Lấp đầy khoảng trống miễn dịch với chiến dịch tiêm chủng chủ động

Một trong những điểm mới quan trọng của Luật Phòng bệnh là việc đưa vào chiến dịch tiêm chủng chủ động bên cạnh tiêm chủng mở rộng, nâng cao chủ động phòng bệnh trong cộng đồng.

Tiêm vaccine HPV phòng ngừa các bệnh ung thư nguy hiểm (cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, vòm họng, miệng) và mụn cóc sinh dục (sùi mào gà).
Tiêm vaccine HPV phòng ngừa các bệnh ung thư nguy hiểm (cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, vòm họng, miệng) và mụn cóc sinh dục (sùi mào gà).

Tiến sĩ, bác sĩ Dương Chí Nam, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, Luật Phòng bệnh năm 2025 vừa được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, đã bổ sung một số nội dung mới so với quy định hiện hành về tiêm chủng.

Luật Phòng bệnh vừa được thông qua nêu rõ 2 hình thức thực hiện tiêm chủng gồm "Tiêm chủng bắt buộc" và "Tiêm chủng tự nguyện". Theo đó, Chương trình tiêm chủng mở rộng bao gồm tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều, tiêm chủng chiến dịch chủ động và các phương thức tổ chức tiêm chủng khác do Bộ Y tế quyết định.

Đây là quy định pháp lý quan trọng để các đơn vị, địa phương tổ chức triển khai các chiến dịch phù hợp để phòng bệnh kịp thời, hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới. Điều này sẽ giúp khắc phục tình trạng miễn dịch cộng đồng bị suy giảm sau một thời gian, ngay cả khi tỷ lệ tiêm chủng thường xuyên đạt 90-95%.

Ông Nam dẫn chứng: Trước đây, chúng ta chủ yếu dựa vào tiêm chủng mở rộng thường xuyên. Tuy nhiên, với các bệnh như sởi, dù tỷ lệ tiêm đạt 90-95% nhưng còn khoảng trống miễn dịch nên cứ khoảng 5 năm vẫn có nguy cơ bùng phát. Việc tiêm chủng chiến dịch là cần thiết để lấp khoảng trống miễn dịch này.

Trước đây, luật cũ không quy định tiêm chủng chiến dịch chủ động nên mỗi lần triển khai tiêm đều phải xin ý kiến Nhà nước và phụ thuộc vào các nhà tài trợ; không có cơ chế mua sắm rõ ràng. Luật quy định rõ Nhà nước bố trí kinh phí, chủ động triển khai chiến dịch tiêm chủ động khi đánh giá thấy miễn dịch cộng đồng có vấn đề. Đến tháng 6, khi Nghị định hướng dẫn Luật được hoàn thiện, ngành y tế sẽ có hành lang pháp lý để triển khai.

Quy định "Người dân có quyền được sử dụng và bảo đảm công bằng trong tiếp cận vaccine, sinh phẩm theo từng lứa tuổi, từng đối tượng trong suốt cuộc đời để bảo vệ bản thân và cộng đồng" nhằm thể chế hóa Nghị quyết 72 của Trung ương.

Cũng theo ông Nam, tất cả vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng hiện nay chủ yếu dành cho trẻ em và phụ nữ có thai. Luật mới cho phép Chính phủ và Bộ Y tế mở rộng đối tượng và các loại vaccine được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng, bao gồm cả vaccine cúm, HPV, phế cầu.

Trong thời gian tới, một số vaccine mới sẽ được nghiên cứu, đánh giá và từng bước đưa vào chương trình. Sau khi Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh được ban hành, các chương trình mục tiêu sẽ phối hợp với các tổ chức tài trợ để tiến hành thử nghiệm.

“Hiện một số vaccine đang triển khai ở quy mô nhỏ, tại một số tỉnh tùy theo khả năng cân đối ngân sách. Vaccine nào chứng minh hiệu quả cộng đồng, chúng tôi sẽ đưa vào triển khai rộng rãi. Nhà nước sẽ hỗ trợ kinh phí cho toàn dân hoặc một số nhóm đối tượng ưu tiên, như vaccine cúm, HPV, phế cầu…”, ông Nam cho hay.

Theo dự kiến, vaccine phế cầu sẽ triển khai trong Chương trình Tiêm chủng Mở rộng từ tháng 1-2 tới; HPV từ năm 2026; vaccine cúm sẽ đưa vào từ năm 2030. Quy mô và số lượng đối tượng được xác định dựa trên dữ liệu của Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.

