Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hàng triệu quả bom mìn vẫn nằm lại trong lòng đất, đe dọa tính mạng người dân và kìm hãm sự phát triển ở nhiều địa phương. Nỗ lực khắc phục hậu quả bom mìn không chỉ giải quyết những di chứng chiến tranh, mà còn là hành trình hồi sinh những “vùng đất chết”.
Theo Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam, cả nước còn khoảng 800.000 tấn vật liệu nổ chưa được xử lý, nằm rải rác khắp các tỉnh, thành phố. Tổng diện tích đất ô nhiễm và nghi ngờ ô nhiễm bom mìn lên tới 5,6 triệu héc-ta. Hậu quả bom mìn đã khiến hơn 40.000 người chết, khoảng 60.000 người bị thương, trong đó nhiều nạn nhân là lao động chính hoặc trẻ em.
Tại các địa phương từng là chiến trường ác liệt như Quảng Trị, Quảng Bình, Hà Tĩnh, người dân vẫn phải canh tác trên những thửa ruộng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Ở huyện Can Lộc (Hà Tĩnh), nơi từng hứng chịu hàng chục nghìn trận bom rải thảm, toàn bộ 17 xã, thị trấn đều bị ô nhiễm vật liệu nổ. Hơn 30 năm qua, tại đây ghi nhận 36 nạn nhân, trong đó 15 người đã chết. Bom mìn còn để lại những hệ lụy dai dẳng qua nhiều thế hệ: Trẻ em không thể đến trường, đất đai bỏ hoang, dự án chậm triển khai.
Trước thực trạng đó, năm 2010, Chính phủ phê duyệt chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025. Mục tiêu là huy động nguồn lực trong nước và nước ngoài để giảm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn ảnh hưởng của bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, hướng tới sự phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm an toàn cho người dân.
Theo báo cáo từ Bộ Quốc phòng, trong 15 năm qua, các lực lượng chuyên trách đã rà phá được hơn 500.000ha đất. Hàng triệu quả bom, đạn pháo, lựu đạn, mìn sát thương được phát hiện và xử lý an toàn. Tháng 3/2014, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam được thành lập, đóng vai trò điều phối các hoạt động rà phá trên toàn quốc. Trung tâm xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và bản đồ ô nhiễm bom mìn hiện đại, hỗ trợ công tác rà phá hiệu quả. Mỗi khu vực được làm sạch không chỉ an toàn trở lại, mà còn mở ra cơ hội mới cho canh tác, xây dựng và phát triển hạ tầng.
Sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế đóng vai trò rất quan trọng. Chính phủ Mỹ đã viện trợ hơn 250 triệu USD cho các hoạt động khảo sát và rà phá bom mìn. Dự án hợp tác giữa Việt Nam, Hàn Quốc và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (KOICA-UNDP) giai đoạn 2022-2026 với tổng vốn 25 triệu USD đang được triển khai tại Quảng Bình, Quảng Trị, là hai địa phương có mật độ bom mìn cao nhất cả nước.
Từ năm 1999 đến nay, tổ chức phi chính phủ Mines Advisory Group (MAG) đã xử lý hơn 286km2 đất và phá hủy hơn 350.000 vật nổ. Nhờ các chiến dịch rà phá quy mô lớn, những vùng đất ô nhiễm dần hồi sinh. Các chương trình giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn được đưa vào trường học ở vùng nguy cơ cao, giúp trẻ em biết cách nhận diện và tránh xa vật nổ.
Tại Hà Tĩnh, Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam đang phối hợp chính quyền địa phương triển khai chương trình tuyên truyền và hỗ trợ sinh kế cho hàng trăm nạn nhân. Tháng 5 vừa qua, Hội phối hợp Quỹ Hoa Hòa bình và chính quyền hai huyện Can Lộc, Hương Khê tổ chức trao 45 suất hỗ trợ sinh kế, mỗi suất trị giá 6 triệu đồng, cùng 22 chiếc xe đạp tặng học sinh nghèo.
Bà Nguyễn Thị Khánh, 60 tuổi, ở thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, bị mất chồng và con trai do một quả đạn pháo còn sót lại trong vườn nhà. Bà được hỗ trợ đàn gà giống và kinh phí để sửa chuồng, giúp bà cải thiện cuộc sống sau hàng chục năm gồng gánh nuôi con.
Ông Mai Đức Vĩnh (xã Phúc Trạch, huyện Hương Khê) mất một chân, bốn ngón tay và tổn thương vùng mặt do dẫm phải mìn khi còn nhỏ. Với con bò giống được trao tặng, ông hy vọng gia đình sẽ có thêm thu nhập.
Ông Trần Ất (xã Mỹ Lộc, huyện Can Lộc) mất một tay do tai nạn bom mìn, chia sẻ mong muốn nhiều người cùng cảnh ngộ được tiếp sức để vượt qua khó khăn.
Từ năm 2014 đến nay, Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam đã hỗ trợ sinh kế cho hơn 6.000 nạn nhân, triển khai các chương trình hỗ trợ an sinh, tổ chức tuyên truyền phòng tránh tai nạn bom mìn cho hàng triệu lượt người dân, học sinh. Nhờ các hỗ trợ như đàn gà giống, bò giống, xe đạp, vốn sản xuất, hàng nghìn gia đình nạn nhân và trẻ em nghèo đã được tiếp sức để vượt qua khó khăn.
Trung tướng Phạm Ngọc Khóa, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam chia sẻ: “Trong bối cảnh hậu chiến tranh vẫn còn để lại những di chứng nặng nề, việc đồng hành cùng nạn nhân bom mìn không chỉ là trách nhiệm nhân đạo, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự sẻ chia, hàn gắn và khát vọng vươn lên của người Việt Nam”.
![[Video] Tầm nhìn 100 năm tới phải tiếp tục thể hiện khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam](https://cdn.nhandan.vn/images/96664fff867a18844cf7965e4e1c1178bb527ba324dce69f8664beb6b8d77476bacf1429109fe7ae4a5f8f7a6984645ff818006a00f389206d534334642d73b4/dung00-53-58-05still008.png.avif)
![[Video] Thời sự 24h ngày 17/6: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát huy cựu chiến binh như một nguồn lực phát triển của đất nước](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e29579ea679d774a7d331bcc88c3b9e480/17-5.png.avif)
