Là tỉnh miền núi, biên giới thuộc vùng Tây Bắc của Tổ quốc, Lào Cai có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Với đường biên giới dài gần 182km, địa hình chia cắt mạnh bởi dãy Hoàng Liên Sơn, kinh tế-xã hội còn khó khăn, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới.
Lào Cai có 99 xã, phường với đặc điểm địa hình, dân cư đa dạng, việc triển khai chủ trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, phường góp phần bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo từ tỉnh đến cơ sở, tăng cường mối liên kết giữa cơ quan quân sự tỉnh với cấp xã.
Ngày 14/1/2026, tỉnh Lào Cai đã công bố bổ nhiệm 99 Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, thực hiện nhiệm vụ mới ở địa phương.
Mặc dù triển khai thực hiện trong thời gian ngắn, việc điều động, bổ nhiệm nhân sự cán bộ được Đảng ủy, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lào Cai lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, đúng quy trình, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Đây là những cán bộ có đủ phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.
Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh đánh giá, việc đưa sĩ quan quân đội chính quy về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, phường là chủ trương đúng đắn, cần thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, bảo đảm quốc phòng ngay tại cơ sở.
Việc triển khai nghiêm túc, đồng bộ, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững chắc ngay từ cơ sở, giữ vững ổn định chính trị xã hội, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của địa phương trong tình hình mới.
Khi sĩ quan chính quy tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, bảo đảm các chủ trương của Đảng về quốc phòng được triển khai chính xác, kịp thời, không để xảy ra khoảng trống lãnh đạo tại địa bàn dân cư, nhất là vùng biên giới, vùng dân tộc thiểu số.
Thực tế cho thấy nhiều địa phương trước đây, một số cán bộ quân sự cấp xã là cán bộ bán chuyên trách, chưa được đào tạo chuyên sâu về kiến thức quân sự, quốc phòng. Khi gặp các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh hay các tình huống phức tạp về trật tự xã hội, khả năng tham mưu và xử lý tình huống tại chỗ còn lúng túng. Đây là nơi bộc lộ sớm nhất các mâu thuẫn về phân hóa giàu nghèo, đất đai, là nơi kẻ địch tập trung kích động, gây rối.
Với tỉnh biên giới Lào Cai cho thấy, nhu cầu cấp thiết đưa cán bộ quân đội có bản lĩnh để nhận diện, hóa giải các nguy cơ ngay từ lúc mới manh nha là nhu cầu cấp thiết. Đặc biệt, trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” các cán bộ quân sự xã, phường phối hợp thu thập, xác minh, cung cấp thông tin chính xác phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Cuối tháng 8/2026, Ban Chỉ huy quân sự phường Lào Cai đã phối hợp xác minh thông tin, cùng ông Đỗ Văn Chung, Lê Văn Hà tham gia xác định tọa độ trên bản đồ, trực tiếp tìm kiếm thành công 7 hài cốt liệt sĩ tại Pháo đài K30, Tổ dân phố 26, phường Lào Cai.
Thượng tá Lê Thành Vĩnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự phường Yên Bái được đào tạo chính quy tại Trường Sĩ quan Đặc công, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tôi luyện trong môi trường kỷ luật nghiêm minh. Nay đồng chí về cơ sở giúp tăng cường năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng tại phường Yên Bái là trung tâm tỉnh lỵ Lào Cai, nhất là trong việc đấu tranh với những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và các thông tin xấu độc trên không gian mạng. Dù mới đi vào hoạt động, tháng 6/2026, đơn vị đã tham mưu cho cấp ủy, tổ chức cuộc diễn tập tác chiến khu vực phòng thủ dân sự phường Yên Bái, được Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Hiện, để ứng phó với tình huống ngập úng mùa mưa lũ, đơn vị đã sẵn sàng 4 xuồng máy, 250 phao tròn, 200 áo phao... sẵn sàng bảo vệ dân khi tình huống xấu xảy ra.
Đồng chí Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai cho biết, việc bố trí cán bộ có trình độ chuyên môn, được đào tạo và rèn luyện trong môi trường quân đội chính quy đã bước đầu phát huy hiệu quả rõ nét, nhất là trong công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương. Cán bộ quân sự đã chủ động tham mưu thực hiện các nhiệm vụ về sẵn sàng chiến đấu, phòng thủ dân sự, xây dựng lực lượng, tuyển quân, huấn luyện dân quân tự vệ và các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng khác; nội dung tham mưu từng bước sát hơn với đặc điểm địa bàn, giúp cấp ủy, chính quyền chủ động trong lãnh đạo, chỉ đạo và xử lý các tình huống phát sinh từ cơ sở.
