Khơi nguồn sáng tạo từ văn hóa truyền thống

Kết nối quá khứ và hiện tại, những yếu tố văn hóa truyền thống đang trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ, cũng là chất liệu đặc sắc để làm nên dấu ấn sáng tạo cho nhiều dự án, sản phẩm nghệ thuật.
Tiết mục "Trống cơm" trong chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả. (Ảnh Nhà sản xuất)
Tiết mục "Trống cơm" trong chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả. (Ảnh Nhà sản xuất)

Mới đây, tại Lễ trao giải VTV Awards 2024, chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" đã xuất sắc giành chiến thắng ở hạng mục giải thưởng "Chương trình giải trí ấn tượng". Không cần sử dụng chiêu trò hay những chi tiết kịch tính, chương trình này vẫn tạo được sức hút mạnh mẽ trên thị trường giải trí năm qua nhờ những tiết mục khai thác đậm đặc chất liệu văn hóa truyền thống dân tộc, như "Trống cơm", "Chiếc khăn piêu", "Dạ cổ hoài lang"…

Năm vừa qua cũng đánh dấu bước tiến mới của nhạc sĩ Ngô Hồng Quang với nỗ lực đưa âm nhạc dân tộc Việt Nam bước ra thế giới qua album "Rạng đông" quyện hòa sắc màu âm nhạc dân tộc thiểu số và đương đại. Bên cạnh đó, còn có nhiều dự án trong diễn xướng như: "Trường ca kịch viện", "Lên ngàn", "Tuồng Date", "Xẩm trong phố". Khai thác yếu tố văn hóa truyền thống cũng được khẳng định ở lĩnh vực điện ảnh với sự xuất hiện của nhiều bộ phim lấy cảm hứng từ kho tàng văn hóa dân gian, nghệ thuật truyền thống, như: "Ma da", "Cám", "Kẻ ăn hồn", "Quỷ cẩu", "Song Lang"… Ðáng chú ý, ở lĩnh vực thiết kế, điểm nhấn văn hóa bản địa càng nổi bật, nhất là khi trào lưu phục dựng và mặc cổ phục đang hồi sinh mạnh mẽ, cùng với đó là sự ra đời của nhiều bộ sưu tập thời trang khai thác di sản văn hóa dân tộc, ứng dụng các mẫu hoa văn thổ cẩm lên túi xách, khăn choàng, quần áo…

Xu hướng lấy văn hóa truyền thống làm điểm tựa cho sáng tạo những năm gần đây cũng được nhiều nghệ sĩ trẻ áp dụng thành công.

Xu hướng lấy văn hóa truyền thống làm điểm tựa cho sáng tạo những năm gần đây cũng được nhiều nghệ sĩ trẻ áp dụng thành công. Không dừng lại ở một tác phẩm, nhiều người trong số họ mạnh dạn thử sức ở nhiều dự án, chương trình khác nhau, cho thấy việc tìm về với những giá trị văn hóa truyền thống đang là "chìa khóa" sáng tạo được nhiều người trẻ nghiêm túc nghiên cứu, áp dụng. Tình yêu, sự quan tâm dành cho văn hóa truyền thống không chỉ được khẳng định bằng các sản phẩm sáng tạo cụ thể, mà còn được định hình và lan tỏa thông qua nhiều dự án dài hơi mang đến những cách tiếp cận mới về nghệ thuật truyền thống.

Có thể thấy, dòng chảy sáng tạo từ văn hóa dân tộc đang được khơi nguồn mạnh mẽ, đồng thời cũng khẳng định chất liệu truyền thống vẫn là mảnh đất màu mỡ giúp chắp cánh sáng tạo, góp phần nhận diện những cá tính nghệ thuật độc đáo. Sự góp sức của công nghệ cùng độ nhạy bén của người trẻ trước nhu cầu thị trường mang đến những sản phẩm giao thoa tinh tế giữa truyền thống và hiện đại, giúp bắc nhịp cầu để những yếu tố văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát huy giá trị trong cuộc sống, góp phần nhận diện văn hóa Việt Nam một cách rõ nét trong bối cảnh hội nhập.

