Chạy đua với thời gian
Từ ngày 25/6 đến 1/7, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp các đơn vị liên quan triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN hơn 22.200 thân nhân liệt sĩ tại 130/130 xã, phường. Nhằm tạo thuận lợi tối đa cho thân nhân liệt sĩ, tỉnh tổ chức bảy điểm thu nhận mẫu sinh phẩm tại các xã, phường: Trường Vinh, Đại Đồng, Diễn Châu, Đô Lương, Tương Dương, Tân Mai và Quỳ Hợp.
Để hoàn thành khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn, bên cạnh tổ chức tuyên truyền sâu rộng về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN, Công an tỉnh đã huy động gần 400 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ tại 7 điểm thu nhận mẫu.
Phần lớn thân nhân liệt sĩ đều đã cao tuổi, sức khỏe hạn chế, nhiều người sinh sống ngoài địa phương, bởi vậy, để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, Công an tỉnh phối hợp chính quyền địa phương lựa chọn các điểm lấy mẫu thuận tiện về giao thông, phân luồng ngay từ đầu.
Có mặt tại điểm thu nhận ở xã Diễn Châu từ sáng sớm, bà Trần Thị Hường (81 tuổi, trú xã Diễn Châu) cho biết, bà cùng em gái đến để lấy mẫu sinh phẩm ADN mong sớm tìm được em trai là liệt sĩ Trần Quốc Hùng, hy sinh năm 1972 ở bên Lào. Theo kế hoạch, điểm thu nhận tại xã Diễn Châu sẽ thực hiện lấy mẫu sinh phẩm 4.326 thân nhân liệt sĩ quê huyện Yên Thành và huyện Diễn Châu cũ.
Trong dòng người chờ để lấy mẫu, bà Hoàng Thị Dần (89 tuổi, trú xã Diễn Châu) chia sẻ, nguyện vọng lớn nhất của bà là tìm và đưa được anh trai là liệt sĩ Hoàng Văn Hợi (sinh năm 1933) về quê. Ông Hợi nhập ngũ năm 17 tuổi, hy sinh tại mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954. Đây cũng là nguyện vọng của mẹ bà trước khi qua đời.
Tại Hội trường Công an phường Trường Vinh, bà Trần Thị Ngụ (74 tuổi, trú phường Trường Vinh) có mặt từ sớm để lấy mẫu xét nghiệm ADN với mong muốn tìm lại người anh cả là liệt sĩ Trần Đình Kiên, hy sinh năm 1966 khi mới 18 tuổi. Bà Ngụ xúc động cho biết, gia đình đã đi tìm khắp nơi nhưng vẫn chưa tìm thấy. Trước khi mất, bố mẹ dặn dò các con phải cố gắng tìm được mộ của anh. Do vậy, việc tham gia lấy mẫu ADN lần này là cơ hội lớn để bà tìm được anh mình.
Cùng với đẩy mạnh quy tập hài cốt liệt sĩ, thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ, tỉnh Nghệ An đang triển khai lấy mẫu giám định ADN hài cốt liệt sĩ tại các phần mộ chưa xác định được thông tin an táng tại 32 nghĩa trang liệt sĩ trong toàn tỉnh.
Đại tá Phạm Đình Trung, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết, toàn tỉnh hiện có 116 nghĩa trang liệt sĩ; trong đó, có 2.333 phần mộ tại 32 nghĩa trang cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 4/32 nghĩa trang.
Ngày 1/7 vừa qua, Nghĩa trang liệt sĩ xã Đô Lương là nghĩa trang thứ 5 được triển khai việc lấy mẫu, thời gian thực hiện dự kiến khoảng 40 ngày. Tỉnh phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ tại 32 nghĩa trang trong tháng 10/2026, góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Nỗ lực đưa liệt sĩ về đất mẹ
Với quyết tâm cao nhất, không quản ngại khó khăn, gian khổ và nguy hiểm, những năm qua, cán bộ, nhân viên Đội quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An không ngừng nỗ lực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh khi đang thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả tại Lào.
Theo thống kê, tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị bạn tìm kiếm, cất bốc, quy tập 12.897 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh ở Lào; trong đó, 1.680 hài cốt có tên, quê quán và đã tổ chức bàn giao 937 hài cốt liệt sĩ để chính quyền các địa phương và gia đình tổ chức an táng tại quê hương liệt sĩ.
Theo đánh giá, việc khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ gặp nhiều khó khăn do khí hậu, thời tiết khắc nghiệt. Phần mộ liệt sĩ chủ yếu nằm ở vùng núi cao, hang đá, rừng sâu, những vùng trọng điểm đánh phá trước đây của địch, lượng bom, mìn, vật liệu nổ sót lại nhiều.
Thách thức lớn nhất chính là thời gian, bởi mỗi năm trôi qua, những nhân chứng chiến tranh lại ít dần, ký ức chiến trường cũng phai mờ theo năm tháng. Trải qua nhiều năm, hài cốt các liệt sĩ hòa vào lòng đất…
Phát biểu tại Lễ truy điệu và an táng 80 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất nước bạn Lào được quy tập trong mùa khô 2025-2026 trở về đất mẹ thân yêu, đồng chí Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Nghệ An cho biết, thời gian càng trôi qua, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ngày càng khó khăn hơn. Tuy nhiên, công tác đặc biệt này tiếp tục được tỉnh xác định là ưu tiên hàng đầu, tích cực đẩy mạnh.
