Hoạch định chiến lược bài bản khi tái thiết đô thị

Hà Nội đang bước vào giai đoạn tái thiết đô thị quyết liệt, chuyển từ tư duy “bảo tồn-cải tạo” sang “tái thiết giá trị” nhằm giải phóng nguồn lực đất đai, khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng và thiếu không gian xanh... Thực tế cho thấy, “nút thắt” lớn nhất về tiến độ của các dự án quy mô lớn chính là thiếu quỹ nhà tái định cư đủ lớn, đủ tốt và đồng bộ, do đó, cần hoạch định chiến lược, kế hoạch rõ ràng về vấn đề này.

Đòn bẩy then chốt đẩy nhanh tiến độ các dự án

Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua cuối tháng 3/2026, quy hoạch xác định các giai đoạn rõ ràng, ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến 2045, dài hạn đến 2065 và tầm nhìn xa hơn đến 2100. Thành phố dự kiến tái cấu trúc không gian đô thị từ đường Vành đai 3 trở vào, tập trung tại khu vực sông Hồng, hồ Tây và một số tuyến phố cũ, nhằm giảm mật độ dân cư, giảm tải hạ tầng cho nội đô.

Dữ liệu nghiên cứu phục vụ quy hoạch đề cập đến việc điều chỉnh dân cư quy mô lớn trong giai đoạn 2026-2045. Trong đó giai đoạn 2026-2035 khoảng 440.000 người, tập trung tại các khu vực ven sông Hồng, hồ Tây và một số tuyến phố trong Vành đai 3. Đây không phải kế hoạch di dời hàng loạt, mà là dữ liệu định hướng kinh tế - không gian, nhằm tái bố trí dân cư hợp lý hơn, bảo đảm quyền lợi của người dân và sự phát triển bền vững.

Sông Hồng là trục phát triển trung tâm trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

07/04/2026 06:01

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, một định hướng rất quan trọng của Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm là tái cấu trúc đô thị. Thành phố sẽ thực hiện những cuộc cách mạng về nhà ở, cũng như tái cấu trúc dân cư. “Nút thắt” lớn nhất của tái thiết đô thị là cần có quỹ nhà tái định cư đủ lớn, được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Nhiều dự án giao thông trọng điểm, cải tạo chung cư cũ, chỉnh trang đô thị, bị vướng mắc, chậm tiến độ, phần lớn do người dân lo ngại chỗ ở mới kém tiện ích, xa trung tâm hoặc thiếu hạ tầng, kém kết nối.

Việc tạo lập quỹ nhà không chỉ bảo đảm an sinh xã hội, quyền lợi chính đáng của người dân mà còn là đòn bẩy then chốt đẩy nhanh tiến độ dự án. Khi người dân yên tâm về chỗ ở mới tốt hơn, tiến độ giải phóng mặt bằng sẽ được đẩy nhanh. Điều này góp phần khai thác giá trị đất đai hiệu quả, tạo nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội, thực hiện mục tiêu GRDP tăng trưởng cao của thành phố và tác động không nhỏ đến hành trình trở thành một đô thị đáng sống. Cùng với đó, công cuộc tái thiết đô thị sẽ giúp Hà Nội giải quyết được các bài toán khó, vừa đạt được mục tiêu gìn giữ, phát huy văn hiến, bản sắc; vừa tạo lập đô thị hiện đại, thông minh, kết nối toàn cầu. Đây là mục tiêu chiến lược, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, cơ chế đột phá. Các cấp chính quyền cần đẩy mạnh triển khai, lắng nghe ý kiến nhân dân, bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng.

Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam luôn nhấn mạnh vai trò của người dân, cộng đồng, các chuyên gia trong quá trình triển khai quy hoạch. Quy hoạch chỉ có thể thành công khi có sự đồng thuận xã hội. Chỉ khi người dân được hưởng lợi, tái thiết đô thị mới thật sự thành công. Trong đó, đô thị đa mục tiêu là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay của Hà Nội. Việc tích hợp nhiều loại hình nhà ở trong cùng một dự án giúp thành phố chủ động hơn trong việc cân đối quỹ nhà, đặc biệt là quỹ nhà phục vụ tái định cư và an sinh xã hội.

