Từ chuyển đổi số đến kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Trong những năm gần đây, Hà Nội được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu cả nước về chuyển đổi số, với nhiều chương trình xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và ứng dụng công nghệ trong quản trị đô thị.
Hiện thành phố đang đứng đầu trong số 34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập về mức độ chuyển đổi số, tập trung về 4 chỉ số chính gồm Nhận thức số, Thể chế số, Hoạt động Kinh tế số và Hoạt động Xã hội số. Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, Thủ đô cũng đối mặt với hàng loạt thách thức mới như quản lý dữ liệu, giao thông, môi trường, an ninh đô thị hay phát triển kinh tế sáng tạo.
Ngày 26/2/2026, tại trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội chính thức được công bố thành lập. Sự kiện được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của Thủ đô, khi Hà Nội từng bước hình thành một thiết chế đóng vai trò dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kinh tế số trong giai đoạn phát triển mới.
Sự ra đời của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được kỳ vọng sẽ biến những thách thức này thành động lực phát triển. Trung tâm hướng tới trở thành nơi thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ và mô hình kinh doanh mới, đồng thời đóng vai trò tổ chức và điều phối nguồn lực đổi mới sáng tạo ở quy mô thành phố và quốc gia.
Điểm đáng chú ý là mô hình hoạt động của Trung tâm được xây dựng trên sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học, nhà nghiên cứu và cộng đồng sáng tạo toàn cầu. Đây được xem là bước chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo định hướng công bố, Trung tâm tập trung vào ba trọng tâm chiến lược gồm thu hút cộng đồng sáng tạo quốc tế tham gia giải quyết các bài toán đô thị của Hà Nội, triển khai chiến lược đối ngoại nhằm thu hút nhân tài và nhà sáng lập toàn cầu, đồng thời dẫn dắt sự phát triển của các ngành công nghiệp sáng tạo nội địa trong bối cảnh cạnh tranh số ngày càng mạnh mẽ.
Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và thử nghiệm công nghệ của khu vực
Một trong những mục tiêu dài hạn của Trung tâm là định vị Hà Nội trở thành điểm đến thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới tại châu Á. Thay vì chỉ phát triển dựa trên nguồn lực nội địa, Trung tâm đặt mục tiêu thu hút các nhà sáng lập, chuyên gia công nghệ và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài quay trở về đóng góp cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước.
Mô hình này cho phép Hà Nội tận dụng lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, chi phí vận hành cạnh tranh và thị trường đang tăng trưởng nhanh để thu hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm cũng như mạng lưới công nghệ quốc tế.
Đồng thời, Trung tâm cũng thúc đẩy sự kết hợp giữa văn hóa và công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn nhằm chuyển hóa các giá trị di sản thành sản phẩm kinh tế sáng tạo như du lịch trải nghiệm số, nội dung số hay các ứng dụng tái hiện lịch sử bằng công nghệ thực tế ảo. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm gia tăng “sức mạnh mềm” của Hà Nội trong bối cảnh kinh tế tri thức toàn cầu.
Theo Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, lĩnh vực công nghiệp sáng tạo được kỳ vọng đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và tăng lên 9% vào năm 2045, trong đó Hà Nội đóng vai trò trung tâm dẫn dắt.
Cơ hội tăng trưởng từ hệ sinh thái mới
Từ góc nhìn doanh nghiệp, đóng vai trò là nhóm đối tác chiến lược về dữ liệu trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Hà Nội, bà Đặng Thị Ánh Tuyết, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Medcat, cho rằng việc thành lập Trung tâm là bước đi mang tính chiến lược trong hành trình thúc đẩy chuyển đổi số của Thủ đô.
Theo bà Tuyết, điểm khác biệt của Trung tâm nằm ở mô hình vận hành dựa trên sự kết hợp nguồn lực giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời hướng tới kết nối trí thức và tài năng người Việt trên toàn thế giới.
Medcat hiện phát triển nền tảng trí tuệ nhân tạo lõi có khả năng tự động đọc hiểu và phân tích dữ liệu cho nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong y tế và chăm sóc sức khỏe dự phòng. Doanh nghiệp kỳ vọng thông qua Trung tâm có thể cùng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu chung, hình thành nguồn dữ liệu sạch và chuẩn hóa phục vụ quản trị, phát triển AI và các công nghệ mới.
“Việc Trung tâm ra đời cho thấy các chủ trương về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được hiện thực hóa bằng những mô hình cụ thể, tạo cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội”, bà Tuyết nhận định.
Ở góc độ hệ sinh thái công nghệ, ông Lê Bắc Nam, Chủ tịch Công ty Cổ phần Dữ liệu Địa điểm và Bản đồ số Quốc gia Việt Nam, cho rằng điểm quan trọng nhất của Trung tâm là khả năng kết nối các bên trong chuỗi đổi mới sáng tạo.
Theo ông Nam, nhiều startup trước đây gặp khó khăn về vốn, định hướng chiến lược và cơ hội tiếp cận thị trường. Trung tâm sẽ đóng vai trò cầu nối giúp các ý tưởng nghiên cứu được phát triển thành sản phẩm thực tế và từng bước thương mại hóa. “Từ một ý tưởng để trở thành sản phẩm đã khó, nhưng để sản phẩm có người dùng và tạo ra doanh thu còn khó hơn. Trung tâm sẽ giúp rút ngắn quá trình đó thông qua sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu”, ông Nam chia sẻ.
Chuyển đổi số đi vào quản trị đô thị và an ninh xã hội
Không chỉ dừng ở lĩnh vực kinh tế và startup, chuyển đổi số tại Hà Nội đang được triển khai sâu rộng trong quản trị đô thị và góp phần bảo đảm an ninh trật tự. Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, cho biết thành phố đang xây dựng hệ sinh thái quản trị an ninh trật tự số, cho phép kết nối các lực lượng công an trên bản đồ số theo thời gian thực. Khi xảy ra sự cố, hệ thống có thể tự động điều phối lực lượng dựa trên dữ liệu giao thông và vị trí thực tế, đồng thời truyền hình ảnh, video hiện trường về trung tâm chỉ huy.
Hệ thống còn tích hợp trí tuệ nhân tạo để khai thác mạng lưới camera của người dân và doanh nghiệp, nhận diện phương tiện, phân tích hành vi bất thường và hỗ trợ giám sát an ninh trên diện rộng. Trong tương lai, công nghệ bay không người lái cũng sẽ được đưa vào phục vụ xử lý các tình huống phức tạp tại đô thị.
Theo lãnh đạo Công an thành phố, việc số hóa quản trị an ninh không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành mà còn góp phần xây dựng mô hình phục vụ người dân minh bạch, nhanh chóng và hiện đại hơn.
Việc thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội cho thấy cách tiếp cận mới trong phát triển đô thị, khi đổi mới sáng tạo không còn là hoạt động riêng lẻ mà trở thành cấu phần trung tâm của chiến lược tăng trưởng. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa trên công nghệ, dữ liệu và sáng tạo, Hà Nội đang từng bước xây dựng nền tảng để thu hút nhân tài, dòng vốn và công nghệ quốc tế, đồng thời tạo môi trường cho thế hệ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trưởng thành.
Sự xuất hiện của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội vì thế không chỉ mang ý nghĩa của một tổ chức mới ra đời, mà còn phản ánh bước chuyển của Thủ đô từ vai trò trung tâm hành chính truyền thống sang một đô thị sáng tạo, nơi công nghệ, văn hóa và con người cùng trở thành động lực phát triển trong kỷ nguyên số.
