Bí thư Đảng ủy xã Nậm Có Khang A Chua chia sẻ: Sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc nâng cao trình độ nghiệp vụ của đội ngũ công chức, viên chức xã luôn được quan tâm. Đảng bộ xã có 10 chi bộ với 314 đảng viên, luôn chú trọng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo theo hướng sát thực tiễn. Các bí thư chi bộ được trẻ hóa, có năng lực lãnh đạo, điều hành công việc.
Từ lợi thế về đất đai, một số hộ gia đình phát triển kinh tế hiệu quả. Điển hình như mô hình nuôi lợn nái sinh sản kết hợp lợn thịt thương phẩm, quy mô hơn 50 con của anh Nguyễn Văn Sinh ở thôn Có Thái, mang lại thu nhập khoảng 150-200 triệu đồng/năm.
Với hơn 100 gốc đào, gia đình anh Chang A Kỷ ở thôn Lùng Cúng mỗi năm thu nhập hơn 100 triệu đồng từ việc bán cành và cây. Các hộ gia đình anh Vàng A Tông, Lù A Rùa ở thôn Mú Cái Hồ tận dụng diện tích đất để trồng cỏ voi phục vụ chăn nuôi hơn 20 con trâu, bò, đem lại nguồn thu hơn 100 triệu đồng/năm/hộ...
Anh Lù A Rùa cho biết: Nhờ sự bảo lãnh của Hội Nông dân xã trong ủy thác nguồn vốn vay Ngân hàng Chính sách xã hội, gia đình anh đã cùng anh Vàng A Tông đầu tư mua trâu, bò để chăn nuôi, từng bước phát triển kinh tế gia đình.
Anh Rùa nhớ lại, mùa đông năm 2008 rất lạnh, sương muối kèm băng giá kéo dài cả tuần, tập tục đồng bào không làm chuồng trại cho gia súc, thả rông trên rừng đã khiến 295 con trâu, 43 con bò, 8 con ngựa chết do bị cước chân và đói.
Giờ đây, gia súc được tiêm phòng đầy đủ, có cỏ voi làm thức ăn, mùa đông được đưa vào nuôi trong chuồng, có mái che chắn kín gió cho nên phát triển tốt.
Nậm Có được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi và xây dựng các mô hình phù hợp điều kiện địa phương như trồng lúa, ngô, sơn tra, chăn nuôi đại gia súc.
Năm 2025, tổng sản lượng lương thực có hạt của xã đạt hơn 7.500 tấn; tổng đàn gia súc chính đạt hơn 12.000 con, sản lượng thịt hơi các loại đạt khoảng 560 tấn/năm. Thu nhập bình quân đạt hơn 30 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 46% theo tiêu chí mới.
Xã hiện có hơn 1.300 ha sơn tra, trong đó hơn 700 ha cho thu hoạch ổn định với sản lượng bình quân khoảng 700-800 tấn quả mỗi năm. Các thôn Lùng Cúng, Thào Xa Chải, Tu San là những vùng trồng tập trung lớn. Toàn xã có gần 600 hộ dân tham gia trồng sơn tra.
Với đồng bào H'Mông, sơn tra không chỉ là cây phủ xanh đồi núi mà còn là “của để dành”, giúp nhiều gia đình có nguồn thu ổn định để cải thiện cuộc sống và giữ đất, giữ rừng nơi vùng cao.
Theo người dân địa phương, bình quân mỗi héc-ta sơn tra cho thu nhập khoảng 30-50 triệu đồng/năm nếu chăm sóc tốt; nhiều hộ trồng diện tích lớn đạt thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm. Nếu giao thông thuận lợi hơn, giao thương tốt, có doanh nghiệp lớn vào đầu tư chế biến, tiêu thụ sản phẩm sơn tra, đời sống người dân nơi đây sẽ khấm khá hơn.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nậm Có Sùng Thành Công cho biết, là địa bàn có nhiều diện tích rừng tự nhiên, công tác bảo vệ rừng được chú trọng.
Xã thành lập nhiều đoàn kiểm tra làm việc trực tiếp với các thôn, chủ rừng, hộ dân sống gần rừng để phổ biến quy định, nội quy về phòng chống cháy rừng; việc xây dựng và tổ chức thực hiện phương án phòng chống cháy rừng; công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện tham gia chữa cháy bảo đảm theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng ứng phó mọi tình huống xảy ra.
Khi cấp dự báo cháy rừng ở mức III, IV, V, xã kích hoạt chế độ trực 24/24 giờ, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm nhằm kịp thời phát hiện, xử lý, không để xảy ra bất ngờ. Lực lượng tại chỗ được củng cố rộng khắp với 10 tổ bảo vệ rừng tại 10 thôn, tạo mạng lưới “giữ rừng từ cơ sở”, kịp thời phát hiện và xử lý sớm các nguy cơ cháy.
Phát huy lợi thế kinh tế rừng, Nậm Có đã thử nghiệm việc trồng sâm, dược liệu dưới tán rừng, mở rộng diện tích sơn tra, đào rừng và duy trì cây thảo quả; thử nghiệm một số cây trồng mới như: Lê tai nung, hoa hồng, cà chua, chanh leo.
Địa phương nỗ lực thu hút doanh nghiệp đầu tư các mô hình trồng sâm, nuôi cá tầm, cá hồi tại khu vực Làng Giàng, Tà Ghênh, Thào Xa Chải, Tu San. Với cách điều hành rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, đi đôi với tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở, được hưởng lợi tuyến quốc lộ từ Làng Giàng đến Tà Cu Y dài 26 km đang được đầu tư mở mới, Nậm Có đang khởi sắc từng ngày, vững bước đi lên.
