Làm rõ trách nhiệm pháp lý khi trí tuệ nhân tạo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ

Liên quan đến vấn đề bản quyền, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ lo ngại về tình trạng xâm phạm bản quyền tác giả trên các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo đang diễn ra phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của văn nghệ sĩ.

Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. (Ảnh: QH)
Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. (Ảnh: QH)

Sáng 5/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Lo ngại rủi ro khi cho phép tự xác định giá trị tài sản sở hữu trí tuệ

Tại Khoản 4, Điều 1 dự thảo Luật (bổ sung Điều 8a vào sau Điều 8 Luật Sở hữu trí tuệ) quy định cho phép chủ sở hữu tự xác định giá trị và lập danh mục quản trị riêng đối với các quyền sở hữu trí tuệ chưa đáp ứng điều kiện để ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán.

Góp ý vào nội dung này, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn Cần Thơ) nhấn mạnh giá trị tài sản trong sổ kế toán phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán và tài chính. Trong khi đó, dự thảo Luật hiện chưa làm rõ hoặc chưa dẫn chiếu đến quy định pháp luật nào về nội dung điều kiện để ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán.

db-tuan-anh-lam-hien-9132.jpg
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn Cần Thơ) phát biểu tại tổ. (Ảnh: LÂM HIỂN)

Theo đại biểu, nếu không có cách hiểu thống nhất sẽ dẫn đến việc áp dụng khác nhau trong thực tế, ảnh hưởng đến giao dịch thương mại, góp vốn, huy động vốn. Do vậy, đại biểu đề nghị cần làm rõ pháp luật quy định, hướng dẫn về điều kiện để ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán.

“Quy định về việc cho phép tự xác định giá trị khi góp vốn/huy động vốn có chứa đựng rủi ro về tính minh bạch và khách quan hay không? Liệu có thể dẫn đến tình trạng lách luật, thổi phồng giá trị tài sản, dẫn đến gây thiệt hại cho các cổ đông, nhà đầu tư khác”, đại biểu đặt vấn đề.

Đại biểu cũng chỉ ra việc lập danh mục tài sản riêng có thể vi phạm các điều cấm trong pháp luật kế toán. Cụ thể, Điều 13 khoản 3 của Luật Kế toán nghiêm cấm hành vi để ngoài sổ sách kế toán tài sản nợ phải trả của đơn vị kế toán hoặc có liên quan đến đơn vị kế toán. Nếu không có hướng dẫn chi tiết việc phải quản trị riêng có thể dẫn đến mâu thuẫn pháp lý hoặc sai phạm thực hiện.

“Cần có thêm các quy định chi tiết, minh bạch mang tính khách quan trong việc xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ để tránh tạo ra rủi ro pháp lý sau này cũng như việc quản lý tài sản”, đại biểu lưu ý.

Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh đề nghị, bên cạnh khoản 2 Điều 8a về việc Chính phủ có trách nhiệm quy định nguyên tắc chung về xác định giá trị, cần nghiên cứu có thêm cơ chế kiểm soát độc lập đối với các giao dịch góp vốn.

lo-thi-luyen-lam-hien-5055.jpg
Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên). (Ảnh: LÂM HIỂN)

Chung quan điểm, đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên) cũng cho rằng, việc cho phép chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ tự xác định giá trị có thể dẫn đến không trung thực khi định giá như nâng cao lên so với giá trị thực hoặc định giá không chính xác, có thể thấp quá hoặc cao quá.

Điều này theo đại biểu có thể dẫn đến việc khi chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ dùng quyền sở hữu trí tuệ để thực hiện các giao dịch thương mại, góp vốn, huy động vốn có thể gặp khó khăn trong giao dịch hoặc khi xảy ra tranh chấp thì các cơ quan có thẩm quyền xử lý cũng sẽ gặp khó khăn.

