Trong nỗ lực triệt phá các băng nhóm, đường dây cho vay nặng lãi, thời gian qua, cơ quan chức năng không chỉ triệt xóa, bóc gỡ các đường dây cho vay nặng lãi đơn lẻ, rời rạc mà còn khởi tố các đối tượng hoạt động theo hình thức lập công ty, doanh nghiệp thực hiện hành vi cho vay với lãi suất lên đến hàng nghìn phần trăm một năm.
Cuối tháng 5 vừa qua, Công an Quận 10 đã khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can là các giám đốc, trưởng phòng, trưởng bộ phận, trưởng nhóm tại Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Digital Credit; Công ty TNHH Fincap VN và Công ty TNHH Sofi Solutions về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.
Quá trình điều tra xác định, các ngành nghề kinh doanh đã đăng ký chỉ là vỏ bọc để các đối tượng hoạt động cho vay lãi nặng thông qua trang website tamo.vn và findo.vn. Đây là các trang web cho vay tiêu dùng trực tuyến trái pháp luật, đã được cài đặt lập trình sẵn, đặt máy chủ chứa dữ liệu tại nước ngoài và vận hành từ nước ngoài.
Quá trình điều tra, cơ quan chức năng cho biết, khi có nhu cầu vay vốn, khách hàng chỉ cần đăng nhập vào trang web hoặc ứng dụng trên điện thoại, điền đầy đủ thông tin cá nhân và nhu cầu vay sẽ được hệ thống tự động giải quyết cho vay mà không cần tiếp xúc trực tiếp nhân viên.
Hành vi này nhằm qua mặt các cơ quan chức năng. Từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2023, ba công ty đã giải ngân cho vay hơn 2 triệu lượt vay với hơn 6.072 tỷ đồng; thu lợi bất chính hơn 4.123,4 tỷ đồng, với lãi suất thấp nhất là 153,2%; cao nhất là 1.289,67%, gấp từ 7 lần đến 64 lần mức lãi suất cao nhất quy định tại Bộ luật Dân sự.
Đáng nói, toàn bộ hành vi phi pháp này đều được thực hiện trên không gian mạng, được công ty cấp cho mỗi nhân viên một máy tính đã cài đặt sẵn các phần mềm, ứng dụng, có nhiều tầng nấc bảo mật.
Nhằm chặn đứng các hành vi trục lời từ nạn tín dụng đen, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiều lần cảnh báo về các thủ đoạn tinh vi, biến tướng cho vay tiền qua ứng dụng.
Với sự tiện dụng, bùng nổ công nghệ như hiện nay, việc cài đặt các ứng dụng rất đơn giản. Người dùng chỉ cần thao tác trên điện thoại tải các app về và cài đặt theo hướng dẫn, mà không biết rằng để được vay tiền phải cho phép app truy cập vào danh bạ điện thoại, hình ảnh cá nhân và thu thập thông tin người dùng…
Trường hợp khách vay không trả hoặc cắt liên lạc thì nhân viên sẽ dựa vào danh bạ để gọi điện cho người thân, bạn bè yêu cầu người thân nhắc người vay với nhiều nội dung dung tục, phản cảm, đe dọa tính mạng, đời sống. Ngoài ra, những người cho vay sẽ trực tiếp hoặc thuê người đến tạt sơn, chất bẩn, gây hủy hoại tài sản của người dân.
Thời gian qua, thông qua sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên Công an thành phố và các địa phương, các đơn vị đã ra quân tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bóc, xóa sản phẩm quảng cáo sai quy định.
Sau đó, các đơn vị tăng cường quản lý, giám sát không để tái diễn hành vi dán, vẽ quảng cáo sai quy định. Trường hợp phát hiện các đối tượng tái phạm, cơ quan chức năng kiên quyết yêu cầu các đối tượng phải tự bóc gỡ và khôi phục lại tình trạng ban đầu tại các vị trí đã dán, vẽ; đồng thời, tùy theo tính chất, mức độ sai phạm để xử lý.
Từ hoạt động này, thời gian qua, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã phát hiện, xác minh hàng trăm số điện thoại liên quan hoạt động cho vay tài chính với 50 đối tượng nghi vấn; khởi tố 3 vụ với 17 bị can về các hành vi phạm tội liên quan đến “tín dụng đen”; xử phạt vi phạm hành chính 43 trường hợp về hành vi quảng cáo trái pháp luật.
Thiếu tướng Lê Hồng Nam, Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Công an thành phố tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo phòng chống tội phạm các cấp tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quảng cáo để người dân tại các địa bàn dân cư, các cơ quan, doanh nghiệp nâng cao nhận thức; chủ động bóc gỡ, phát hiện ngăn chặn các hành vi quảng cáo sai quy định nêu trên.
Đồng thời, các cơ quan chức năng tiếp tục truy xét nhóm các đối tượng hoạt động “tín dụng đen” từ thông tin các tờ quảng cáo để xử lý triệt để, nghiêm theo quy định.
Trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm tín dụng đen, Công an thành phố đã thực hiện nhiều biện pháp nghiệp vụ như: xử lý những kẻ dán, phát tờ rơi cho vay; lập danh sách quản lý các băng nhóm hoạt động trên địa bàn; dẹp bỏ hàng loạt công ty thu hồi nợ; xử lý triệt để tin báo tố giác tội phạm liên quan đến hoạt động “khủng bố” đòi nợ;…
Tuy nhiên, để dẹp nạn “tín dụng đen”, Công an thành phố kiến nghị một số giải pháp như tăng hình phạt đối với hành vi cho vay lãi nặng, vốn là hành vi gây ra nhiều hệ lụy, nhức nhối đối với xã hội. Theo Công an thành phố, để tạo an sinh xã hội bền vững, Bộ Công an kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các bộ, ngành liên quan, tỉnh, thành phố kịp thời giải quyết an sinh xã hội trong thời gian trước mắt.
Về lâu dài, cần có giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc tiếp cận nguồn vốn vay, để người dân có nhu cầu vay tiền chính đáng, phục vụ việc sản xuất, kinh doanh.