Sự đón nhận tích cực của công chúng thời gian qua đối với những sản phẩm sáng tạo từ văn hóa truyền thống, nhất là sự xuất hiện, tồn tại và tự khẳng định của những thương hiệu mạnh đã chứng minh khả năng ứng dụng cao của nghệ thuật, lịch sử, di sản dân tộc trong cuộc sống hiện đại. Ðây cũng là con đường để định hình những sản phẩm công nghiệp văn hóa, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, mang đến nguồn lợi về kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, để bước trên hành trình này không đơn giản, bởi việc kể câu chuyện văn hóa trong sản phẩm nghệ thuật không phải là bê nguyên xi thứ có sẵn, mà cần chắt lọc để tìm ra nét riêng, phù hợp và sáng tạo trên tinh thần mới. Trên thực tế, có không ít sản phẩm, dự án nghệ thuật ngay khi thành hình đã vấp phải phản ứng từ dư luận bởi bộc lộ cái nhìn sai lệch, thiếu chính xác khi nhận diện, thể hiện văn hóa truyền thống; có trường hợp cách tân quá đà dẫn đến phản cảm, khó chấp nhận…

Do đó, để văn hóa truyền thống có thể thâm nhập, bén rễ vào đời sống đương đại một cách tự nhiên thông qua các sản phẩm nghệ thuật, đòi hỏi người sáng tạo phải thật sự đam mê và dấn thân, có sự nghiên cứu nghiêm túc để tạo ra không gian mới cho chất liệu truyền thống. Việc tìm về với chất liệu văn hóa, lịch sử truyền thống để tạo ra những dấu ấn riêng, đặc thù cho sản phẩm nghệ thuật là hướng đi tích cực và phù hợp bối cảnh hiện nay, giúp những người trẻ thêm yêu và gắn bó với văn hóa, cội nguồn dân tộc. Nếu chúng ta có thể tạo môi trường để kích thích đam mê, khả năng sáng tạo sẽ giúp hình thành nền nghệ thuật tiên tiến, đậm đà bản bản sắc dân tộc, giúp định vị dòng chảy nghệ thuật Việt Nam trong dòng chảy nghệ thuật thế giới, nơi mà quá trình toàn cầu hóa sẽ càng làm thăng hoa những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc chứ không phải làm những giá trị đó bị hòa tan.

Phát triển những sản phẩm văn hóa có chất lượng là quá trình sáng tạo phức tạp, đòi hỏi phải có sự nhận thức đúng đắn, sâu sắc về các giá trị truyền thống để lựa chọn phương thức sáng tạo phù hợp.

Có thể nói, phát triển những sản phẩm văn hóa có chất lượng là quá trình sáng tạo phức tạp, đòi hỏi phải có sự nhận thức đúng đắn, sâu sắc về các giá trị truyền thống để lựa chọn phương thức sáng tạo phù hợp. Vì thế, những người làm nghệ thuật, nhất là giới trẻ cần tìm hiểu, nghiên cứu và lắng nghe, cầu thị, tham khảo sự tư vấn, đánh giá, góp ý từ các chuyên gia, nhà khoa học; biết khai thác thế mạnh của khoa học-công nghệ để tìm ra cách biểu đạt hấp dẫn cho các sản phẩm nghệ thuật sử dụng chất liệu truyền thống, đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm quốc tế. Ðặc biệt, trong bối cảnh xã hội mới, khi câu chuyện về phát triển thương hiệu, marketing, xây dựng khán giả, khách hàng… ngày càng trở nên quan trọng thì những người làm nghệ thuật cũng cần chú ý để những sản phẩm sáng tạo có thể đến với thị trường và có đối tượng khách hàng phù hợp. Việc bảo đảm những yếu tố này sẽ giúp tạo ra sản phẩm vừa quảng bá văn hóa dân tộc, vừa phù hợp thị hiếu đương đại, mang lại lợi nhuận và tạo nền tảng bền vững để người trẻ tiếp tục hành trình sáng tạo của mình, nối dài sức sống cho những di sản văn hóa được cha ông truyền lại.

