghề thủ công truyền thống, khu trình diễn nghề truyền thống tại các khu, điểm du lịch ở địa phương”, ông Trần Phước An cho biết.
Sự quan tâm của chính quyền địa phương cùng nỗ lực “bám nghề” của người dân góp phần giúp những làng nghề làm ngư cụ tiếp tục được giữ gìn, bảo tồn. Làng nghề ngư cụ được duy trì ổn định sẽ hứa hẹn nhộn nhịp trong những mùa nước nổi tiếp theo, tô đậm thêm nét đẹp đặc trưng miền sông nước.
