Sổ tay khoa học

Năng lượng tái tạo - “Chìa khóa” cho tăng trưởng xanh

Hỏi: Năng lượng tái tạo là gì, vì sao trở thành xu thế tất yếu trong phát triển bền vững của nhiều quốc gia?
Nhà máy điện gió số 5 ở Ninh Thuận sản xuất năng lượng tái tạo đóng góp vào tăng trưởng xanh của địa phương. (Ảnh: nhandan.vn)
Nhà máy điện gió số 5 ở Ninh Thuận sản xuất năng lượng tái tạo đóng góp vào tăng trưởng xanh của địa phương. (Ảnh: nhandan.vn)

Đáp: Năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng được tạo ra từ các nguồn tự nhiên như ánh sáng mặt trời, thủy triều, gió, mưa, thực vật, tảo và địa nhiệt. Các nguồn năng lượng này có thể tự tái tạo và được bổ sung một cách tự nhiên. Năng lượng tái tạo cũng được biết đến với tên gọi năng lượng sạch, năng lượng xanh, năng lượng mới, hay năng lượng bền vững...

Các loại năng lượng tái tạo phổ biến hiện nay bao gồm: Năng lượng mặt trời - sử dụng ánh sáng mặt trời để tạo ra điện năng thông qua những tấm pin mặt trời; năng lượng nước - ứng dụng nước chảy để quay tua-bin và tạo ra điện năng; năng lượng địa nhiệt - sử dụng nhiệt độ từ lòng đất để tạo ra điện năng; năng lượng sinh khối - tận dụng các nguồn năng lượng từ vật liệu hữu cơ như gỗ, bã mía, rác thải để tạo ra điện năng; năng lượng biển - sử dụng sức mạnh của sóng biển hoặc nước biển để tạo ra điện năng; năng lượng gió - khai thác dòng không khí chuyển động trong không gian để đẩy tua-bin tạo ra điện năng…

Năng lượng tái tạo trở thành xu thế tất yếu trong phát triển bền vững của nhiều quốc gia hiện nay, bởi các nguồn năng lượng này ít tác động đến môi trường, khai thác các nguồn nhiên liệu sẵn có trong tự nhiên, giúp việc phát điện tự chủ tại nhiều địa hình khác nhau như nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa mà không cần phụ thuộc vào các công ty dầu khí, than và điện, nhất là ở những khu vực hệ thống điện không thể tiếp cận đến. Trong khi các nhiên liệu hóa thạch tạo ra các nguồn năng lượng không thể tái tạo cần hàng triệu năm để hình thành và sẽ giảm dần, thậm chí cạn kiệt, gây ra khí thải làm ô nhiễm môi trường và góp phần làm biến đổi khí hậu, năng lượng tái tạo có khả năng tự tái tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Hỏi: Tại Việt Nam, xu hướng chuyển dịch năng lượng tái tạo được triển khai như thế nào?

Đáp: Năng lượng tái tạo có vai trò đặc biệt quan trọng đối với môi trường vì tính thân thiện. Chúng không thải ra, hoặc thải ra rất ít khí nhà kính, điều này tốt cho hệ sinh thái tự nhiên, có lợi cho sức khỏe con người và động vật.

Việt Nam là quốc gia có tiềm năng lớn để chuyển đổi sang năng lượng xanh như điện mặt trời, với đường bờ biển dài là tài nguyên dồi dào cho điện gió ngoài khơi và điện gió đất liền.

Nền kinh tế Việt Nam đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ làm thúc đẩy nhu cầu năng lượng. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và mở rộng sản xuất càng khiến việc tiêu thụ năng lượng tăng cao.

Việt Nam cũng là quốc gia đang phải đối mặt với nguy cơ chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Xuất phát từ những lý do nêu trên, việc phát triển năng lượng tái tạo đang là “chìa khóa” để đạt mục tiêu tăng trưởng xanh, được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm.

Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam, tầm nhìn đến năm 2045 nêu rõ: “Phát triển đồng bộ, hợp lý và đa dạng hóa các loại hình năng lượng, ưu tiên khai thác, sử dụng triệt để và hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch”.

Ngày 1/10/2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, trong đó trọng tâm là việc tập trung vào khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng xanh.

Quyết định số 215/QĐ-TTg ngày 1/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đề ra mục tiêu quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững; trong đó tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng hoá thạch một cách hợp lý, ưu tiên phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch hướng đến mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.

Theo đánh giá của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), đến năm 2030, Việt Nam sẽ có khả năng nâng công suất lắp đặt các dự án năng lượng tái tạo lên 21% tổng công suất lắp đặt, qua đó giảm tỷ trọng sử dụng điện than từ 52% xuống còn 43%. Sự chuyển dịch sang sử dụng năng lượng tái tạo sẽ góp phần hạn chế sử dụng các nguồn nguyên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí đốt, dẫn đến việc giảm bụi và khí thải ra môi trường; góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc vào năm 2030 (SDGs 2030).

Dù là loại hình năng lượng của tương lai, nhưng với quốc gia đang phát triển như Việt Nam, vẫn còn không ít khó khăn, thách thức trong việc phát triển nguồn năng lượng này theo hướng bền vững.

Một số nguồn năng lượng xanh phụ thuộc vào các điều kiện tự nhiên như thời tiết, khí quyển, nguồn nước nên nguồn điện có thể bị gián đoạn, hiệu suất thấp. Hiện tại, công suất phát điện từ năng lượng xanh chưa đủ lớn để đáp ứng nhu cầu năng lượng của người dân. Việc áp dụng công nghệ mới để cải thiện nguồn năng lượng tái tạo là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

Nhiều ý kiến cho rằng cần xây dựng các nhà máy năng lượng tái tạo mới để đáp ứng nhu cầu năng lượng của người dân. Tuy nhiên, hiện nay, việc doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này còn nhiều rào cản.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho biết, các doanh nghiệp muốn đầu tư vào năng lượng tái tạo đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ thủ tục xét duyệt đầu tư, công nghệ, nguồn tài chính đến nhân lực chất lượng cao.

Đáng chú ý, còn nhiều dự án đang vướng mắc trong việc hoàn thiện thủ tục trong giai đoạn được hưởng ưu đãi về giá điện. Không chỉ vướng mắc về chính sách, nguồn tài chính cho các dự án năng lượng tái tạo cũng bị ảnh hưởng theo sự chậm trễ của chính sách. Việc chậm trễ này khiến các ngân hàng khó có thể giải ngân các khoản vay vì thiếu đầu ra cho các dự án năng lượng tái tạo chưa được bảo đảm.

Một trong những nguyên nhân gây khó khăn trong việc phát triển các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam là nguồn nhân lực chất lượng cao còn phụ thuộc vào quốc tế, dẫn đến thiếu chủ động trong đội ngũ nhân lực tại chỗ. Việc giải quyết được những khó khăn từ cơ chế chính sách tới nguồn tài chính và nhân lực sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt, giúp phát triển năng lượng xanh, hướng tới một tương lai tăng trưởng bền vững.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tăng cường kiểm soát khí thải động cơ phương tiện giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. (Ảnh KHÁNH AN)

Đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh

Trong lộ trình trung hòa carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cũng như hạn chế nguồn ô nhiễm không khí tại đô thị, bên cạnh giải pháp tổng thể, việc kiểm soát khí thải động cơ của phương tiện tham gia giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả.

(Ảnh minh họa: TTXVN)

Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long thấp hơn trung bình nhiều năm

Dự báo, từ ngày 11-20/3, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long có xu thế giảm dần vào cuối tuần. Độ mặn tại các trạm phổ biến thấp hơn so với độ mặn cao nhất tháng 3/2025. Theo cơ quan khí tượng, trong mùa khô năm 2025-2026, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long ở mức thấp hơn năm 2024-2025 và trung bình nhiều năm.