Có thể bạn quan tâm

Lời hứa chưa bao giờ khép lại

Lời hứa chưa bao giờ khép lại

Loạt bài “Lời hứa chưa bao giờ khép lại” lần theo hành trình ấy - từ những cuộc chờ đợi kéo dài gần sáu thập kỷ đến cuộc tìm kiếm dưới lòng đất, những nỗ lực xác định danh tính và trách nhiệm đưa những người đã hy sinh trở về với quê hương. Bởi khi còn những người chưa trở về, lời hứa ấy vẫn chưa thể khép lại.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith đến dâng hoa tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các bậc lãnh tụ vĩ đại hai nước. (Ảnh: THANH GIANG)

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Saleumxay Kommasith dâng hoa tri ân các bậc lãnh tụ tiền bối Việt Nam và Lào

Sáng 9/10, tại Thủ đô Vientiane, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith đến dâng hoa tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các bậc lãnh tụ tiền bối vĩ đại của hai nước trong Công viên Hữu nghị Lào-Việt Nam.

Lực lượng chức năng Vương quốc Campuchia đón Đội K70, K71, K72, K73 đi tìm mộ liệt sĩ tại Cửa khẩu quốc tế Xa Mát, tỉnh Tây Ninh (Ảnh: TTXVN)

Trách nhiệm thiêng liêng của những người đang sống

Tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc và bản chất nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này được triển khai công khai, minh bạch, mang lại những kết quả thiết thực.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp đồng chí Laopaoxong Navongxay, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Mặt trận Lào xây dựng đất nước. (Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc)

Tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào là mối quan hệ thủy chung, son sắt, không gì có thể lay chuyển

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, chiều 8/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp đồng chí Laopaoxong Navongxay, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Mặt trận Lào xây dựng đất nước và đồng chí Boviengkham Vongdara, Chủ tịch Hội Hữu nghị Lào-Việt Nam.

Hà Nội đang phát triển ngày càng hiện đại, năng động. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Hà Nội tăng tốc trước vận hội mới

Với phương châm “đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”, Thành phố Hà Nội đang tạo chuyển biến rõ nét trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. 

[Video] Thời sự 24h ngày 8/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Sự trong sạch, vững mạnh phải thể hiện ở kết quả công việc, sự liêm chính của cán bộ và niềm tin của nhân dân

[Video] Thời sự 24h ngày 8/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Sự trong sạch, vững mạnh phải thể hiện ở kết quả công việc, sự liêm chính của cán bộ và niềm tin của nhân dân

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ Tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Lễ đón Thủ tướng Lê Minh Hưng thăm chính thức CHDCND Lào; Hoàn thiện đề án xã, phường hạt nhân trong tháng 10/2026; Mưa lũ tiếp tục gây ảnh hưởng tới các địa phương miền trung.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên hội kiến Chủ tịch IPU Tulia Ackson. (Ảnh: Bộ Ngoại giao Việt Nam cung cấp)

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tiếp tục tham dự IPU-153 và tiến hành các cuộc trao đổi song phương

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tiếp tục tham dự các cuộc họp trong khuôn khổ IPU-153 và có các cuộc hội kiến, trao đổi với Chủ tịch IPU Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Anda Filip, Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Campuchia Ouch Borith và Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Lào Khaykhamphithoune Phoxay.

Tại vùng nông thôn Cà Mau, nuôi trồng thủy sản tiếp tục đóng vai trò chủ lực. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Lãnh đạo Cà Mau lắng nghe tâm tư, nâng tầm người nông dân chuyên nghiệp

Chiều 8/10, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời chủ trì Hội nghị đối thoại với nông dân năm 2026, với chủ đề “Phát triển người nông dân Cà Mau chuyên nghiệp, xây dựng nông thôn hiện đại và đáng sống”. Đây là diễn đàn nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, góp phần tạo động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn Cà Mau.