Kéo giảm tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại trên tuyến biên giới

Khi hoạt động kinh tế biên mậu Việt Nam- Trung Quốc được phục hồi, lưu lượng hàng hóa và phương tiện tăng cao, càng tạo áp lực lớn cho lực lượng chức năng trong kiểm soát, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Diễn biến phức tạp

Tại Lạng Sơn, công tác kiểm soát, ngăn chặn buôn lậu được các lực lượng chức năng triển khai thường xuyên, kiên quyết không để hình thành đường dây, tụ điểm buôn bán, vận chuyển, chứa chấp hàng lậu quy mô lớn. Tuy vậy, tình trạng vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới vẫn diễn ra lén lút, nhỏ lẻ qua một số đường mòn, nhất là vào ban đêm.

Mặt hàng vi phạm chủ yếu là thực phẩm đông lạnh tạm nhập và thực phẩm đã qua chế biến như xúc xích, chân gà… Số liệu thống kê sơ bộ, tính đến ngày 31/10/2025, Chi cục Hải quan khu vực VI đã phát hiện, xử lý 1.766 vụ vi phạm hành chính, với tổng trị giá tang vật hơn 92 tỷ đồng, số tiền phạt hơn 10 tỷ đồng. Các mặt hàng vi phạm chủ yếu gồm thực phẩm, hàng tiêu dùng, máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ và hàng phải kiểm tra chuyên ngành.

Đồng chí Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Hải quan khu vực VI cho biết: Tình hình địa bàn vẫn tiềm ẩn nhiều phức tạp, với những thủ đoạn mới như khai sai tên hàng, mã HS, số lượng, chủng loại, trị giá hàng hóa; vi phạm thời hạn làm thủ tục; nhập khẩu hàng không đủ điều kiện, giả mạo nhãn hiệu, xuất xứ; lợi dụng quá cảnh, vận chuyển độc lập để đưa hàng cấm, hàng giả vào nội địa…

Từ đầu năm đến nay, lực lượng Cảnh sát kinh tế tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện bắt giữ và khởi tố 17 vụ, 29 bị can về tội buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; mua bánvận chuyển hàng cấm. Điển hình vào ngày 19/10, Phòng PC03 Công an Lạng Sơn đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường phát hiện vụ buôn lậu, thu giữ 120,2 kg bạc; 680,875 g vàng tại xã Đồng Đăng. Mở rộng điều tra, lực lượng chức năng tiếp tục thu giữ 30 kg bạc (khoảng 9 tỷ đồng)...

Lực lượng chức năng nhận định, các đối tượng lợi dụng công nghệ lập các nhóm kín để liên lạc chặt chẽ “phi tiếp xúc” qua mạng xã hội, gây khó khăn cho công tác đấu tranh, mở rộng điều tra. Theo Thượng tá Nguyễn Mạnh Luật, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh Lạng Sơn), thời gian qua trên địa bàn đã xuất hiện các phương thức, thủ đoạn liên kết với các đối tượng người nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài xây dựng các tổng kho sát biên giới, tham gia các sàn thương mại điện tử Shopee, Lazada…, livestream bán hàng qua mạng xã hội TikTok, Facebook, quảng cáo, buôn bán hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Quyết tâm đấu tranh ngăn chặn

Hoạt động mua bán vận chuyển pháo nổ, vận chuyển gia cầm giống từ Trung Quốc vào Việt Nam tại một số địa bàn ở các xã Mẫu Sơn, Hoàng Văn Thụ, Đồng Đăng... tiềm ẩn nhiều phức tạp, nhất là vào dịp cuối năm khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đến gần.

Theo Thượng tá Vũ Bá Thanh, Phó trưởng phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng Lạng Sơn: Hiện nay lực lượng biên phòng chưa được trang bị thiết bị công nghệ để giám sát, kiểm tra hiện đại, chủ yếu vẫn tổ chức đội hình kiểm soát thủ công theo đội hình từ 11 đến 13 đồng chí, Bộ đội biên phòng đã duy trì 30 lán với 150 cán bộ, chiến sĩ trực 24/24 giờ để kiểm tra, kiểm soát người và phương tiện tại các khu vực biên giới.

Bên cạnh đó, một số quy định của pháp luật về quản lý thương mại điện tử chưa được kịp thời sửa đổi, bổ sung phù hợp tình hình thực tế. Công tác quản lý thương mại điện tử, vận chuyển hàng hóa qua dịch vụ chuyển phát nhanh,... gặp khó khăn trong xác minh trách nhiệm pháp lý của người vận chuyển đối với nguồn gốc, hóa đơn chứng từ hàng hóa.

Cùng với đó, có vướng mắc về việc phối hợp giữa các lực lượng với chính quyền các địa phương. Nhất là, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý hành chính và pháp luật hiện hành, khuôn khổ pháp lý, quy chế phối hợp và cơ chế trách nhiệm giữa hai chủ thể (chi cục quản lý thị trường cấp tỉnh và ủy ban nhân dân cấp xã) chưa được xác lập rõ ràng, gây khó khăn trong xác định mối quan hệ công tác, vai trò, trách nhiệm trong công tác quản lý thị trường tại địa bàn xã...

Tại Chi cục Hải quan khu vực VI, nhiều mô hình, phương pháp quản lý rủi ro đã được triển khai hiệu quả. “Chúng tôi đẩy mạnh chính ngạch hóa hoạt động thương mại biên giới, đồng thời đầu tư hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu, ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát như hệ thống camera, seal định vị GPS, cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các lực lượng chức năng, đồng thời tăng cường tuyên truyền pháp luật cho cư dân vùng biên, giúp họ hiểu rõ lợi ích của giao thương hợp pháp, qua đó tạo đồng thuận và phát huy vai trò tự giác trong phòng, chống buôn lậu”, Phó Chi cục trưởng Hải quan khu vực VI Nguyễn Hữu Vượng cho biết thêm.

Cùng với đó, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã triển khai các mô hình giúp dân phát triển kinh tế, nhằm thắt chặt tình quân dân gắn bó, để người dân sống ở biên giới luôn phối hợp, hỗ trợ cùng bộ đội biên phòng tấn công có hiệu quả các loại tội phạm, trong đó có tội phạm buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Thượng tá Nguyễn Mạnh Luật, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế cho biết: Chúng tôi xác định trinh sát là biện pháp mũi nhọn trong đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại; đồng thời tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng công tác nghiệp vụ cơ bản, xây dựng sử dụng lực lượng mật. Qua đó, việc nắm tình hình, xác định tuyến, địa bàn, mặt hàng trọng điểm, phương thức thủ đoạn hoạt động của các đối tượng đạt hiệu quả, góp phần ngăn chặn kịp thời không để hình thành đường dây, tụ điểm lớn.

Trao đổi với Báo Nhân Dân, đồng chí Đinh Hữu Học, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết: Xác định công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại là nhiệm vụ trọng tâm, thực hiện thường xuyên, không ngừng nghỉ, không có vùng cấm, tỉnh huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, đấu tranh quyết liệt nhằm kéo giảm tình trạng vi phạm pháp luật trên tuyến biên giới.

Đồng thời, Lạng Sơn cũng xác định tiếp tục chú trọng tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân, doanh nghiệp trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả... bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, thúc đẩy phát triển lành mạnh của nền kinh tế.