Để phát huy tiềm năng đó, hệ thống giao thông kết nối được xem là nền tảng và “chìa khóa” mở ra không gian phát triển mới cho Lâm Đồng và khu vực.
Phát huy lợi thế vị trí địa lý
Có vị thế địa lý rất đặc biệt, trải dài từ cửa ngõ Tây Nam của Tây Nguyên, có đường biên giới với Campuchia, đến dải bờ biển hơn 190 km ở phía đông, tỉnh hiện có đầy đủ bốn loại hình giao thông, gồm đường sắt, đường bộ, đường thủy và đường hàng không. Đường bộ có tổng chiều dài hơn 20,8 nghìn km, trong đó có 180 km được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cao tốc, 10 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài 1.469 km; hơn 270 km đường sắt bắc-nam qua địa bàn, cùng Cảng hàng không quốc tế Liên Khương và Cảng hàng không Phan Thiết đang chuẩn bị đưa vào khai thác. Phía đông của tỉnh có ba cảng biển đang hoạt động là Phan Thiết, Phú Quý, Vĩnh Tân và hệ thống đường thủy nội địa có khả năng kết nối liên vùng.
Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính cho biết: “Việc hoàn thiện nâng cấp các quốc lộ, các tuyến đường kết nối nội tỉnh, liên vùng và cao tốc sẽ bảo đảm kết nối liên tỉnh liền mạch, mang lại cho Lâm Đồng lợi thế rất lớn. Đồng thời, kiến tạo nên hành lang kinh tế kết nối “rừng vàng” và “biển bạc”, mở ra cơ hội phát triển toàn diện và bền vững”.
Nhiều chuyên gia khẳng định, hạ tầng giao thông tốt sẽ góp phần thu hút đầu tư và là nền tảng để phát triển kinh tế-xã hội, hệ thống logistics, kết nối du lịch nội vùng và liên vùng… Xã Trà Tân là một thí dụ, đây là địa phương đang đứng đầu tỉnh về phát triển công nghiệp, với năm cụm công nghiệp, một khu công nghiệp, trong đó hai cụm công nghiệp đã lấp đầy.
Trong chuyến kiểm tra các cụm công nghiệp ở xã Trà Tân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Hồng Hải đánh giá cao những nỗ lực của địa phương và chủ đầu tư dự án các cụm công nghiệp khi góp phần giúp vùng đất ít giá trị kinh tế trở thành vùng công nghiệp sôi động của tỉnh. Kết quả đó là nhờ yếu tố đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và giao thông kết nối.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hệ thống giao thông của Lâm Đồng hiện còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, như kết nối còn yếu, quá tải và đường quanh co, nhỏ hẹp. Giao thông kết nối nội tỉnh giữa vùng cao nguyên và biển xanh thông qua các tuyến quốc lộ chính là 28, 28B và 55, nhưng các tuyến này chưa hoàn thành việc nâng cấp, mở rộng; nhiều đoạn xuống cấp nghiêm trọng. Giao thông kết nối giữa các vùng nông thôn với đô thị, hay ra các tuyến quốc lộ, cao tốc còn hạn chế.
Bí thư Tỉnh ủy Y Thanh Hà Niê Kđăm thẳng thắn: Do có xuất phát điểm thấp, hạ tầng, giao thông còn khó khăn, cho nên địa phương mong muốn Trung ương tiếp tục quan tâm, ưu tiên hỗ trợ nguồn vốn đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối nội tỉnh và kết nối liên vùng… để Lâm Đồng có cơ hội bứt phá...
Diện mạo miền đất mới
Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, Lâm Đồng giàu tiềm năng, có lợi thế nổi trội, khác biệt về du lịch, năng lượng tái tạo và khai thác, chế biến khoáng sản bô-xít, titan… Để phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế sẵn có, hạ tầng kết nối phải đi trước một bước. Cần ưu tiên mọi nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông chiến lược, như các tuyến cao tốc Dầu Giây-Liên Khương, Gia Nghĩa-Chơn Thành, Nha Trang-Liên Khương; nâng cấp các tuyến quốc lộ và đặc biệt là hai cảng hàng không Liên Khương, Phan Thiết. Đây chính là những huyết mạch để kết nối các vùng kinh tế trong tỉnh và mở ra cánh cửa giao thương với cả nước và quốc tế.
Để phát huy tiềm năng, thế mạnh của vùng đất, hệ thống giao thông kết nối chính là nền tảng, chìa khóa mở ra không gian phát triển mới cho Lâm Đồng và cả khu vực. Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính cho rằng: “Tại Lâm Đồng, việc kết nối từ cao nguyên xuống biển còn hạn chế, thiếu các tuyến chiều ngang. Do đó, cần ưu tiên giải bài toán về giao thông kết nối”. Tiến sĩ Lê Trung Chơn, Viện Nghiên cứu phát triển bền vững, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh gợi mở, tỉnh Lâm Đồng cần quy hoạch lại mạng lưới giao thông đồng bộ, kết nối các thế mạnh của tỉnh, như cảng biển nước sâu, sân bay, các tuyến cao tốc, quốc lộ và đường sắt (trong tương lai); phát triển logistics trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên sự kết nối đa phương thức, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa của cả vùng.
Giai đoạn phát triển mới, Lâm Đồng đặt mục tiêu, đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển khá, là một trong những cực tăng trưởng năng động của khu vực. Tỉnh phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2025-2030 từ 10 đến 10,5%; GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 6.700 đến 7.500 USD. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mười cho biết: Một trong ba đột phá phát triển của tỉnh giai đoạn 2025- 2030 là huy động mọi nguồn lực đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược, kết nối liên vùng gắn với xây dựng, phát triển đô thị mới, khu dân cư tập trung, các tổ hợp về du lịch, dịch vụ mang tầm khu vực và quốc tế.
Hạ tầng giao thông là trụ cột, đóng vai trò “xương sống” trong liên kết vùng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I nêu rõ, huy động tối đa nguồn lực để hoàn thành bàn giao mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam qua địa bàn; hoàn thành các tuyến cao tốc Dầu Giây-Liên Khương đoạn Tân Phú-Bảo Lộc và Bảo Lộc-Liên Khương; cao tốc bắc-nam phía tây đoạn Gia Nghĩa- Chơn Thành; các Quốc lộ 27, 28, 55; tuyến đường động lực Gia Nghĩa-Bảo Lâm; đường ven biển quốc gia và thu hút đầu tư dự án cao tốc Phan Thiết-Gia Nghĩa. Đồng thời, mở mới các đường bay quốc tế, nội địa đến Cảng hàng không quốc tế Liên Khương, vận hành Cảng hàng không Phan Thiết.
Tỉnh đang tập trung để hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, đa phương thức. Những con đường đang mở, những tuyến cao tốc đang hình thành và những dự án đang khởi động, mời gọi đầu tư… sẽ góp phần tạo nên diện mạo Lâm Đồng hiện đại, năng động và phát triển bền vững.