Một trong những vaccine được nhiều gia đình quan tâm hiện nay là HPV vì chi phí tiêm dịch vụ vẫn còn đắt đỏ. Mới đây, Bộ Y tế đã phê duyệt chương trình Tiêm chủng mở rộng giai đoạn ba (2026-2028). Theo đó, mỗi năm sẽ có 4, 5 tỉnh được triển khai tiêm vaccine HPV miễn phí cho trẻ em gái, ưu tiên các địa phương miền núi, vùng khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Việc đưa vào vaccine này rất có giá trị trong phòng ngừa các bệnh ung thư nguy hiểm (cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, vòm họng, miệng) và mụn cóc sinh dục (sùi mào gà).

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thanh Khôi - Trưởng Hội đồng chuyên môn Y khoa, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, hiện tại có 2 loại vaccine ngừa HPV. Trong đó, vaccine 4 chủng bảo vệ chống lại 4 type HPV 6, 11, 16 và 18, trong đó type 16 và 18 gây ra khoảng 70% ca ung thư cổ tử cung, type 6 và 11 gây ra 90% ca sùi mào gà.

Với loại vaccine 9 chủng giúp bảo vệ chống lại 9 type HPV: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, trong đó các type bổ sung 31, 33, 52, 58 chống lại khoảng 20% ca ung thư cổ tử cung còn lại.

Vaccine ngừa HPV đã được sử dụng tại Việt từ trước 2010, tuy nhiên tỷ lệ tiêm vaccine HPV ở Việt Nam còn thấp. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy chỉ 12% phụ nữ và trẻ em gái trong độ tuổi 15-29 đã được tiêm. Một nghiên cứu khác năm 2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận tỷ lệ này ở mức 10,45%. Trong khi, theo chuyên gia y tế, nếu được tiêm chủng sớm (trước tuổi 15) thì hiệu quả rõ rệt hơn nhiều so với tiêm chủng ở lứa tuổi lớn hơn.

Tại Úc đã triển khai vaccine HPV sớm và độ bao phủ cao, vì vậy hiệu quả được xem là rõ rệt nhất thế giới. Tại đây, 85,9% bé gái và 83,4% bé trai đã được nhận ít nhất 1 liều vaccine HPV trước tuổi 15. Úc hiện cũng là quốc gia đầu tiên trên thế giới được dự đoán sẽ xóa sổ ung thư cổ tử cung vào năm 2035 nhờ tiêm phòng, đặc biệt là tiêm tại trường học cho thiếu niên 12-13 tuổi.

Tại Châu Âu, các quốc gia triển khai tiêm vaccine ngừa HPV sớm đã ghi nhận sự giảm rõ rệt các tổn thương tiền ung thư ở nhóm đã tiêm, cùng với mức giảm mạnh tỷ lệ nhiễm HPV type 16 và 18 trong cộng đồng. Một số nước còn cho thấy xu hướng giảm ung thư cổ tử cung ở nhóm trẻ tuổi, đặc biệt là những thế hệ được tiêm chủng từ khi còn đi học.

Ông Nam nhấn mạnh, việc triển khai đưa một số vaccine mới vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng sẽ được thực hiện từng bước, bắt đầu với quy mô nhỏ và đối tượng cụ thể. Luật xác định rõ việc tiêm chủng hiện nay không chỉ là việc đưa vaccine mà còn có cả việc đưa sinh phẩm vào cơ thể con người để phòng bệnh.

Luật mới cũng quy định "Hệ thống thông tin về phòng bệnh" bao gồm cả thông tin về "tiêm chủng"; bổ sung quy định về "rà soát tiền sử tiêm chủng" khi thực hiện kiểm tra sức khỏe đầu năm học. Đồng thời, yêu cầu trách nhiệm của cơ sở tiêm chủng trong việc thực hiện chế độ thông tin, báo cáo về hoạt động tiêm chủng theo quy định của Bộ Y tế.

Có thể bạn quan tâm

Bác sĩ Trung tâm II tiến hành khám sàng lọc cho trẻ khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn Sơn La.