Việc bổ sung đội ngũ sĩ quan chính quy cũng góp phần nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự xã. Trình độ chuyên môn, tác phong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật và kinh nghiệm thực tiễn của cán bộ quân đội được phát huy trong xây dựng kế hoạch, quản lý lực lượng, thực hiện chế độ trực, báo cáo, thống kê và tổ chức các nhiệm vụ theo quy định; qua đó, hoạt động của cơ quan quân sự xã từng bước đi vào nền nếp, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Đối với địa bàn rộng như xã Yên Bình, việc có cán bộ quân sự chuyên môn trực tiếp công tác tại cơ sở giúp nâng cao khả năng nắm tình hình, chủ động phối hợp Công an, các ban, ngành, đoàn thể và lực lượng ở cơ sở. Hiệu quả này thể hiện rõ trong các nhiệm vụ phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, xây dựng lực lượng và xử lý những tình huống cần sự phối hợp của nhiều lực lượng.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình triển khai cũng đặt ra một số khó khăn. Địa bàn sau sắp xếp rộng, dân số đông, trong khi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ở cấp xã ngày càng đa dạng, bao gồm xây dựng lực lượng, huấn luyện, tuyển quân, sẵn sàng chiến đấu, phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và nhiều nhiệm vụ đột xuất khác. Hiện, Ban Chỉ huy quân sự xã Yên Bình mới được bố trí 7/10 chỉ tiêu biên chế; đồng thời 2/7 đồng chí đang được cử đi đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, do đó trong một số thời điểm, nhất là khi phát sinh nhiệm vụ đột xuất, khối lượng công việc tập trung vào số cán bộ đang trực tiếp công tác tương đối lớn.
Thời gian qua, yêu cầu đặt ra với cán bộ quân sự là cần có thời gian để thích nghi với môi trường công tác ở cơ sở. Nếu trong môi trường quân đội, hoạt động chủ yếu theo tính chuyên môn hóa và hệ thống tổ chức thống nhất thì tại cấp xã, cán bộ quân sự phải thường xuyên phối hợp với nhiều ban, ngành, đoàn thể, đồng thời trực tiếp nắm tình hình địa bàn và gần dân. Vì vậy, việc tìm hiểu đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán, từng khu vực dân cư cũng như phương thức hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở là quá trình cần thời gian để cán bộ mới thực sự sâu sát và phát huy đầy đủ năng lực.
Bên cạnh đó, một số điều kiện bảo đảm về phương tiện, trang thiết bị và thông tin liên lạc cần tiếp tục được quan tâm, bổ sung phù hợp với đặc điểm địa bàn rộng và yêu cầu xử lý nhanh các nhiệm vụ đột xuất. Việc bảo đảm đầy đủ, đồng bộ các điều kiện về nhân lực, phương tiện và cơ sở vật chất sẽ giúp đội ngũ cán bộ quân sự phát huy tốt hơn trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng cơ động, bám nắm cơ sở.
Có thể khẳng định, việc bố trí sĩ quan chính quy về công tác tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chủ trương phù hợp, nhất là trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn cơ sở được mở rộng và yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ngày càng cao. Thực tiễn bước đầu tại Lào Cai cho thấy, đội ngũ cán bộ chính quy đã góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và khả năng phối hợp xử lý các tình huống ngay từ cơ sở.
Thời gian tới, Lào Cai tiếp tục quan tâm xây dựng đoàn kết, thống nhất trong Ban Chỉ huy quân sự xã, kiện toàn chức danh Chính trị viên; tăng cường phối hợp giữa lực lượng quân sự với Công an và các ban, ngành, đoàn thể; tạo điều kiện để cán bộ chính quy nhanh chóng nắm địa bàn, thích ứng với phương pháp công tác ở cơ sở. Đồng thời, đề nghị cấp trên tiếp tục quan tâm bảo đảm đủ biên chế theo chỉ tiêu được giao, phương tiện, trang thiết bị và điều kiện phục vụ công tác, qua đó phát huy tốt hơn năng lực của đội ngũ sĩ quan chính quy, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang xã, phường vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong tình hình mới.
