Ngăn chặn ô nhiễm môi trường từ rác thải nhựa đại dương

Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa xả ra biển nhiều nhất trên thế giới, với khối lượng rác thải ra biển khoảng từ 0,28 đến 0,73 triệu tấn/năm (tương đương 6% tổng lượng rác thải nhựa ra biển trên toàn thế giới). Nhận thức được tầm quan trọng của việc cần phải giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa và rác thải nhựa đại dương, Việt Nam đã ban hành được hệ thống chính sách, pháp luật để thực hiện vấn đề nêu trên.
Ảnh minh họa. (Nguồn: AFP)
Ảnh minh họa. (Nguồn: AFP)

Việt Nam là quốc gia biển, có lịch sử truyền thống, văn hóa và quá trình dựng nước, giữ nước gắn liền với biển. Với bờ biển hơn 3.260km từ bắc xuống nam, với hơn 3.000 hòn đảo, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; các vùng biển và thềm lục địa thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia rộng khoảng một triệu km2.

Theo số liệu thống kê, tại Việt Nam, túi ni-lông chiếm khối lượng khá lớn trong chất thải nhựa do được cung cấp miễn phí từ các cửa hàng, với mức sử dụng trung bình là 35 túi/hộ gia đình/tuần, mỗi ngày có hàng chục triệu túi ni-lông được sử dụng và thải ra môi trường nhưng chỉ có 27% trong số đó được thu gom, xử lý và tái chế. Như vậy, một lượng lớn rác thải nhựa bị cuốn vào hệ thống sông ngòi, kênh rạch trôi ra biển.

Ngoài ra, việc thải bỏ hoặc làm mất ngư cụ trong hoạt động khai thác thủy sản, thải bỏ rác thải nhựa trong các hoạt động kinh tế-xã hội khác diễn ra trên biển cũng chưa được quản lý, kiểm soát chặt chẽ. Đáng lo ngại, tình trạng xả rác thải nhựa bừa bãi cùng với một lượng lớn rác thải từ đại dương dạt vào các đảo, bãi tắm, nhất là trong mùa du lịch đang là vấn đề đáng báo động ở vùng ven biển và các hải đảo ở nước ta hiện nay. Điều đó đã ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp của rác thải nhựa đại dương lên hệ sinh thái biển, sức khỏe con người và các ngành kinh tế biển.

Tình trạng xả rác thải nhựa bừa bãi cùng với một lượng lớn rác thải từ đại dương dạt vào các đảo, bãi tắm, nhất là trong mùa du lịch đang là vấn đề đáng báo động ở vùng ven biển và các hải đảo ở nước ta hiện nay.

Hướng đến việc xây dựng hoàn thành mục tiêu 14.1 trong Chương trình Nghị sự phát triển bền vững đến năm 2030 của Liên hợp quốc về ngăn ngừa và giảm hiệu quả các loại hình ô nhiễm rác thải nhựa đại dương, Việt Nam thời gian qua đã nỗ lực thể hiện qua các cam kết chính trị cũng như các hoạt động thực tiễn quản lý rác thải nhựa.

Nhiều chính sách đã được ban hành như: Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 1746/QĐ-TTg, ngày 4/12/2019 Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý chất thải đại dương đến năm 2030; Quyết định số 1407/QĐ-TTg ngày 16/8/2021 phê duyệt Đề án Việt Nam chủ động chuẩn bị và tham gia xây dựng Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm đại dương...

Tuy nhiên, hệ thống chính sách, pháp luật của Việt Nam về rác thải nhựa và rác thải nhựa đại dương vẫn còn nhiều điều phải cải thiện, cụ thể như: Chưa có các biện pháp mạnh về công tác phòng ngừa, giảm thiểu chất thải từ khâu nhập khẩu, sản xuất và thương mại; việc thu gom, vận chuyển chất thải nhựa chưa được thực thi hiệu quả.

Trong khi đó, trách nhiệm quản lý chất thải nhựa thường chủ yếu tập trung cho Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, trong khi thực tiễn các vi phạm quy định về quản lý chất thải lại từ cấp cơ sở xã, phường, nhất là các biện pháp xử phạt đối với hành vi vi phạm các quy định về quản lý chất thải còn chưa đủ sức răn đe...

