Tăng 400% ca tiêm vaccine phòng não mô cầu
Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC), vừa qua, thành phố ghi nhận ca mắc viêm não mô cầu mới là nam sinh viên 21 tuổi đang theo học tại một trường đại học trên địa bàn. Bệnh nhân đã phải điều trị tại 2 bệnh viện tuyến cuối và chưa từng tiêm phòng. Những người sống cùng nhà với bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc dự phòng để hạn chế nguy cơ lây lan.
Như vậy chỉ trong tháng 3/2026, các địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc đã liên tiếp ghi nhận ca bệnh ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Đây là nhóm thường sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ, trường học, nơi nguy cơ lây lan ở mức cao.
Trước tình hình ca bệnh não mô cầu tăng và đã có ca tử vong, các gia đình tăng cường đưa con em đi tiêm vaccine. Bên cạnh đó, nhóm người lớn cũng chủ động tiêm phòng bệnh. Gần 260 Trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc ghi nhận lượt người đến tiêm vaccine não mô cầu tăng đột biến chỉ trong 2 tuần gần đây, lên đến 400%.
Cùng bạn đến tiêm vaccine tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Hoàng Văn Thụ Thành phố Hồ Chí Minh, Hoàng Hương (21 tuổi), sinh viên một trường đại học cho biết gần đây rất lo lắng khi liên tục nghe thông tin các ca bệnh não mô cầu gia tăng, đã có sinh viên trẻ khỏe mắc bệnh.
Hương tâm sự, bố mẹ ở quê đọc báo thấy bệnh nguy hiểm còn gửi tiền và dặn dò cô tiêm sớm. “Ở ký túc xá, nếu một bạn mắc bệnh thì rất dễ lây truyền cho mọi người. Tiêm phòng vừa là bảo vệ mình, vừa là trách nhiệm với cộng đồng xung quanh”, Hương chia sẻ thêm.
Bé Phúc Hưng, 6 tháng tuổi, ở xã Thường Tân, Thành phố Hồ Chí Minh được ba mẹ đưa đến VNVC Đồng Nai để tiêm vaccine não mô cầu. Gia đình cho biết đã mua trọn gói vaccine tại VNVC cho bé đến năm 1 tuổi bao gồm 2 loại vaccine não mô cầu nên rất yên tâm vì con được phòng bệnh đầy đủ.
Tại Hà Nội, chị Dương Thị Thùy Liên, Đống Đa đưa con nhỏ đi tiêm vaccine cho biết đọc thông tin thấy bệnh não mô cầu nguy hiểm với trẻ nhỏ, muốn tạo lá chắn bảo vệ sớm cho con.
Ngoài những người lần đầu tiêm vaccine não mô cầu, các Trung tâm tiêm chủng VNVC cũng ghi nhận người tiêm bổ sung thêm các loại vaccine não mô cầu thế hệ mới phòng nhóm huyết thanh gây bệnh B, nhóm ACYW.
Vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh ở bất kỳ ai chưa có miễn dịch
Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết bệnh do não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, bùng phát thành dịch ở môi trường tập thể, đông người như khu nhà trọ, ký túc xá, chung cư, nhà trẻ, trường học, khu công nghiệp… Một người có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng trong nhiều tháng nhưng không biểu hiện triệu chứng là nguồn lây khó nhận diện và kiểm soát.
Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có tới 10-20% người lành mang trùng não mô cầu. Tỷ lệ này cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ, với khoảng 25-32%. Thậm chí trong các đợt dịch, tỷ lệ này lên tới 50%. Người mang vi khuẩn thường kéo dài, trung bình khoảng 9 tháng, song gần 40% các trường hợp có thể mang vi khuẩn vượt quá 16 tháng.
Nhóm thanh thiếu niên có nguy cơ mắc bệnh cao do thường sinh hoạt, vui chơi, học tập ở môi trường tập thể như nhà trọ, ký túc xá, lễ hội… và thường xuyên sử dụng vật dụng chung dễ làm lây lan mầm bệnh.
Bên cạnh đó, một bộ phận thanh thiếu niên có thói quen thức khuya, hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc có chế độ dinh dưỡng không đầy đủ cũng dễ gây suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn ở vùng hầu họng tấn công.
Theo phân tích từ 89 nghiên cứu tại 28 quốc gia, tỷ lệ mang mầm bệnh đạt đỉnh 23,7% ở tuổi 19, nghĩa là cứ 4 thanh thiếu niên thì có 1 người mang vi khuẩn mà không biết.
Bác sĩ Chính lưu ý vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh ở bất kỳ ai chưa có miễn dịch, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, học sinh-sinh viên, thanh thiếu niên, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm.
Tại Việt Nam, 5 nhóm huyết thanh phổ biến gồm A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời, trong khi mỗi loại vaccine chỉ phòng được một hoặc một số nhóm nhất định. Vì vậy, nếu chỉ tiêm một loại vaccine, người dân vẫn có nguy cơ mắc bệnh do các nhóm huyết thanh khác.
Đáng lưu ý, nhóm huyết thanh B có tính đa dạng di truyền rất cao với hàng nghìn chủng khác nhau, do đó việc lựa chọn vaccine có khả năng bao phủ rộng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng bệnh; đồng thời tiêm sớm, đúng lịch và đủ liều để cơ thể kịp tạo miễn dịch.
“Đối với những trường hợp đã từng tiêm vaccine não mô cầu BC, vẫn cần được bác sĩ tư vấn tiêm bổ sung các vaccine thế hệ mới phù hợp để mở rộng khả năng bảo vệ, đặc biệt trước sự đa dạng của các chủng vi khuẩn não mô cầu hiện nay”, bác sĩ Chính nói thêm.
