Hồi sinh những vùng đất ô nhiễm bom mìn

Nửa thế kỷ sau chiến tranh, bom mìn và vật nổ vẫn nằm lại trong lòng đất là mối đe dọa thường trực cho hàng triệu người dân. Với nỗ lực của Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam cùng sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, công cuộc làm sạch đất ô nhiễm đang từng bước mang lại những đổi thay rõ rệt.

Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô thi công rà phá bom mìn, vật nổ trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc.
Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô thi công rà phá bom mìn, vật nổ trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc.

Nỗi đau và thách thức từ lòng đất

Hiện cả nước vẫn còn 5,6 triệu héc-ta đất ô nhiễm bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, tương đương 17,7% diện tích đất tự nhiên. Từ năm 1975 đến nay, bom mìn còn sót lại đã cướp đi sinh mạng hơn 40.000 người, làm hơn 60.000 người bị thương, phần lớn là lao động chính, đồng bào dân tộc thiểu số và trẻ em. Khu vực miền trung, nơi từng là chiến trường ác liệt nhất, đã ghi nhận hơn 22.800 nạn nhân, trong đó hơn 10.500 người tử vong.

Ở miền núi phía bắc, riêng tỉnh Lạng Sơn còn khoảng 21.000ha đất ô nhiễm bom mìn. Những vùng đất ô nhiễm bom mìn trở thành rào cản của sự phát triển, hàng triệu héc-ta đất bị bỏ hoang, nhiều dự án hạ tầng, năng lượng, du lịch chậm tiến độ, sinh kế của người dân bị bó hẹp trong nỗi lo mất an toàn.

Báo cáo của Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam cho thấy, trong hai năm 2023-2024, hơn 73.000 héc-ta đất được làm sạch để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, trong đó, lực lượng quân đội đảm nhiệm hơn 59.000ha, phần còn lại do VNMAC và các tổ chức quốc tế phối hợp triển khai.

Những vùng đất từng bị ô nhiễm nặng, như: Hà Giang, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai… đã dần hồi sinh. Điển hình là dự án “Hành động bom mìn vì Làng Hòa bình Việt Nam-Hàn Quốc” do Chính phủ Hàn Quốc tài trợ thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA), với tổng kinh phí 25 triệu USD. Dự án góp phần biến những vùng đất ô nhiễm bom mìn thành khu dân cư, đồng ruộng an toàn, người dân an tâm sản xuất, ổn định cuộc sống.

Tăng cường hợp tác, khắc phục hậu quả

Trong 5 năm qua, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam cùng các địa phương đã vận động được 44 dự án quốc tế, tổng giá trị 138,5 triệu USD, từ các đối tác: Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Na Uy, Đức, Pháp, Anh, Canada…; các tổ chức quốc tế: Chương trình phát triển Liên hợp quốc, Cơ quan rà phá bom mìn của Liên hợp quốc, Trung tâm Hành động bom mìn nhân đạo Geneva, Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế…

Việc mở rộng hợp tác không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn giúp nâng cao năng lực kỹ thuật, tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm xử lý bom mìn an toàn, hiệu quả. Nhiều khóa đào tạo, tập huấn được tổ chức cho hàng nghìn cán bộ, kỹ thuật viên Việt Nam, góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia rà phá bom mìn có trình độ cao trong khu vực.

Không chỉ tiến hành rà phá bom mìn, Việt Nam còn tập trung vào giáo dục phòng, tránh tai nạn cho trẻ em và người dân tại vùng bị ô nhiễm nặng. Trong hai năm 2023-2024, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam và các tổ chức quốc tế đã tổ chức hơn 1.900 buổi tuyên truyền trực tiếp, hàng triệu lượt tiếp cận trực tuyến cùng cuộc thi “Đại sứ học đường” thu hút hơn 25.000 học sinh tham gia.

Thư viện điện tử quốc gia về giáo dục phòng, tránh tai nạn bom mìn được xây dựng với sự hỗ trợ của Tổ chức CRS (Hoa Kỳ), cung cấp kho tài liệu trực tuyến phong phú, giúp lan tỏa nhận thức và kỹ năng sống an toàn. Các hoạt động hỗ trợ nạn nhân cũng được đẩy mạnh. Hai năm qua, có 40 nạn nhân bom mìn tại các địa phương được hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng với tổng kinh phí 240 triệu đồng.

Bộ Quốc phòng đang xây dựng Pháp lệnh Khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, dự kiến trình Chính phủ vào cuối năm 2025.

Bộ Quốc phòng đang xây dựng Pháp lệnh Khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, dự kiến trình Chính phủ vào cuối năm 2025. Bên cạnh đó, Chiến lược quốc gia về giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn, vật nổ cũng đang hoàn thiện, hướng tới mục tiêu “không còn ai bị thương hoặc thiệt mạng vì bom mìn” trong thập kỷ tới.

Hướng tới một Việt Nam không còn bom mìn chiến tranh

Năm 2025, Bộ Quốc phòng phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam”, đặt mục tiêu đến năm 2030, chúng ta đủ năng lực để hoàn thành rà phá toàn bộ bom mìn còn sót lại trước năm 2065. Với 5,6 triệu hécta đất ô nhiễm, nguồn kinh phí cần thiết để làm sạch ước khoảng 203.600 tỷ đồng.

Ngày 21/10/2025, Bộ Quốc phòng và Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam đã tổ chức Hội nghị vận động tài trợ nguồn lực khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh, nhằm kết nối cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và người dân cùng chung tay đóng góp.

