Quyết định “gây sốc”
Trong tuyên bố ngày 28/1, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh tính cấp thiết duy trì hoạt động liên tục và hiệu quả của UNRWA nhằm đáp ứng nhu cầu nhân đạo khẩn cấp của người dân tại dải Gaza. Người đứng đầu UNRWA Philippe Lazzarini cũng kêu gọi các quốc gia tiếp tục tài trợ giúp bảo đảm cho các chương trình cứu trợ đối với người Palestine, đặc biệt trong bối cảnh xung đột hiện nay.
Lời kêu gọi được đưa ra sau khi một loạt nước tài trợ tạm dừng cấp tài chính cho UNRWA, viện dẫn cáo buộc từ Israel về một số nhân viên LHQ liên quan vụ tấn công của Hamas vào lãnh thổ Israel. Chín nước gồm Mỹ, Anh, Đức, Italy, Hà Lan, Thụy Sĩ, Phần Lan, Australia và Canada ngày 27/1 tuyên bố đình chỉ viện trợ, sau khi Israel cho biết ít nhất 12 nhân viên UNRWA tham gia cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Philippe Lazzarini viết: “Thật sốc khi chứng kiến việc tài trợ cho UNRWA bị đình chỉ để phản ứng trước cáo buộc chống lại một nhóm nhỏ nhân viên”. Lãnh đạo UNRWA nhấn mạnh, người Palestine ở Gaza không cần “hình phạt tập thể” này. Quyết định dừng tài trợ đe dọa hoạt động nhân đạo của LHQ trong khu vực.
Tổng Thư ký LHQ xác nhận UNRWA lập tức phản ứng bằng cách sa thải các nhân viên liên quan và mở cuộc điều tra độc lập, minh bạch về cáo buộc của Israel. LHQ sẽ củng cố các cơ chế, bảo đảm các nhân viên tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc hoạt động nhân đạo, đồng thời kêu gọi các nước nhanh chóng đảo ngược quyết định ngừng tài trợ.
Chính quyền Palestine cũng đề nghị các nước nối lại viện trợ, đồng thời chỉ trích động thái của Israel đối với UNRWA. Tổng Thư ký Ban Chấp hành Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) nêu rõ, việc cắt giảm tài trợ cho UNRWA tiềm ẩn rủi ro lớn về cả vấn đề chính trị, lẫn hoạt động cứu trợ nhân đạo.
Tuân thủ phán quyết của ICJ
Trong khi đó, dư luận thế giới tiếp tục hoan nghênh phán quyết của ICJ trực thuộc LHQ, yêu cầu Israel thực thi mọi biện pháp trong quyền hạn nhằm ngăn chặn “hành động diệt chủng” ở dải Gaza. Trong phán quyết đưa ra hôm 26/1, ICJ khẳng định ủng hộ quyền của người Palestine được bảo vệ trước các “hành động diệt chủng”; yêu cầu Israel bảo đảm không vi phạm các nghĩa vụ theo Công ước LHQ về ngăn ngừa và trừng trị tội ác diệt chủng liên quan người Palestine, khẩn trương có bước đi nhằm cải thiện tình hình nhân đạo ở Gaza. Phán quyết của ICJ đáp lại yêu cầu của Nam Phi trong vụ kiện hồi tháng 12/2023 về Israel vi phạm nghĩa vụ trong công ước nêu trên.
Phát biểu ý kiến sau khi ICJ ra phán quyết, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế. Israel sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động cứu trợ nhân đạo và bảo đảm an toàn cho dân thường tại Gaza.
Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh, quyết định của ICJ có tính ràng buộc pháp lý và tất cả các bên có trách nhiệm tuân thủ. Thủ tướng Palestine Mohammed Shtayyeh bày tỏ hy vọng, quyết định của ICJ sẽ dẫn tới một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.
Nhiều nước hoan nghênh và kêu gọi các bên tuân thủ phán quyết của ICJ. Qatar cho đây là “chiến thắng cho nhân loại, pháp quyền và công lý quốc tế”. Ai Cập nhấn mạnh sự cần thiết tôn trọng và tuân thủ phán quyết. Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng phán quyết của ICJ giúp ngăn chặn thương vong cho dân thường tại Gaza. Saudi Arabia kêu gọi nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn ở Gaza và bảo vệ dân thường Palestine.
Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi Israel và lực lượng Hamas lập tức tuân thủ đầy đủ phán quyết của ICJ. Liên minh châu Phi (AU) cũng nhấn mạnh sự cần thiết tôn trọng luật pháp quốc tế và Israel phải tuân thủ nghĩa vụ theo Công ước của LHQ liên quan người Palestine.