Nâng cao chất lượng sống của người dân

Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, cùng với nghiên cứu quy hoạch tổng thể, thành phố đã chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, xác lập các không gian tái định cư. Thành phố đã có kế hoạch để triển khai 5-7 khu tái định cư lớn. Không làm manh mún như trước đây, các khu tái định cư có quy mô khoảng từ 50 ha trở lên. Về câu chuyện tái thiết, ông Hùng cho rằng: “Trước đây chúng ta hay gọi là cải tạo, di dời, nhưng nay là tái thiết, về cơ bản là tái định cư tại chỗ. Phương án thực thi theo hướng xây dựng công trình cao tầng hơn, mật độ xây dựng thấp đi. Với cơ chế, quy định mới, các chung cư cũ sẽ được xây cao tầng và quan điểm chung là ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ”.

Như vậy, quỹ nhà ở của Hà Nội đang được định hướng xác lập theo nhiều phương thức. Trong đó, Đề án Khu đô thị đa mục tiêu được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua tại kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ 2021-2025 được đánh giá là một hướng đi tích cực. Các Khu đô thị đa mục tiêu được phát triển, phân bổ đồng đều tại 8 hướng của thành phố gắn với 9 trục động lực phát triển được xác định tại định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Đáng chú ý, về quy mô, mỗi khu đô thị được xác định có diện tích tối thiểu từ 150ha trở lên. Ủy ban nhân dân thành phố sẽ xây dựng phương án kiểm soát ngưỡng lợi nhuận định mức bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp, giảm giá thành nhà ở trên địa bàn, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận nhà ở.

Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Đột phá từ tư duy đến hành động

01/04/2026 17:59

Tuy nhiên, theo Tờ trình của Ủy ban nhân dân thành phố khi trình Hội đồng nhân dân thành phố thông qua Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, danh mục và thứ tự các dự án ưu tiên đầu tư, phân kỳ đầu tư đã được thể hiện theo nguyên tắc ưu tiên giải quyết các “điểm nghẽn” cốt lõi, nhưng lại chưa đề cập đến lộ trình cho phát triển nhà ở phục vụ nhu cầu của các đại dự án cũng như tái thiết đô thị, chưa có dự báo tổng thể nhu cầu cho từng giai đoạn. Trong khi đó, qua lấy ý kiến về đồ án quy hoạch tổng thể, người dân đã đề cập khá nhiều nội dung liên quan đến câu chuyện tái thiết đô thị, tái định cư.

Về định hướng phát triển không gian Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, người dân bày tỏ sự quan ngại đối với phương án giải tỏa quy mô lớn (dự kiến khoảng 2.100 ha) và cho rằng việc di dời mật độ dân cư cao sẽ gây bất ổn về an sinh xã hội và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân bản địa. Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, người dân kiến nghị cần có cơ chế giá đền bù giải phóng mặt bằng tiệm cận giá thị trường và ưu tiên chính sách tái định cư tại chỗ, đồng thời đề nghị thực hiện báo cáo đánh giá tác động xã hội cho các dự án tái thiết quy mô lớn để dự báo; ngăn ngừa các rủi ro về phân hóa xã hội, mất việc làm, ảnh hưởng việc học của trẻ em trong khu vực dự án.

Để chuẩn bị cho công cuộc tái thiết đô thị, thành phố Hà Nội cần sự chuẩn bị bài bản, có chiến lược dài hạn và xác định cụ thể từng giai đoạn phát triển cho quỹ nhà ở. Bên cạnh đó, cần kịp thời công bố, công khai thông tin liên quan để người dân biết và hiểu đúng - bởi đây là câu chuyện gắn liền với chất lượng sống, tương lai, hạnh phúc của người dân.