Khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn - khoản chi nhỏ, hiệu quả lớn

Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 10, đáng chú ý là đề xuất trích 0,1% số thu thuế giá trị gia tăng nội địa năm trước từ ngân sách nhà nước để khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn và khen thưởng tố giác cơ sở kinh doanh không lập, giao hóa đơn điện tử.

Đây không chỉ là một đề xuất quản lý thuế đơn thuần, mà còn là sáng kiến hướng đến văn hóa tuân thủ pháp luật tự giác, minh bạch trong kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách.
Đây không chỉ là một đề xuất quản lý thuế đơn thuần, mà còn là sáng kiến hướng đến văn hóa tuân thủ pháp luật tự giác, minh bạch trong kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách.

Tác động lan tỏa đến toàn nền kinh tế

Không ít ý kiến băn khoăn: mức 0,1% tổng số thu thuế giá trị gia tăng liệu có đáng kể? Theo ông Lê Văn Hải, Phó Ban Pháp chế (Cục Thuế), thực tế cho thấy, con số này có ý nghĩa nếu xét trong mối tương quan với việc điều chỉnh hành vi và thúc đẩy chuyển biến của thị trường và có các ích lợi sau:

Tăng thu ngân sách bền vững: Theo kinh nghiệm quốc tế, các chương trình khuyến khích lấy hóa đơn giúp giảm thất thu thuế giá trị gia tăng đáng kể, đặc biệt ở khối doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và dịch vụ nhỏ lẻ.

Ở Việt Nam, nơi mà hàng triệu giao dịch bán lẻ, ăn uống, vận tải, và dịch vụ vẫn diễn ra mà chưa có hóa đơn đầy đủ, việc tạo động lực cho người mua chủ động lấy hóa đơn sẽ trực tiếp làm tăng doanh thu kê khai. Bên cạnh đó, Nhà nước quản lý được không chỉ thuế giá trị gia tăng, mà còn thuế thu nhập doanh nghiệp, các loại thuế khác liên quan trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Thúc đẩy minh bạch thị trường: Khi người tiêu dùng tích cực lấy hóa đơn, người bán buộc phải xuất hóa đơn để duy trì uy tín và mối quan hệ với khách hàng. Đây là một phương pháp tự nhiên, nhẹ nhàng, nhưng vô cùng hiệu quả, giúp chuyển đổi thị trường từ “giao dịch ngầm” sang “giao dịch minh bạch”.

Thay đổi hành vi doanh nghiệp: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ nhận thấy rằng xuất hóa đơn là lợi ích lâu dài: bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình và người tiêu dùng, nâng cao uy tín thương hiệu và mở rộng cơ hội kinh doanh.

Có thể nói, khoản 0,1% này không phải là chi tiêu thuần túy, mà là một khoản đầu tư chiến lược - tuy nhỏ, nhưng hiệu quả, có khả năng tác động lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế.

Luật Quản lý thuế từ trước đến nay thường được hiểu là công cụ bắt buộc, xử lý các hành vi vi phạm; việc tạo nguồn 0,1% sẽ chuyển hóa chính sách thuế thành công cụ khuyến khích, đặt người nộp thuế ở trung tâm. Khi đó, quyền lợi người nộp thuế được bảo vệ và minh bạch, người nộp thuế sẽ được hưởng lợi từ các chương trình khuyến khích, tham gia các chương trình quay thưởng hóa đơn điện tử và nhận phần thưởng hợp pháp nếu trúng thưởng.

Bên cạnh đó, mọi thông tin về chương trình, kết quả quay thưởng và cơ chế sử dụng nguồn tiền trích này đều phải được công khai, minh bạch và Cục Thuế - sẽ phải là đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện hiệu quả, minh bạch, đúng mục đích và có khả năng kiểm toán hằng năm.

Bài học quốc tế đã minh chứng hiệu quả

Cũng theo ông Lê Văn Hải, các quốc gia triển khai chương trình tương tự đều cho thấy hiệu quả rõ rệt.

Theo đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), các chương trình thưởng hóa đơn có hiệu quả cao khi kết hợp với hệ thống hóa đơn điện tử, minh bạch ngân sách và xây dựng cơ chế giám sát. Kết quả là tăng tuân thủ tự nguyện và giảm gian lận, tạo lợi ích kinh tế lâu dài.

Cụ thể, tại Đài Loan (Trung Quốc), hệ thống “Uniform Invoice Lottery” giúp tăng tỷ lệ lấy hóa đơn từ dưới 30% lên hơn 80%, giảm thất thu thuế và tăng nguồn thu ngân sách đáng kể.