Trong khuôn khổ hội nghị, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam đã trao hỗ trợ sinh kế cho 10 nạn nhân bom mìn đến từ các tỉnh miền trung và miền núi phía bắc. Ông Lê Văn Thành, 56 tuổi, ở Quảng Trị cho biết, năm 1992, khi mới 23 tuổi, trong lúc khai hoang khu đất gần Thành cổ Quảng Trị, ông vô tình cuốc trúng mìn, mất một chân, bốn ngón tay, hỏng một mắt và mang nhiều vết thương khác.

Từ một thanh niên khỏe mạnh, ông trở thành người tàn phế, mưu sinh bằng nghề bán vé số, thu nhập bấp bênh, sống dựa vào khoản trợ cấp 750.000 đồng/tháng. Gần đây, con gái ông được nhận học bổng từ tổ chức PeaceTrees Vietnam, giúp gia đình thêm động lực vượt lên nghịch cảnh.

Phát biểu tại hội nghị, Đại sứ Hoa Kỳ Marc Evans Knapper và Đại sứ Nhật Bản ITO Naoki đều đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong khắc phục hậu quả bom mìn chiến tranh, khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nguồn lực trong giai đoạn tới.

Cũng tại hội nghị này, Bộ Quốc phòng công bố Quỹ hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn, ký kết bản ghi nhớ hợp tác quốc tế, trao Huân chương Hữu nghị của Nhà nước và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ tặng các tổ chức quốc tế có nhiều đóng góp. Hơn 40 doanh nghiệp, đơn vị đã cam kết ủng hộ hàng tỷ đồng, thể hiện tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.

Cảnh báo lũ trên sông Cửu Long, Đồng Nai

Mực nước thượng nguồn sông Mê Công đang biến đổi chậm và ở mức cao, kết hợp với kỳ triều cường nên mực nước đầu nguồn sông Cửu Long đang lên. Hiện nay, lũ trên sông Đồng Nai (thành phố Đồng Nai) tại trạm Tà Lài đang lên chậm và ở trên mức báo động 2.

(Ảnh: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia)

Lũ trên sông Đồng Nai sẽ lên, mưa lớn ở Trung Bộ còn có khả năng kéo dài và diễn biến phức tạp

Trong 6-12 giờ tới, lũ trên sông Đồng Nai sẽ lên và ở mức báo động 2 đến báo động 3, các xã Tà Lài, Thanh Sơn, Phú Vinh (tỉnh Đồng Nai) đề phòng nguy cơ ngập lụt. Ngoài ra, khu vực Trung Bộ và Nam Bộ đang có mưa to đến rất to; dự báo, mưa lớn ở Trung Bộ còn có khả năng kéo dài và diễn biến phức tạp.

Các đại biểu tặng cây cho học sinh. (Ảnh: ANH TÚ)

Trao tặng cây xanh và sân chơi "Xanh hóa học đường" năm 2026

Chiều 10/9, tại Trường tiểu học số 2 Trung Hóa (xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị), Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Công ty Ô-tô Toyota Việt Nam phát động chương trình “Toyota Chung tay xanh hóa học đường” và “Hành trình thứ hai của những chiếc lốp” năm 2026.

Ông Nguyễn Văn Bé, ấp 3, xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp phân loại và cho bao gói vào hố chứa đúng quy định.

Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ở nông thôn

Đồng Tháp là tỉnh nông nghiệp với gần 500.000ha vườn cây ăn trái, lúa, hoa màu. Mỗi năm, nông dân sử dụng khoảng 3.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật. Để bảo vệ môi trường, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp để thu gom, xử lý bao bì thuốc, nâng cao ý thức người dân, hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững, an toàn.

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ El Nino diễn biến cực đoan, ảnh hưởng đến nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: VĂN ÚT)

Né El Nino từ từng khu vườn, chủ động nguồn nước mùa khô

Trước nguy cơ El Nino diễn biến cực đoan, người dân vùng hạ lưu sông Hậu đang chuyển từ thế bị động ứng phó sang chủ động chuẩn bị nguồn nước. Từ những ao chứa nhỏ trong từng khu vườn đến việc nạo vét kênh mương, kiểm soát mặn ở quy mô lớn, mục tiêu chung là giữ được nguồn nước ngọt và giảm thiệt hại khi bước vào mùa khô.

Bãi rác tạm hiện đã đầy và gây ô nhiễm môi trường. (Ảnh: HÀ HỒNG HÀ)

Phú Thọ chốt phương án xử lý rác thải sinh hoạt tại các phường Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc

Mấy ngày qua, hàng trăm tấn rác sinh hoạt phát sinh mỗi ngày tại các phường Vĩnh Phúc, Vĩnh Yên (tỉnh Phú Thọ) bị ùn ứ sau khi một số người ngăn xe chở rác vào bãi rác tạm Núi Bông (tiếp giáp với các tổ dân phố Trại Giao, Hán Lữ thuộc phường Vĩnh Phúc; các thôn Hoàng Hương và Hoàng Oanh thuộc xã Bình Xuyên).

Khu vực Hà Nội có mưa, mưa rào và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Không khí lạnh gây mưa rào và dông ở Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện nay (9/9), bộ phận không khí lạnh đã báo vẫn đang di chuyển xuống phía nam. Bắc Bộ có mưa rào và dông vài nơi; nhiệt độ lúc 13 giờ chiều nay phổ biến ở mức 31-34 độ C.