Đề xuất linh hoạt quy định cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc
Theo Tờ trình của Bộ Xây dựng, sau hơn 5 năm tổ chức triển khai thực hiện, Luật Kiến trúc năm 2019 đã từng bước khẳng định vai trò là công cụ pháp lý quan trọng trong quản lý và phát triển kiến trúc Việt Nam.
Tuy nhiên, một số quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu chi tiết, chưa có tiêu chí định lượng, nên khó áp dụng thống nhất…
Trong khi đó, các quy định về thi tuyển phương án kiến trúc, danh mục công trình bắt buộc thi tuyển, cách xác định đối tượng thi tuyển, thời điểm tổ chức thi tuyển trong quy trình chuẩn bị đầu tư, cơ chế tài chính cho thi tuyển chưa được quy định chi tiết.
Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc từ quy định mang tính bắt buộc sang hình thức được lựa chọn (cấp chứng chỉ hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn hành nghề quy định tại Luật), để bảo đảm vừa đơn giản hóa thủ tục hành chính (chỉ yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn hành nghề), đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực kiến trúc (thông lệ quốc tế yêu cầu có chứng chỉ hành nghề).
Đối với thi tuyển kiến trúc, dự thảo Luật bổ sung quy định công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt, công trình thuộc dự án đầu tư công theo thủ tục đầu tư đặc biệt không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc.
Trường hợp cần thiết phải thi tuyển kiến trúc thì người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án… để phù hợp với thực tiễn và trình tự, thủ tục quy định tại pháp luật về đầu tư, pháp luật về xây dựng.
Cân nhắc thu gọn hệ thống chứng chỉ thiết kế
Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, chiều 4/6, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Vũ Hồng Cương, Trường đại học Kiến trúc Hà Nội cho rằng, cần chính thức định danh rõ chức danh “Kiến trúc sư Nội thất” trong Luật hay vì gộp chung một cách định tính.
Theo ông, không gian nội thất là nơi con người dành phần lớn thời gian sinh hoạt, làm việc và trải nghiệm, đồng thời có tác động trực tiếp đến sức khỏe cũng như tâm lý của người sử dụng. Vì vậy, việc xác lập địa vị pháp lý cho chức danh này không chỉ tạo cơ sở cho công tác đào tạo, quản lý hành nghề mà còn góp phần thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, ông Cương đề xuất xây dựng hệ thống chứng chỉ hành nghề riêng cho lĩnh vực thiết kế nội thất theo hướng phân cấp cụ thể, phù hợp với yêu cầu chuyên môn. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế giao quyền sát hạch, cấp chứng chỉ cho các tổ chức xã hội-nghề nghiệp, hội chuyên ngành như các hội, chi hội kiến trúc sư. Theo ông, cách làm này vừa giảm áp lực cho cơ quan quản lý nhà nước, vừa bảo đảm tính chuyên sâu và khách quan trong đánh giá năng lực hành nghề.
Chung quan điểm, bà Nguyễn Thị Duyên, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam, đề nghị tiếp tục duy trì quy định cấp chứng chỉ thiết kế, đồng thời xem xét thu gọn hệ thống hiện hành. Theo đó, thay vì tồn tại 7 loại chứng chỉ tương ứng với 7 loại dịch vụ kiến trúc như hiện nay, chỉ nên duy trì một loại chứng chỉ duy nhất là “Thiết kế kiến trúc công trình”.
Đánh giá dự thảo Luật cơ bản phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, song Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng, trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, giải trình rõ hơn để bảo đảm tính thống nhất với các nghị quyết, kết luận có liên quan.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cũng lưu ý, chủ trương hiện nay là hạn chế phát sinh thêm các điều kiện đầu tư, kinh doanh không cần thiết đối với cá nhân và hộ kinh doanh. Do đó, nếu tiếp tục duy trì mô hình văn phòng kiến trúc hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh, cần đánh giá kỹ mức độ phù hợp với định hướng thúc đẩy phát triển doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Liên quan chứng chỉ hành nghề, Thứ trưởng cho hay, đa số thành viên Hội đồng thẩm định thống nhất quan điểm tiếp tục duy trì chứng chỉ đối với một số lĩnh vực, công trình quan trọng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện các nghị quyết về cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, cơ quan soạn thảo cần có báo cáo giải trình đầy đủ, thuyết phục để Chính phủ xem xét, quyết định.
