Nhà lãnh đạo LHQ cũng kêu gọi đẩy nhanh tiến trình cải cách tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh này.
Nghiêm túc và hành động
Phát biểu ý kiến tại cuộc họp báo tại trụ sở LHQ ở New York ngày 16/9, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo, sự chia rẽ, xung đột, biến đổi khí hậu, bất bình đẳng gia tăng và khủng hoảng toàn cầu đang khiến các nguyên tắc hợp tác quốc tế rơi vào tình trạng mong manh nhất trong nhiều thập niên. Ông Guterres nhấn mạnh: “Hợp tác quốc tế ngày càng trở nên căng thẳng dưới những áp lực chưa từng thấy!”.
Mô tả thế giới “đang trôi dạt trong vùng biển hỗn loạn, chưa được khám phá”, Tổng Thư ký LHQ nêu bật những thách thức phức tạp hiện nay: Chia rẽ địa - chính trị ngày càng sâu sắc, xung đột leo thang, biến đổi khí hậu gia tăng, công nghệ vượt tầm kiểm soát và khoảng cách bất bình đẳng nới rộng. Những thách thức này đòi hỏi phải có giải pháp cấp bách. Trong bối cảnh đó, các vấn đề gồm hòa bình, khí hậu, đổi mới sáng tạo một cách có trách nhiệm, bình đẳng giới, tài trợ phát triển và cải cách LHQ là những chủ đề trọng tâm phiên thảo luận chung trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 80.
Tổng Thư ký LHQ kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới “nghiêm túc và hành động”, để tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề mà cộng đồng quốc tế đang phải đối mặt. Theo ông Guterres, không nên coi sự kiện quan trọng này của LHQ như một “World Cup Ngoại giao” và các nhà lãnh đạo tham dự UNGA-80 không phải để “ghi điểm”, mà là để đóng góp giải pháp cho các vấn đề chung.
Lãnh đạo LHQ kêu gọi triển khai những bước đi khẩn cấp để chấm dứt chiến sự ở Gaza, Ukraine, Sudan và nhiều nơi khác, đồng thời tái khẳng định nhu cầu cấp thiết về “một nền hòa bình công bằng, lâu dài ở Trung Đông, dựa trên giải pháp hai nhà nước”. Về khí hậu, ông Guterres hối thúc các nước đưa ra kế hoạch quốc gia quyết liệt hơn, nhằm kiềm chế tình trạng ấm lên toàn cầu dưới ngưỡng 1,5oC như được nêu trong Thỏa thuận Paris năm 2015 về biến đổi khí hậu, dù trên thực tế, mục tiêu này ngày càng trở nên xa vời. Tổng Thư ký LHQ cũng tuyên bố khởi động Đối thoại toàn cầu về quản trị Trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm mục tiêu phát triển công nghệ lấy phục vụ lợi ích con người là trọng tâm.
Trong thông điệp, Tổng Thư ký LHQ nêu rõ: LHQ là địa điểm. Tuần tới là thời điểm. Và các nhà lãnh đạo hành động!
Thúc đẩy cải cách tổ chức
Theo LHQ, gần 150 nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ cùng với hàng nghìn quan chức cấp cao các nước sẽ có mặt tại New York tham dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 80. Chủ đề xuyên suốt của UNGA-80 là “Gắn kết cùng nhau để tốt hơn” (Better together) nhằm thúc đẩy tinh thần đoàn kết quốc tế, chủ nghĩa đa phương, hòa bình, an ninh, phát triển và quyền con người.
Trong khuôn khổ UNGA-80, Hội nghị thượng đỉnh về các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) được tổ chức. Hội nghị quy tụ các nhà lãnh đạo các nước, các tổ chức tài chính quốc tế thảo luận để thúc đẩy cam kết tài trợ cho tiến trình thực hiện các SDG vốn được LHQ cảnh báo đang đi chệch hướng nghiêm trọng. Với vai trò là cơ quan hoạch định chính sách chính của LHQ, Đại hội đồng khóa 80 sẽ cùng thúc đẩy cải cách tổ chức LHQ theo hướng hiệu quả, minh bạch và đáp ứng tốt hơn nhu cầu toàn cầu.
Tổng Thư ký LHQ nhắc lại rằng, các cuộc khủng hoảng toàn cầu hiện nay không đòi hỏi “sự phô trương và hứa hẹn” mà là biến cam kết thành hành động, tạo ra tiến bộ cụ thể. Ông thúc giục các nhà lãnh đạo “đối thoại trực tiếp, thu hẹp khoảng cách, giảm thiểu rủi ro và tìm ra giải pháp”.
Nhân dịp này, Tổng Thư ký LHQ đề xuất cắt giảm 15% ngân sách thường xuyên năm 2026 của LHQ, tương đương 500 triệu USD, xuống còn 3,238 tỷ USD nhằm ứng phó tình trạng thiếu hụt tài chính kéo dài. Trong thư gửi các nước thành viên, ông Guterres cho biết, việc cắt giảm sẽ ảnh hưởng tới cả 3 trụ cột hoạt động chính của LHQ là hòa bình và an ninh; nhân quyền; phát triển bền vững, trừ các chương trình dành cho các quốc gia kém phát triển nhất. Dự thảo ngân sách mà ông Guterres đề xuất nằm trong sáng kiến UN80, hướng tới tinh gọn, hiệu quả và sẽ được đưa ra thảo luận, bỏ phiếu tại Đại hội đồng LHQ.
