Sinh viên trước “thời điểm vàng” của kinh tế số
Ngày 23/12, tại tỉnh Bắc Ninh, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) phối hợp Sở Công thương Bắc Ninh và Trường cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh tổ chức chương trình tập huấn thương mại điện tử dành cho sinh viên. Hoạt động nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng thực tiễn, góp phần phát triển nguồn nhân lực trẻ đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Chương trình tập huấn tập trung vào 3 nội dung chính đang tác động trực tiếp đến cách học tập, làm việc và tham gia thị trường lao động của sinh viên hiện nay, gồm: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng thương hiệu và hỗ trợ kinh doanh trên nền tảng số; kỹ năng thiết kế hình ảnh, video, âm thanh phục vụ truyền thông; và sáng tạo nội dung ngắn, triển khai tiếp thị liên kết trên các nền tảng mạng xã hội.
Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Sở Công thương Bắc Ninh, Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, đội ngũ giảng viên cùng đông đảo sinh viên các khóa đào tạo. Các chuyên gia đến từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số trực tiếp chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm, tạo nên không gian kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và người học.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương Bắc Ninh nhấn mạnh yêu cầu gắn đào tạo với thực tiễn chuyển đổi số tại địa phương.
Theo ông, nhiều sinh viên có lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, nhưng vẫn gặp khó khăn khi tham gia môi trường kinh doanh số do thiếu tư duy triển khai bài bản và kỹ năng vận hành thực tế.
Ông Nguyễn Văn Phương cho rằng, không ít sinh viên còn lúng túng trong việc xây dựng thương hiệu cá nhân, sản xuất nội dung gắn với mục tiêu chuyển đổi hay tổ chức quy trình vận hành gian hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.
Việc lựa chọn công cụ thiếu định hướng, chạy theo xu hướng ngắn hạn khiến hiệu quả không ổn định và khó duy trì lâu dài. Vì vậy, chương trình tập huấn được kỳ vọng sẽ giúp sinh viên hình thành tư duy nghề nghiệp và nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động số.
Chia sẻ tại chương trình, ông Cao Quí Long, chuyên gia Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, thương mại điện tử hiện không còn là kênh bán hàng bổ trợ mà đã trở thành mô hình kinh doanh mang tính chiến lược.
Trong bối cảnh đó, việc đào tạo cho sinh viên cần đi thẳng vào những năng lực mà thị trường đang có nhu cầu, như ứng dụng AI, sản xuất nội dung số và triển khai bán hàng trên nền tảng số.
Theo ông Cao Quí Long, sinh viên đang đứng trước “thời điểm vàng” của kinh tế số, song cơ hội chỉ thực sự phát huy nếu người học chuyển được từ việc “biết dùng công cụ” sang “biết triển khai đúng và bền vững”.
Trong nhiều năm gần đây, cùng với xu thế chuyển đổi số, thương mại điện tử đã vượt khỏi vai trò một kênh bán hàng bổ sung để trở thành một mô hình kinh doanh mang tính chiến lược.
Theo ông Long, điều này lý giải vì sao các chương trình dành cho sinh viên cần đi thẳng vào những năng lực “đang chạy” của thị trường như AI, nội dung số đa phương tiện và nội dung ngắn gắn chuyển đổi - những mảng mà doanh nghiệp cần ngay và người trẻ có thể tham gia sớm.
Ông Long cũng lưu ý, một nhầm lẫn phổ biến là coi AI như công cụ có thể thay thế hoàn toàn tư duy con người. Thực tế, giá trị của AI phụ thuộc vào khả năng đặt yêu cầu đúng và kiểm soát chất lượng đầu ra.
Nhìn ra thế giới, các dự báo quốc tế cho thấy quy mô doanh thu thương mại điện tử toàn cầu năm 2025 tiếp tục ở mức rất lớn (tùy phương pháp thống kê, nhiều dự báo đặt trong khoảng 6,4-7,4 nghìn tỷ USD), đồng thời tốc độ tăng trưởng vẫn duy trì ổn định.
Đáng chú ý, Đông Nam Á được nhìn nhận là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhờ dân số trẻ và mức độ thâm nhập internet cao, bối cảnh thuận lợi để thế hệ sinh viên tham gia vào hệ sinh thái kinh doanh số.
Với Việt Nam, nhiều nguồn ghi nhận thị trường thương mại điện tử bán lẻ đã vượt mốc 25 tỷ USD trong năm 2024. Một số dự báo cho thấy năm 2025 giá trị giao dịch có thể tiệm cận 28 tỷ USD và triển vọng tăng trưởng tiếp tục tích cực.
Đồng thời, các báo cáo về chỉ số thương mại điện tử cho thấy tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây.
Từ thực tế đó, ông Cao Quí Long nhấn mạnh, sinh viên đang đứng trước một “thời điểm vàng”, nhưng chỉ thực sự trở thành cơ hội nếu người học chuyển được từ hứng thú công cụ sang năng lực triển khai đúng và bền.
Ứng dụng AI: Từ hiểu đúng đến “làm đúng”
Theo ông Long, nhầm lẫn phổ biến của nhiều bạn trẻ là coi AI như “cây đũa thần”: Chỉ cần vài câu lệnh là AI làm thay mọi thứ. Vì vậy, thay vì chạy theo số lượng công cụ, chuyên gia này khuyến nghị sinh viên cần nắm kỹ năng đặt yêu cầu hiệu quả để kiểm soát chất lượng đầu ra.
Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia đã hướng dẫn sinh viên sử dụng AI như một “trợ lý” trong học tập và nghiên cứu, từ xác định đề tài, xây dựng dàn ý, xử lý thông tin đến hoàn thiện báo cáo theo chuẩn học thuật.
Bên cạnh đó, sinh viên được tiếp cận cách tổ chức quy trình triển khai một dự án thương mại điện tử theo hướng có cấu trúc, gắn với quản lý sản phẩm, nội dung và đo lường hiệu quả.
Đáng chú ý, nội dung tập huấn cũng đi sâu vào kỹ năng sản xuất nội dung ngắn và tiếp thị liên kết trên nền tảng mạng xã hội.
Bà Trần Quỳnh Trang, chuyên gia Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số cho rằng, xu hướng “mua sắm kết hợp giải trí” đang ngày càng rõ nét, đặc biệt trong nhóm người tiêu dùng trẻ. Nội dung số, livestream và các hình thức tương tác trực tuyến trở thành điểm chạm quan trọng để tạo niềm tin và thúc đẩy hành vi mua sắm.
Theo bà Trần Quỳnh Trang, điều quan trọng trong đào tạo không phải là giúp sinh viên tiếp cận thật nhiều công cụ, mà là biết lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu, kết nối thành quy trình làm việc hiệu quả và từng bước tối ưu dựa trên dữ liệu thực tế.
Tại chương trình, các đại biểu thống nhất nhận định rằng giá trị cốt lõi của hoạt động tập huấn nằm ở việc giải quyết đúng những “điểm nghẽn” mà sinh viên đang gặp phải khi tiếp cận thương mại điện tử.
Qua đó, người học không chỉ tích lũy thêm kiến thức, mà từng bước hình thành tư duy triển khai có hệ thống, nâng cao khả năng tự học, tự thích ứng và tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số.