Do vậy, nữ đại biểu đề nghị, nội dung chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ được tự xác định giá trị và lập thành danh mục riêng để quản trị cần giao cho Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, trình tự thủ tục tự xác định giá trị, và cần xem xét có quy định giao cho một tổ chức là cơ quan Nhà nước thẩm định giá hoặc một tổ chức định giá độc lập để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong giao dịch liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

Bảo vệ bản quyền trong không gian số, ứng phó thách thức từ trí tuệ nhân tạo

Chỉ ra thực tế hiện nay, trí tuệ nhân tạo đã tạo ra các tác phẩm như âm nhạc, văn học, nghệ thuật..., đại biểu (Đoàn Cần Thơ) đề nghị cần có quy định rõ ràng về quyền tác giả, đối với các tác phẩm được làm ra và xác định chủ sở hữu về quyền và trách nhiệm của người lập trình, của các nhà cung cấp dịch vụ trung gian và cơ chế phối hợp liên ngành, trong xử lý tranh chấp, khi có tình huống vi phạm bản quyền xảy ra.

Cũng theo đại biểu Tô Ái Vang, các cơ quan báo chí và phóng viên cần một hành lang pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, giúp họ có thêm động lực, để đầu tư vào nội dung gốc, có chất lượng cao, thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong hoạt động báo chí chuyên nghiệp và thúc đẩy sự phát triển bền vững, của ngành truyền thông trong bối cảnh kinh tế số và thực hiện các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ.

Đối với chính sách của Nhà nước về sở hữu trí tuệ, đại biểu cho rằng, mặc dù, dự thảo Luật đã có những sửa đổi bổ sung chính sách mới. Tuy nhiên, thực tiễn trong phát triển kinh tế số và công nghệ mới, đặt ra nhiều thách thức, cần bổ sung thêm các chính sách. Cụ thể, đại biểu đề nghị cần bổ sung chính sách về trí tuệ nhân tạo, để xác định ai là chủ sở hữu, đối với các tác phẩm, sáng chế, được tạo ra hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo và tư cách pháp lý của trí tuệ nhân tạo trong hoạt động sáng tạo, đồng thời trách nhiệm pháp lý thuộc về ai, khi trí tuệ nhân tạo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác?

bui-hoai-son-5064.jpg
Đại biểu Bùi Hoài Sơn (Đoàn thành phố Hà Nội). (Ảnh: QH)

Dẫn chứng trong văn hóa số, TikTok hay YouTube thường gặp vấn đề về tranh chấp nội dung gốc hay nội dung phái sinh, đại biểu Bùi Hoài Sơn (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị dự thảo Luật làm rõ cơ chế xác thực nguồn gốc bằng công nghệ (ví dụ: Watermark, Blockchain hay Content ID). Đồng thời, cũng cần làm rõ thời hạn xử lý nhanh đối với tranh chấp nội dung trực tuyến để tránh mất thị trường của tác giả

Liên quan đến trách nhiệm của nền tảng số và quản trị trí tuệ nhân tạo, đại biểu cho rằng dự thảo Luật chưa đề cập sâu đến trách nhiệm của nền tảng xuyên biên giới và nội dung trí tuệ nhân tạo.

Theo đó, đại biểu đề nghị bổ sung một điều khoản mới, nêu rõ: “Nền tảng số hay nền tảng trí tuệ nhân tạo tạo sinh phải có trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm theo yêu cầu, ngăn chặn tái đăng tải, minh bạch nguồn gốc dữ liệu huấn luyện trí tuệ nhân tạo và không thương mại hóa nội dung AI tạo ra từ tác phẩm mà chưa xin phép”. Đây là lá chắn pháp lý rất quan trọng cho nghệ sĩ Việt Nam trước các Big Tech.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Kiến trúc và hạ tầng dữ liệu quốc gia dần hoàn thiện, dữ liệu tại Việt Nam cũng bắt đầu được vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, để trở thành nguồn lực kinh tế thực sự, thị trường dữ liệu vẫn phải vượt qua nhiều rào cản về pháp lý, chuẩn hóa, định giá và bảo vệ dữ liệu.

Mặt hàng gạo sinh thái chất lượng cao tại Cuộc thi gạo ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn ra tại Cà Mau.

Bài 2: Nâng tầm “hương vị phù sa”

Có được quy trình canh tác chuẩn chỉnh và những cánh đồng trĩu hạt mới chỉ là một nửa chặng đường. Để nâng cao sức cạnh tranh, Cà Mau đang quyết liệt ứng dụng công nghệ, thúc đẩy các mô hình sinh thái và triển khai chiến lược xây dựng thương hiệu bài bản nhằm định vị trọn vẹn “hương vị phù sa” trên thị trường quốc tế.