Từ TikTok đến Facebook, đâu đâu cũng là những video đếm ngược kỳ thi, những dòng trạng thái nửa đùa nửa thật về áp lực sĩ tử, bởi lẽ số lượng thí sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay được ghi nhận cao nhất từ trước tới nay.
“Mùa giải allstar” - vốn là cách gọi vui trong game khi hội tụ những người chơi mạnh, nay được giới trẻ mượn để mô tả một mùa thi mà “ai cũng giỏi”. Nhiều học sinh 2k8 chia sẻ rằng, cảm giác cạnh tranh năm nay rõ rệt hơn. “Lướt đâu cũng thấy bạn học 8.0 IELTS, giải tỉnh, giải quốc gia… thấy mình cũng áp lực theo”, một thí sinh tại Hà Nội bình luận.
Hiện tượng này không chỉ là câu chuyện cá nhân mà phản ánh một xu hướng lớn hơn: tâm lý so sánh và “tự gây áp lực” trong môi trường số. Khi thành tích học tập được chia sẻ rộng rãi trên mạng, mỗi điểm số, mỗi chứng chỉ đều có thể trở thành thước đo vô hình. Điều đáng nói, giữa “rừng” thông tin và so sánh, không phải ai cũng giữ được sự tỉnh táo. Một số học sinh bắt đầu học dồn dập, thay đổi kế hoạch ôn tập chỉ vì thấy người khác “chạy nhanh hơn”.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, đằng sau con số “cao kỷ lục” vẫn còn nhiều yếu tố cần cân nhắc. Số lượng thí sinh đăng ký dự thi có thể chưa phản ánh chính xác con số thực tế bước vào phòng thi. Những thay đổi về lựa chọn học nghề, du học hay xét tuyển sớm cũng khiến “đường đua” không hoàn toàn đông đúc như tưởng tượng.
Các chuyên gia giáo dục khuyến nghị, sự ổn định tâm lý và lựa chọn phù hợp với năng lực cá nhân mới là yếu tố quyết định. PGS, TS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý, Khoa Khoa học và công nghệ giáo dục, Đại học Bách Khoa Hà Nội nhắn nhủ với các sĩ tử: “Thật ra bao nhiêu người dự thi không ảnh hưởng quá nhiều đến cơ hội của bạn. Quan trọng hơn hết là mỗi sĩ tử phải xác định được ngành nghề, môi trường học nghề phù hợp để bảo đảm tương lai. Việc chọn ngành không nên chỉ dựa vào "mác" của ngành đó mà cần một chiến lược cá nhân hóa: Điểm giao thoa giữa năng lực và đam mê; Khả năng “Chuyển đổi ngang” (Adaptability); Tìm hiểu "Phần chìm của tảng băng"; Kỹ năng bổ trợ: Dù học ngành nào, hãy bảo đảm bạn có Ngoại ngữ, Tư duy số (Digital Mindset) và Kỹ năng mềm. Đây là những thứ giúp bạn không bị AI thay thế.”
Ở một góc nhìn khác, chính “mùa thi allstar” cũng mang đến tín hiệu tích cực. Thế hệ học sinh ngày nay năng động hơn, tiếp cận nhiều cơ hội học tập và phát triển kỹ năng từ sớm, hay không ngại tìm lại cơ hội. Việc các bạn đạt thành tích cao không chỉ là áp lực, mà còn là minh chứng cho một mặt bằng chung đang được nâng lên.