Hiện nông dân thành phố đã thu hoạch hơn 100.000ha, trong tổng số hơn 300.000ha gieo trồng vụ này, năng suất ước đạt hơn 7 tấn/ha. Tuy nhiên, hiện giá lúa thơm chỉ trên dưới 6.000 đồng/kg, thấp hơn vụ đông xuân năm trước.
Ông Trần Văn Thiện, nông dân tại xã Trường Thành phấn khởi cho biết: Lúa vụ này rất trúng, nhiều diện tích đạt tới 1,1-1,2 tấn/công tầm lớn (1.300m2). Tuy nhiên, gần đây, giá lúa trên thị trường liên tục giảm. Hiện các loại lúa tươi như IR 50404, OM 380, OM 34 chỉ còn dao động từ 5.200-5.600 đồng/kg.
Ngay cả những loại lúa thơm vốn có giá trị cao như OM 18, Đài thơm 8 hay Jasmine 85 cũng chỉ đạt mức 5.700-6.000 đồng/kg. Mức giá này đã sụt giảm từ 200-500 đồng/kg so với cách đây hơn một tháng. Với giá lúa này, nông dân chỉ lãi khoảng 2 triệu đồng/công, thấp hơn nhiều so với vụ đông xuân năm trước.
Tình hình trở nên khó khăn hơn khi một số thương lái dù đã chốt giá trước đó, nhưng đến khi thu hoạch, lại chủ động hạ giá do biến động thị trường. Do không có điều kiện phơi sấy và kho dự trữ, nhiều hộ nông dân đành ngậm ngùi chấp nhận bán lúa tươi tại ruộng với mức giá thấp.
Một nguyên nhân chính khiến nông dân không có lời nhiều dù lúa trúng mùa chính là sự gia tăng mạnh mẽ của các chi phí đầu vào. Giá xăng dầu tăng cao kéo theo giá thuê máy móc thu hoạch tăng thêm từ 40.000-60.000 đồng/công so với các vụ trước, hiện đạt mức 380.000-400.000 đồng/công.
Theo các chuyên gia và đơn vị kinh doanh, giá lúa đông xuân hiện nay giảm xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan. Đầu tiên là do giá gạo xuất khẩu sụt giảm so với các năm trước.
Bên cạnh đó, Đồng bằng sông Cửu Long bước vào thu hoạch rộ khiến nguồn cung lúa hàng hóa tăng mạnh, tạo áp lực lên giá bán. Các doanh nghiệp và tiểu thương có tâm lý thận trọng trong việc thu mua cũng ảnh hưởng lớn đến đầu ra. Do nhiều quốc gia đang hạn chế nhập khẩu gạo, các doanh nghiệp chủ động giảm giá mua để hạn chế rủi ro.
Trước áp lực giá giảm, người trồng lúa đang mong mỏi các cơ quan chức năng sớm có giải pháp ổn định thị trường, bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho sản xuất.
Lão nông Nguyễn Văn Tài (xã Thạnh Phú) bày tỏ: "Nông dân mong lãnh đạo thành phố, ngành nông nghiệp hỗ trợ nông dân tiêu thụ lúa đông xuân giá tốt nhất. Nhà nước có chính sách bình ổn, giảm giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các chi phí sản xuất để bảo đảm lợi nhuận, nông dân an tâm sản xuất".
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Thái Bình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Trung An cho biết: Để hỗ trợ nông dân tiêu thụ lúa hàng hóa giai đoạn hiện nay, cách tốt nhất là thu mua lúa tạm trữ để giữ giá. Doanh nghiệp cũng muốn mua lúa tạm trữ nhưng đã hết hạn mức cho vay. Do đó, doanh nghiệp mong muốn Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước có chính sách ưu đãi tín dụng cho hoạt động này, nới lỏng hạn mức cho vay với các doanh nghiệp để việc tiêu thụ lúa gạo nhanh chóng.
Hiện thành phố Cần Thơ đang triển khai thực hiện đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp với hơn 140.000ha vụ đông xuân 2025-2026. Tuy nhiên, các doanh nghiệp, hợp tác xã ký kết bao tiêu sản phẩm cho nông dân vẫn còn thấp nên đến khi thu hoạch rộ, xuất khẩu khó khăn lại tái diễn điệp khúc được mùa mất giá.
Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ khẳng định: Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao mang lại hiệu quả rõ nét cho nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc xây dựng chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ lúa gạo vẫn còn khó khăn, lỏng lẻo do doanh nghiệp và nông dân chưa tìm được tiếng nói chung khi thị trường tiêu thụ biến động.
Do đó, để mối liên kết này hiệu quả cần sự chia sẻ rủi ro và hài hòa lợi ích giữa các bên trong chuỗi giá trị.
Trong giai đoạn hiện nay, ngành nông nghiệp khuyến cáo, nông dân, các hợp tác xã tiết giảm chi phí sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác để giảm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa trong sản xuất và chủ động tìm đầu ra cho sản phẩm…