Để thực hiện thành công các mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế biển với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho rằng: Trước hết, cần thống nhất trong nhận thức và hành động nhằm ứng xử một cách có trách nhiệm với biển và đại dương theo chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trên cơ sở luật pháp quốc tế, coi đây là tiêu chuẩn về đạo đức, văn hóa của mỗi cộng đồng, doanh nghiệp và người dân.

Bộ trưởng cũng cho rằng cần tiếp tục xử lý tốt các nguồn gây ô nhiễm môi trường biển và đại dương từ đất liền, nhất là rác thải nhựa thông qua việc tăng cường kiểm soát việc thu gom, vận chuyển, xử lý trên đất liền, khu vực ven biển và hải đảo; thúc đẩy các hoạt động hợp tác các tổ chức quốc tế nhằm giải quyết những vấn đề về tài nguyên và môi trường, trong đó có rác thải nhựa đại dương...

Các bộ, ngành liên quan, chính quyền các địa phương có biển cần quan tâm hơn nữa trong bố trí nguồn lực để kịp thời triển khai thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan rác thải nhựa và rác thải đại dương; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật trong xử lý và giảm thiểu rác thải nhựa đại dương; khuyến khích nghiên cứu, phát triển hệ thống thu gom và xử lý rác thải nhựa đại dương trên cơ sở có điều chỉnh, thích ứng với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Tiếp tục đầu tư xây dựng, hoàn thiện hệ thống quan trắc, giám sát rác thải nhựa đại dương dựa trên công nghệ viễn thám, giải đoán hình ảnh và hệ thống thông tin địa lý kết hợp với trí tuệ nhân tạo và tri thức bản địa; tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tham gia tích cực, có trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường biển, nhất là về quản lý rác thải nhựa và rác thải đại dương nơi mình sinh sống.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nghệ An nóng nhất cả nước hôm nay, gần 40 độ C

Hôm nay (28/6), nhiều tỉnh, thành phố tại Trung Bộ tiếp tục hứng chịu thời tiết nắng nóng gay gắt. Xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt cao nhất cả nước, gần 40 độ C. Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ có khả năng kết thúc từ ngày 1/7.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

Đêm nay và ngày mai, thời tiết cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Bắc Bộ mưa dông gia tăng do rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao, trong khi Trung Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng, không khí khô hanh. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam nên mưa dông sẽ xuất hiện nhiều hơn vào chiều tối.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. (Ảnh:nhandan.vn)

Mưa dông trên diện rộng, cảnh báo nguy cơ lũ quét và áp thấp nhiệt đới trên biển đông

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to cục bộ kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở; Trung Bộ còn nắng nóng đầu tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa do gió mùa Tây Nam. Trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới...

Từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở Trung Bộ tiếp diễn đến ngày 30/6

Dự báo hôm nay (27/6), khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến 45-50%.

Xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi hứng chịu liên tiếp nhiều trận động đất gần đây. (Ảnh: THANH TUẤN)

Đánh giá đúng rủi ro động đất để chủ động ứng phó

Các trận động đất có độ lớn từ 2,0 đến dưới 5,0 ở Việt Nam hầu như không gây rủi ro nhưng vẫn khiến người dân lo lắng. Theo các chuyên gia, cùng với việc cung cấp thông tin kịp thời, cần sớm xây dựng bản đồ phân vùng nguy hiểm và đánh giá rủi ro động đất để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)

Bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô

Hồ thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Theo quy hoạch, mỗi công trình được thiết kế công suất tích trữ nước riêng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước cho từng khu vực.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nắng nóng tại Trung Bộ đang giảm dần

Hôm nay, 26/6, nhiều địa phương tại Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng gay gắt, có nơi trên 40 độ C, tuy nhiên nhiệt độ đã giảm từ 1-2 độ C so với mức nhiệt đỉnh điểm 42 độ C hôm qua. Từ khoảng ngày 29-30/6, nắng nóng ở khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk dịu dần.