Vị thế chiến lược trong bản đồ năng lượng
Theo số liệu từ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất các dự án năng lượng tái tạo tại Gia Lai có thể đạt hơn 9.600 MW nhờ các tiềm năng về điện mặt trời đạt 4,6-5,2 kWh/ m²/ngày với số giờ nắng lên đến 2.200 giờ/năm; tốc độ gió trung bình từ 6-7 m/s, lý tưởng cho phát triển điện gió trên bờ và ngoài khơi; hệ thống sông Sê San và Sông Ba tiếp tục tạo thế mạnh cho thủy điện. Tính đến tháng 9/2025, toàn tỉnh Gia Lai có 61 dự án thủy điện với tổng công suất 2.736 MW, 17 dự án điện gió với tổng công suất 916 MW, 7 dự án điện mặt trời với tổng công suất 590 MWp và 2 dự án điện sinh khối với tổng công suất 130 MW đã đi vào vận hành thương mại. Những con số này không chỉ là minh chứng cho tiềm năng, mà còn là kết quả của sự nỗ lực thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và định hướng phát triển đúng đắn của địa phương trong nhiều năm qua.
Cùng với đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết 70) nhấn mạnh vai trò tiên phong của năng lượng; ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, năng lượng mới. Đây là kim chỉ nam cho các địa phương như Gia Lai đưa năng lượng tái tạo trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phạm Anh Tuấn khẳng định: “Bảo đảm an ninh năng lượng là tiền đề quan trọng để phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân. Gia Lai không chỉ có lợi thế về điều kiện tự nhiên mà còn có vị trí địa chiến lược, là cầu nối giữa Tây Nguyên và Duyên hải miền trung, giữa Việt Nam và các quốc gia trong tiểu vùng Mê Công”.
Đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực năng lượng
Để đáp ứng nhu cầu nhân lực phát triển năng lượng tái tạo, tỉnh Gia Lai đã khởi động dự án Trung tâm Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực năng lượng tái tạo tại xã Phù Mỹ Đông, do liên danh Tập đoàn GEO (Cộng hòa Liên bang Đức) và Công ty TNHH O-DOOR Việt Nam đầu tư. Dự án không chỉ mang ý nghĩa mở rộng quy mô đào tạo của tỉnh, mà còn đặt nền móng cho một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành năng lượng. Ông Franz Josef Claes, Chủ tịch Tập đoàn GEO cho biết: Việt Nam cần ít nhất 1.200 kỹ thuật viên được đào tạo bài bản cho 6.000 MW điện gió lắp đặt theo kế hoạch đến năm 2030. Học viện GEO được thành lập không chỉ để đáp ứng nhu cầu trong nước, mà còn hướng tới trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực năng lượng cho toàn khu vực Đông Nam Á. Học viện GEO sẽ tích hợp đào tạo tiêu chuẩn quốc tế (GWO, RSC), chuyển giao công nghệ SkyWind (tua-bin gió mô-đun có thể tự lắp dựng, hệ thống giám sát thiết bị thông minh bằng AI và các dự án thử nghiệm điện phân hydro xanh), một hướng đi mới cho nền nông nghiệp bền vững.
Đồng thời, cam kết phát triển chuỗi giá trị nội địa với dây chuyền sản xuất cánh quạt, tháp lai và linh kiện tại Việt Nam; gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, tạo việc làm và đóng góp ngân sách địa phương. Hợp tác ba bên giữa Nhà nước-Nhà trường-Nhà doanh nghiệp tiếp tục được nhấn mạnh như một trụ cột trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Việc ký kết giữa Liên danh GEOO- DOOR và Trường đại học Quy Nhơn cho thấy rõ tinh thần hợp tác đó. Trường đại học sẽ là nơi sản sinh tri thức, cung cấp nguồn nhân lực, đồng thời là cầu nối giữa nghiên cứu và thực tiễn sản xuất. PGS, TS Đoàn Đức Tùng, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Chúng tôi đặt mục tiêu không chỉ đào tạo kỹ thuật viên mà còn là kỹ sư nghiên cứu, chuyên gia vận hành hệ thống và nhà quản lý năng lượng tương lai. Hợp tác với GEO-O-DOOR sẽ giúp sinh viên tiếp cận công nghệ tiên tiến, thực hành trong môi trường thực tế và có cơ hội làm việc ở thị trường quốc tế”.
Phát triển bền vững gắn với cam kết hành động
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn, tỉnh Gia Lai cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp với phương châm “5 cùng”: Cùng nhau lắng nghe, cùng nhau bàn bạc, cùng nhau thực hiện, cùng nhau chia sẻ kết quả, cùng nhau tháo gỡ khó khăn. Địa phương sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ, cam kết, không để xảy ra tình trạng “bán dự án” hay “treo quy hoạch”. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến khích tham gia vào các hoạt động an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững. Bà Mai Thị Cẩm Thủy, Tổng Giám đốc Công ty TNHH O-DOOR Việt Nam cho biết: “Chúng tôi đánh giá cao cam kết của chính quyền địa phương. Đây là yếu tố tiên quyết để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư lâu dài, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn dựa trên năng lượng sạch, nhiên liệu sạch phục vụ nội địa và xuất khẩu”.
Cùng với Nghị quyết 70 và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện cả nước đạt 183- 236 GW, trong đó năng lượng tái tạo chiếm 25-30% tổng cung năng lượng sơ cấp. Đến năm 2050, phấn đấu đạt mục tiêu Net Zero, đưa phát thải ròng khí nhà kính về 0. Gia Lai với những bước đi cụ thể đang khẳng định vị thế tiên phong trong thực hiện mục tiêu này. Với diện tích hơn 21.500 km², dân số trên 3,5 triệu người, vị trí địa lý đặc biệt khi vừa thuộc Tây Nguyên vừa có đường bờ biển, Gia Lai hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của miền trung-Tây Nguyên và cả nước. Thay mặt Bộ Công thương, Phó Cục trưởng Cục Điện lực Tăng Thế Hùng khẳng định: Cục Điện lực sẽ luôn đồng hành, ưu tiên, cam kết hỗ trợ và tạo điều kiện tối đa giải quyết mọi đề xuất của Gia Lai liên quan đến ngành điện năng lượng tái tạo để các ý tưởng, cam kết sớm biến thành dự án thực chất, kết quả cụ thể, mang lại lợi ích cho địa phương, đất nước và cộng đồng quốc tế.
