Thời gian gần đây, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại tỉnh Quảng Trị đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá, sản lượng hải sản được giám sát qua cảng đạt thấp...Vì thế, UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện quyết liệt các biện pháp để sớm khắc phục vi phạm.
Siết chặt quản lý đội tàu cá
So với các tỉnh trong khu vực thì Quảng Trị là địa phương có đội tàu cá khá hùng hậu, với 4.664 chiếc được đăng ký, quản lý; trong đó, tàu từ 6m đến 12m là 2.969 chiếc; từ 12m đến dưới 15m là 345 chiếc; từ 15m đến dưới 24m là 1.305 chiếc và từ 24m trở lên có 45 chiếc. Tàu cá được đăng kiểm là 1.595/1.695 tàu, tỷ lệ 94,10%; số còn lại chủ yếu là tàu hư hỏng, bị chìm hoặc sự cố nằm bờ... Tàu cá được đánh dấu đạt tỷ lệ 99,9%.
Tàu lắp thiết bị giám sát hành trình đạt tỷ lệ 98,6%. Cơ quan chức năng đã cấp giấy phép khai thác thủy sản cho 4.570/4.664 tàu, tỷ lệ 97,9%; cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm 1.259/1.350 tàu, tỷ lệ 93,26%. Đặc biệt, 100% tàu cá trong tỉnh đã cập nhật dữ liệu lên hệ thống giám sát tàu cá.
Những con số nêu trên cho thấy kết quả đáng ghi nhận về quản lý đội tàu của các ngành, địa phương, nhất là trong bối cảnh chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngư dân Phạm Thanh Bình ở Bảo Ninh, phường Đồng Hới cho biết: “Trước khi ra khơi, tôi đều kiểm tra, vận hành thử thiết bị giám sát hành trình để tránh mất kết nối dẫn đến vi phạm. Tuy nhiên, đơn vị cung cấp dịch vụ cần bổ sung tính năng cảnh báo trực tiếp trên thiết bị khi thiết bị hỏng hoặc mất kết nối để chúng tôi dễ nhận biết, chủ động khắc phục và báo cáo vị trí cho cơ quan chức năng”.
Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị Trần Xuân Tiến cho biết: “Chúng tôi tổ chức trực ban 24/7 để giám sát hoạt động tàu cá trên biển, theo dõi, kiểm soát tàu cá hoạt động gần ranh giới, mất kết nối giám sát hành trình gần ranh giới. Theo dõi chặt chẽ 100% tàu cá địa phương hoạt động trên biển. Khi phát hiện tàu hoạt động gần ranh giới và mất kết nối giám sát hành trình gần ranh giới các nước với khoảng cách từ 15 hải lý, cán bộ trực thông báo, cảnh báo và liên lạc chủ tàu, thuyền trưởng yêu cầu bật, kiểm tra thiết bị giám sát, không đưa tàu cá vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển. Do đó, đến nay Quảng Trị không có tàu cá vi phạm hoạt động khai thác vùng biển nước ngoài bị bắt giữ”.
Xử lý nghiêm vi phạm
Hiện, Quảng Trị còn 178 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động do hết hạn đăng kiểm, chưa cấp hoặc hết hạn giấy phép khai thác thủy sản, an toàn thực phẩm, chưa lắp đặt giám sát hành trình... UBND cấp xã theo dõi, quản lý chặt số tàu này đang neo đậu trên địa bàn. Vi phạm chủ yếu hiện nay ở Quảng Trị là tình trạng tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trên biển, vượt ranh giới vùng biển nước ngoài. Mặt khác, tỷ lệ xử phạt vi phạm hành chính tàu mất kết nối hơn 6 giờ trên biển còn thấp so với vụ việc được phát hiện qua hệ thống giám sát tàu cá.
Trước những bất cập này, Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo Phòng An ninh kinh tế phối hợp Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư, các đồn biên phòng tuyến biển, công an các xã, phường ven biển và đặc khu Cồn Cỏ tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật, trao đổi thông tin, kịp thời phát hiện những vấn đề hạn chế để tham mưu, kiến nghị giải quyết kịp thời.
Với sự nhập cuộc quyết liệt, chỉ trong một tuần, tỉnh Quảng Trị đã xử phạt 24 tàu cá với tổng tiền phạt hơn 232 triệu đồng; 100% trường hợp vượt ranh giới, mất kết nối trên 10 ngày đã được xác minh, xử lý. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng đã hoàn tất xác minh 50 tàu với kết quả có 12 tàu cá vi phạm hành chính, đang hoàn tất thủ tục xử phạt 12/12 tàu, 1 tàu vi phạm hình sự đã khởi tố, 1 tàu neo đậu tại Nghệ An đã chuyển hồ sơ để xử lý theo quy định.
Đặc biệt, cuối tháng 10 vừa qua, Công an tỉnh Quảng Trị quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Nguyễn Văn Hành ở xã Đông Trạch, là chủ tàu cá về hành vi tắt thiết bị giám sát hành trình để khai thác thủy sản trái phép. Cơ quan chức năng xác định, hành vi của Nguyễn Văn Hành khiến hệ thống giám sát tàu cá bị gián đoạn hơn 68 giờ, gây khó khăn đối với hoạt động quản lý, theo dõi của cơ quan chức năng; đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến nỗ lực của địa phương nói riêng, Việt Nam nói chung trong việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. Đây là vụ án hình sự đầu tiên tại Quảng Trị liên quan đến sai phạm trong chống khai thác IUU.
Trong đợt cao điểm chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Trị đã thành lập các tổ công tác kiểm tra, rà soát toàn diện tình hình thực hiện các nhóm chỉ tiêu còn tồn tại, đẩy nhanh hoàn thành xử lý 61 vụ việc, trường hợp vi phạm; rà soát, đánh giá toàn bộ cảng cá trên địa bàn.
Lãnh đạo tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị rà soát lại tồn tại, bám sát những nội dung mà EC khuyến nghị, yêu cầu và phải cương quyết xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức và quan tâm, tạo điều kiện cho người dân sản xuất, bảo đảm sinh kế lâu dài, ổn định.
Các đơn vị, địa phương cần kiểm soát chặt chẽ, công khai trên phương tiện truyền thông để người dân cùng giám sát các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, hỗ trợ thực hiện thủ tục xóa đăng ký với các tàu cá thực tế không còn. “Đây là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, thể hiện trách nhiệm của các ngành, đơn vị, địa phương trong tỉnh để góp phần gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU trong thời gian sớm nhất, hướng đến một ngành thủy sản phát triển bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam nhấn mạnh.