Tại Hàn Quốc, chương trình hoàn thuế cho người tiêu dùng tham gia hóa đơn điện tử giúp doanh thu kê khai của hộ kinh doanh tăng khoảng 20% chỉ trong 1 năm. Tại Italy, việc luật hóa các chương trình khuyến khích lấy hóa đơn, giúp giảm gian lận thuế thuế giá trị gia tăng và thúc đẩy thói quen tuân thủ tự nguyện.

Tại Bồ Đào Nha, việc áp dụng rút thăm trúng thưởng hóa đơn điện tử, kết hợp truyền thông mạnh mẽ, tạo sự quan tâm và thay đổi hành vi người tiêu dùng.

2018-10-31-vn-hoa-don-dien-tu-ruby.jpg
Những lợi ích khi sử dụng hóa đơn điện tử sẽ giúp người nộp thuế tiết kiệm được thời gian, chi phí và dễ dàng quản lý và sử dụng. Infographic: TTXVN

Tác động dự kiến tại Việt Nam

Ông Lê Văn Hải, Phó Ban Pháp chế (Cục Thuế), nhấn mạnh rằng trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế và kết quả đánh giá tác động chung, cơ quan thuế có đủ căn cứ để khái quát và báo cáo một số tác động chủ yếu từ việc triển khai thực hiện chính sách này như sau:

Dự kiến sẽ tăng số lượng hóa đơn xuất ra từ 10-25% trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ nhỏ. Tăng thu ngân sách: ngay cả khi tăng chỉ 2% doanh thu kê khai, giá trị bổ sung lên đến hàng nghìn tỷ đồng, vượt xa chi phí 0,1% khoản trích theo đề xuất tại dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi).

Nâng cao tính tự giác và tuân thủ tự nguyện: người dân sẽ dần hình thành thói quen yêu cầu hóa đơn, giảm giao dịch “chui”. Hỗ trợ chuyển đổi hộ từ khoán sang kê khai: chuẩn hóa hành vi giao dịch giúp các hộ kinh doanh thích ứng nhanh với luật mới từ 1/1/2026.

Bên cạnh đó, tác động xã hội sẽ rất lớn, có thể thấy đó là sự lan tỏa ý thức minh bạch: Hành vi lấy hóa đơn sẽ trở thành thói quen, một phần trong văn hóa tiêu dùng hiện đại; tạo niềm tin vào luật pháp và cơ quan thuế: Mọi người dân nhìn thấy lợi ích trực tiếp khi tuân thủ; khuyến khích tinh thần cộng đồng: Mỗi hóa đơn xuất ra đều đóng góp cho một nền kinh tế công bằng và bền vững.

Xét về mặt chi phí và quản lý: Khoản trích 0,1% quỹ thuế giá trị gia tăng năm trước liền kề là rất nhỏ so với lợi ích tăng thu và lan tỏa xã hội; Cục Thuế có trách nhiệm quản lý, kiểm toán, giám sát, đảm bảo chương trình minh bạch, tránh lạm dụng và gian lận.

Một quyết định hôm nay sẽ mở ra thói quen minh bạch cho hàng triệu người tiêu dùng, thay đổi thói quen kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và dịch vụ, đồng thời tăng nguồn thu bền vững cho ngân sách quốc gia. Khoản 0,1% thuế giá trị gia tăng nêu trên tuy nhỏ, nhưng có thể tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ, làm thay đổi toàn bộ văn hóa thị trường và nâng cao uy tín pháp luật thuế. Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong hành trình xây dựng nền kinh tế minh bạch, công bằng và phát triển bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Đa dạng hóa sản phẩm quỹ giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn. (Ảnh: SSI)

Phát triển quỹ đầu tư để tạo nguồn vốn dài hạn

Nguồn tiết kiệm lớn trong dân cư, cơ sở nhà đầu tư mở rộng và nhu cầu vốn tăng cao đặt ra yêu cầu phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp. Các chuyên gia đề xuất tháo gỡ vướng mắc về phân phối, cơ chế khuyến khích và kiến thức tài chính để mở rộng dòng vốn dài hạn trong nước.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 23/10: VN-Index tăng hơn 13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh

Phiên giao dịch ngày 23/10, sắc xanh áp đảo trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhóm cổ phiếu ngân hàng và bất động sản đóng góp tích cực cho các chỉ số chính. Ở chiều ngược lại, cổ phiếu phần mềm, chứng khoán và năng lượng diễn biến kém tích cực. Chốt phiên, VN-Index tăng 13,52 điểm, lên mức 1.774,15 điểm.

Đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Phát triển sản phẩm mới, nâng chất lượng thị trường chứng khoán

Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đang chuẩn bị triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30, nghiên cứu sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, phái sinh vàng và ETF vàng. Việc mở rộng sản phẩm gắn liền với hoàn thiện hệ thống hạ tầng, nâng cao chất lượng quản trị và tăng cường giám sát thị trường.

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

Kết phiên giao dịch 20/10,VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm (+0,13%) lên mức 1.691,97 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm. Độ rộng trên HoSE tích cực. Thanh khoản thị trường giảm, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 6,0% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị bán đạt 220,5 tỷ đồng trên HoSE.

Ngân hàng chính sách xã hội Hà Quảng tích cực cho vay vốn tại các điểm giao dịch xã.

Vùng núi cao Hà Quảng đổi thay nhờ vốn tín dụng chính sách

Hà Quảng từng là một huyện miền núi nằm ở phía bắc tỉnh Cao Bằng, nổi bật là cái nôi cách mạng hào hùng, sở hữu cảnh sắc non nước tươi đẹp đang có nhiều đổi thay mạnh mẽ, trong đó công tác giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội bền vững đạt kết quả tích cực.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự và phát biểu chỉ đạo tại lễ ký. (Ảnh: VIỆT PHONG)

Nâng cao hiệu quả phối hợp, tăng cơ hội tiếp cận vốn cho phụ nữ

Chiều 19/10, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Lễ ký kết Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030 và kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ có Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 19/10: Cổ phiếu ngân hàng đồng loạt giảm, VN-Index mất hơn 16 điểm

Phiên giao dịch ngày 19/10, thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ khi VN-Index giảm 16,07 điểm, xuống mức 1.689,84 điểm. Sức ép đến từ các cổ phiếu vốn hóa lớn như ngân hàng, bất động sản. Thanh khoản toàn thị trường tăng so với phiên trước, trong khi nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng trên cả ba sàn.

[Infographic] VN-Index giảm 16,07 điểm về dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm

[Infographic] VN-Index giảm 16,07 điểm về dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm

Kết phiên giao dịch 19/10, VN-Index giảm 16,07 điểm (-0,94%) về mức 1.689,84 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm. Độ rộng trên HoSE phân hóa, nghiêng về tích cực. Thanh khoản thị trường tăng, khối lượng giao dịch khớp lệnh tăng 12,7% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị bán 799,5 tỷ đồng trên HoSE.

 Trụ sở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Hà Nội. (Nguồn ảnh: SBV)

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tập trung giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 16/10: Cổ phiếu ngân hàng nâng đỡ thị trường, VN-Index phục hồi hơn 7 điểm

Phiên giao dịch ngày 16/10, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận sự phục hồi tích cực. VN-Index tăng 0,45%, lên 1.705,91 điểm, nhờ lực đỡ từ nhóm ngân hàng cùng diễn biến tích cực của cổ phiếu bán lẻ và bảo hiểm. Dù sắc xanh chiếm ưu thế, thanh khoản giảm và nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng hơn 559 tỷ đồng.

[Infographic] Chứng khoán ngày 15/10: VN-Index giảm 14,55 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

[Infographic] Chứng khoán ngày 15/10: VN-Index giảm 14,55 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

Thị trường tiếp tục giảm điểm phiên thứ 5 liên tiếp. Kết phiên 15/10, VN-Index giảm 14,55 điểm (-0,85%) về mức 1.704,87 điểm. Độ rộng trên HoSE tiêu cực. Thanh khoản thị trường tăng nhẹ, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 2,9% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị 772,7 tỷ đồng trên HoSE.

Toàn cảnh một buổi làm việc của đoàn chuyên gia Nhật Bản và Việt Nam. (Ảnh: JICA)

Hợp tác Việt-Nhật về nâng cao năng lực thúc đẩy hiệu quả thị trường cổ phiếu Việt Nam

Trong khuôn khổ Dự án hợp tác kỹ thuật “Nâng cao năng lực thúc đẩy hiệu quả thị trường cổ phiếu Việt Nam”, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) phối hợp Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam (SSC) cử đoàn chuyên gia lần thứ 10 công tác tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội từ ngày 9-15/10/2026.

Ủy ban chứng khoán Nhà nước cảnh báo hành vi đưa tin sai sự thật về hoạt động chứng khoán sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. (Ảnh: DƯƠNG NGỌC)

Ủy ban chứng khoán Nhà nước khuyến cáo nhà đầu tư cảnh giác với thông tin sai lệch trên mạng xã hội

Ủy ban chứng khoán Nhà nước khuyến cáo nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân tham gia thị trường chứng khoán cần thận trọng trước các thông tin chưa được kiểm chứng trên không gian mạng, đồng thời cảnh báo hành vi đưa tin sai sự thật về hoạt động chứng khoán sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.