Những hiện vật còn góp phần bồi đắp cảm xúc, lý tưởng và trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ làm công tác bảo tàng trong hành trình gìn giữ và phát huy giá trị di sản cách mạng.
Nhân lên giá trị lịch sử qua từng kỷ vật
Thượng tá Trần Thị Anh Thư, Giám đốc Bảo tàng Quân khu 5 cho biết:
Nhiều năm qua, bảo tàng kiên trì triển khai kế hoạch sưu tầm hiện vật hằng năm, song có thời điểm số lượng hiện vật tiếp nhận còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu nhiệm vụ gìn giữ di sản cách mạng.
Trước yêu cầu cấp thiết đó, năm 2025, bảo tàng đã tham mưu Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu ban hành Thư ngỏ, kêu gọi các đồng chí nguyên Thủ trưởng Quân khu qua các thời kỳ, cựu chiến binh từng chiến đấu trên chiến trường Khu 5, các gia đình cách mạng, thân nhân liệt sĩ hiến tặng kỷ vật kháng chiến, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống vẻ vang của lực lượng vũ trang Quân khu 5.
Sau 6 tháng phát động, Thư ngỏ đã lan tỏa rộng rãi, nhận được sự đồng lòng ủng hộ của đông đảo cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ và quần chúng nhân dân.
Đến nay, bảo tàng đã tiếp nhận hơn 200 hiện vật, hình ảnh và tư liệu, trong đó có 124 hiện vật, hình ảnh tư liệu có giá trị cao về lịch sử.
Đây là con số vượt trội so với những năm trước, đồng thời khẳng định tính hiệu quả của hình thức vận động bằng Thư ngỏ, gắn với niềm tin của nhân dân vào trách nhiệm gìn giữ ký ức chiến tranh của Quân khu. Trong số các hiện vật ấy có tư liệu về các sự kiện trọng đại tại Liên khu 5
trong giai đoạn 1945-1955; Nhật ký, Thư thời chiến...; Nghị quyết quân ủy tháng 10/1968 xác định nhiệm vụ, phương hướng tác chiến của lực lượng vũ trang Quân khu trong giai đoạn cuối năm 1968, thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự lãnh đạo tài tình của đơn vị trong giai đoạn quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Trong các hiện vật mới nhận có chiếc bát sắt của ông Lê Thái Hòa, nguyên chiến sĩ Trung đoàn 803/Quân khu 5 (1951-1955).
Sau đó, ông được tập kết ra Bắc, đến năm 1964 tái ngũ và quay trở lại chiến trường Khu 5, biên chế vào e210 Bộ Tư lệnh Công binh, tham gia làm Đường 20 Trường Sơn.
Chiếc bát này được ông sử dụng trong suốt thời gian tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn đến khi đất nước hoàn toàn thống nhất.
Đáng chú ý, có hai tờ Báo Nhân Dân số Đặc biệt, xuất bản tháng 9/1969 được gia đình ông Nguyễn Ngọc Phương lưu giữ suốt gần 60 năm, trong đó có đăng Thông cáo Đặc biệt của Trung ương Đảng và Chính phủ về việc Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần, thể hiện nỗi đau thương, tiếc nuối vô hạn cùng quyết tâm cách mạng của đồng bào cả nước.
Chia sẻ về hai tờ Báo Nhân Dân được cha mình trao lại và được cất giữ cẩn thận trong nhiều năm qua, ông Phương cho biết:
“Suốt cuộc đời cha tôi, cho đến tận bây giờ, vẫn đau đáu về kỷ niệm với hai tờ Báo Nhân Dân có nội dung đặc biệt đó. Gia đình mong muốn kỷ vật của cha tôi được tiếp tục phát huy giá trị và lan tỏa nhiều hơn đến với người dân, du khách”.
Hiện vật trao đi, niềm tin giữ lại
Mỗi hiện vật đến với bảo tàng đều mở ra những câu chuyện xúc động, những ký ức thiêng liêng mà chính người trong cuộc đôi khi đã chôn giấu suốt hàng chục năm trời.
Những câu chuyện ấy không chỉ làm giàu kho tư liệu trưng bày mà còn bồi đắp cảm xúc, lý tưởng và trách nhiệm cho đội ngũ làm công tác bảo tàng hôm nay.
Trong quá trình tiếp xúc với các cựu chiến binh, cán bộ bảo tàng Quân khu 5 đều cảm nhận rõ sự trân quý vô cùng những kỷ vật đã đồng hành với họ trong suốt một thời “vào sinh ra tử”, nhưng cao hơn cả là mong muốn truyền lại cho thế hệ sau khi cho rằng: “Cái gì của gia đình thì mình giữ; còn cái gì là của đất nước, của nhân dân thì nên trao về nơi xứng đáng để con cháu còn được học theo”.
Đại tá Đoàn Văn Danh, nguyên Chính trị viên phó Tiểu đoàn 16, Đặc công Quảng Nam, bày tỏ xúc động khi hiến tặng cho Bảo tàng Quân khu 5 một số hiện vật gắn liền với thời kỳ chiến đấu của mình.
Ông cho biết, việc trao gửi những kỷ vật này không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của cá nhân mà còn nhằm bổ sung nguồn hiện vật chung của lực lượng vũ trang Quân khu, góp phần giáo dục truyền thống chiến đấu kiên cường cho thế hệ trẻ, tiếp tục phát huy giá trị lịch sử trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chính ủy Quân khu 5 ghi nhận, biểu dương và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ đã hiến tặng những kỷ vật quý giá cho bảo tàng; đồng thời, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, tâm huyết của đội ngũ cán bộ, nhân viên bảo tàng trong tham mưu, tổ chức thực hiện hiệu quả cuộc vận động, góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản kháng chiến của quân và dân Khu 5.
Đồng thời, đồng chí yêu cầu Bảo tàng Quân khu 5 cần tiếp tục phát động “Thư ngỏ kêu gọi hiến tặng kỷ vật” trên quy mô rộng hơn với cách làm linh hoạt như tổ chức các đợt gặp mặt, tri ân gia đình các nhân chứng, người hiến tặng kỷ vật; tăng cường phối hợp các hội cựu chiến binh, các đơn vị, địa phương, trường học; đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện, kể những câu chuyện hậu kỷ vật; từng bước chuyên nghiệp hóa quy trình sưu tầm, bảo quản, thẩm định hiện vật, tạo niềm tin vững chắc trong nhân dân và cựu chiến binh.
Sưu tầm hiện vật bằng trái tim, đón nhận bằng sự trân trọng, lưu giữ bằng trách nhiệm là thông điệp xuyên suốt trong hoạt động của Bảo tàng Quân khu 5.
Thông qua việc gặp mặt, tri ân các nhân chứng lịch sử, gia đình và cá nhân hiến tặng kỷ vật cùng sự phối hợp chặt chẽ với các đơn vị, địa phương, trường học, bảo tàng tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, từng bước hình thành mạng lưới kết nối hiện vật, lan tỏa sâu rộng giá trị lịch sử-cách mạng trong đời sống hôm nay.