Khám, phẫu thuật miễn phí cho trẻ em khuyết tật ở Sơn La

Ngày 6/7, tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sơn La, Sở Y tế tỉnh phối hợp Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam (Trung tâm II) cùng các đơn vị tài trợ khai mạc chương trình “Hành trình gieo mầm xanh hy vọng”, tổ chức khám và phẫu thuật miễn phí cho trẻ em khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh.

Cán bộ y tế giám sát véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue tại các hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: TTXVN

Ảnh hưởng của sốt xuất huyết Dengue với sức khỏe

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus lây truyền qua muỗi vằn Aedes (muỗi vằn) khá nguy hiểm, hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Đáng lo ngại, căn bệnh này không còn là bệnh của riêng trẻ em mà ai cũng có thể mắc phải nếu không thực hiện các biện pháp dự phòng cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Quang cảnh lễ ký kết giữa các đơn vị.

Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đồng hành chuẩn hóa quản lý bệnh mạn tính

Thực hiện định hướng chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện của ngành y tế, các bệnh viện, cơ sở y tế đang đóng vai trò hạt nhân về chuyên môn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật trong chương trình tăng cường quản lý các bệnh mạn tính như tăng huyết áp và đái tháo đường trên phạm vi cả nước.

Ảnh minh họa.

Ổ dịch do virus Hanta (chủng Andes-ANDV) đã được kiểm soát và không còn là nguy cơ y tế công cộng

Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới và các cơ quan liên quan theo dõi diễn biến tình hình bệnh do virus Hanta trên thế giới, cập nhật các thông tin khoa học, đánh giá nguy cơ khi cần thiết và triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Bộ Y tế thông tin về dịch bệnh do virus Hanta

Tối 3/7, Bộ Y tế phát đi thông tin cập nhật về dịch bệnh do virus Hanta và cho biết ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius đã được WHO xác nhận kiểm soát hiệu quả. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc chủng virus Andes, ngành y tế vẫn tiếp tục giám sát chặt chẽ và khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Xét nghiệm giúp chẩn đoán các bất thường sức khỏe

Ăn khuya, lười vận động: Nam thanh niên 33 tuổi mắc cùng lúc 5 bệnh chuyển hóa

Chỉ trong một lần kiểm tra sức khỏe, nam thanh niên 33 tuổi bất ngờ phát hiện mắc đái tháo đường type II, gan nhiễm mỡ độ III, rối loạn mỡ máu nặng, gút và béo phì. Các bác sĩ cảnh báo những thói quen phổ biến ở người trẻ như ăn khuya, ít vận động có thể đẩy nhanh nguy cơ mắc bệnh chuyển hóabiến chứng tim mạch.

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator trong điều trị bệnh lý tai mũi họng.

Công nghệ Coblator giúp người bệnh tai mũi họng hồi phục nhanh sau phẫu thuật

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator đang góp phần thay đổi phương pháp điều trị nhiều bệnh lý tai mũi họng. Trường hợp 3 thành viên trong một gia đình cùng được phẫu thuật và xuất viện sau khoảng 24 giờ cho thấy hiệu quả của công nghệ này khi được chỉ định đúng và thực hiện bởi đội ngũ chuyên môn.

Giảng viên và học viên tham gia khóa đào tạo phẫu thuật nội soi robot cơ bản.

Đào tạo, nâng cao trình độ phẫu thuật nội soi robot trong điều trị ung thư

Phẫu thuật nội soi robot được xem là một trong những thành tựu nổi bật của ngoại khoa với nhiều ưu điểm vượt trội như độ chính xác cao, thao tác linh hoạt, ít xâm lấn, bảo tồn được nhiều tổ chức quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Đo đa ký giấc ngủ là kỹ thuật thăm dò chức năng hiện đại, cho phép ghi nhận đồng thời nhiều hoạt động sinh lý diễn ra trong suốt thời gian người bệnh ngủ.

"Tiêu chuẩn vàng" phát hiện hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ

Ngủ ngáy to, thường xuyên thức giấc giữa đêm, mệt mỏi sau khi ngủ hay buồn ngủ quá mức vào ban ngày không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể cảnh báo hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đo đa ký giấc ngủ được xem là phương pháp hiệu quả nhất để chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời bệnh lý này.

Quang cảnh diễn đàn.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi

Sớm xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành về an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; kết nối thông tin giữa các cơ quan nhà nước, lực lượng kiểm tra, nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp phân phối và người tiêu dùng, đó là nội dung diễn đàn vừa được tổ chức tại Hà Nội.