Trong bức tranh đó, khu vực doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp mới đi vào hoạt động, đang phải đối mặt thử thách lớn về khả năng phục hồi.
Tại Khu kinh tế Nhơn Hội, nhà máy của Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất thức ăn chăn nuôi FAGO vận hành chưa đầy một năm đã buộc phải dừng hoạt động trong bối cảnh thiệt hại nghiêm trọng, dòng tiền đứt gãy và kế hoạch phát triển bị đảo lộn.
FAGO được thành lập với mong muốn gắn bó lâu dài với ngành nông nghiệp và bà con chăn nuôi khu vực miền trung-Tây Nguyên. Doanh nghiệp quyết định đầu tư xây dựng nhà máy tại tỉnh Bình Định cũ (nay là Gia Lai) từ năm 2021, đúng thời điểm dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, kéo theo nhiều khó khăn về nhân lực, logistics và chi phí đầu vào.
Đến tháng 6/2024, nhà máy chính thức đi vào vận hành, hướng tới công suất thiết kế khoảng 200.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Khi doanh nghiệp đang trong giai đoạn hoàn thiện bộ máy, mở rộng thị trường thì bão số 13 bất ngờ đổ bộ, kèm theo mưa lớn kéo dài trên diện rộng.
Bà Nguyễn Thị Ánh, Giám đốc Công ty FAGO cho biết, mức độ thiệt hại vượt ngoài mọi tính toán, riêng nhà xưởng thiệt hại khoảng 10 tỷ đồng. Nghiêm trọng hơn, toàn bộ nguyên liệu và hàng hóa tồn kho bị ngập nước.
Các loại lúa, mì, khô đậu, bã sắn sau khi ngấm nước mưa đều biến chất, buộc doanh nghiệp phải tiêu hủy. Hàng hóa tồn kho, thiệt hại ước tính từ 50 đến 70 tỷ đồng.
Nhà máy phải tạm dừng hoạt động gần một tháng để khắc phục hậu quả. Việc sửa chữa kéo dài do thời tiết mưa nắng thất thường, phát sinh thêm chi phí và áp lực tiến độ, trong khi công tác xử lý môi trường gặp nhiều khó khăn do lượng nguyên liệu hư hỏng lớn.
Không riêng FAGO, tại Khu công nghiệp Phú Tài, mưa lũ gây ngập sâu nhiều nhà máy, làm hư hỏng máy móc, thiết bị và hàng hóa của hàng chục doanh nghiệp. Công ty trách nhiệm hữu hạn Năng lượng Sinh học Tín Nhân (phường Quy Nhơn Bắc), doanh nghiệp chuyên sản xuất và xuất khẩu viên nén gỗ, ghi nhận mức thiệt hại được đánh giá là “chưa từng có”. Gần như toàn bộ các lô hàng chuẩn bị bàn giao cho đối tác trong các ngày 19 và 21/11 đều bị ngập nước, không thể sử dụng.
Theo bà Võ Thị Tố Nữ, kế toán trưởng Công ty trách nhiệm hữu hạn Năng lượng Sinh học Tín Nhân, ngay khi nước rút, doanh nghiệp huy động nhân viên dọn dẹp nhà xưởng và kho bãi.
Tuy nhiên, thiệt hại sơ bộ ước tính khoảng 50 tỷ đồng, toàn bộ hàng hóa hư hỏng. Doanh nghiệp hiện chỉ mong sớm khôi phục sản xuất để kịp hoàn thành các đơn hàng đã ký. Công ty trách nhiệm hữu hạn Đức Toàn tại Khu công nghiệp Phú Tài cũng chịu thiệt hại nặng nề. Máy móc, thiết bị, nguyên liệu vải, nệm, bao bì đều bị ngâm nước, hư hỏng nghiêm trọng.
Bà Nguyễn Thị Thúy, đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn Đức Toàn cho biết, nhà xưởng bị ngập sâu khiến nguyên liệu và máy móc gần như hư hỏng toàn bộ, nguy cơ làm chậm tiến độ các đơn hàng đã ký.
Doanh nghiệp buộc phải làm việc với khách hàng để xin lùi lịch giao hàng, hoạt động sản xuất đến nay vẫn bị ảnh hưởng, ngưng trệ.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Gia Lai, mưa lũ đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Nhơn Hội và các khu công nghiệp. Khu công nghiệp Phú Tài là nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất với 33 nhà máy bị ngập sâu.
Nhiều doanh nghiệp vừa khắc phục hậu quả bão số 13 thì tiếp tục hứng chịu mưa lũ lớn, dẫn đến thiệt hại “kép”. Tổng thiệt hại của các doanh nghiệp trong các khu này ước tính khoảng 500 tỷ đồng.
Thực tế bão lũ đã bộc lộ rõ những điểm yếu về khả năng phòng ngừa rủi ro và nguồn lực dự phòng của khu vực kinh tế tư nhân, nhất là các doanh nghiệp mới đi vào hoạt động. Phần lớn doanh nghiệp chưa kịp tích lũy, phụ thuộc nhiều vào vốn vay và dòng tiền ngắn hạn; khi sản xuất bị gián đoạn, áp lực tài chính lập tức gia tăng.
Ông Dương Minh Đức, Giám đốc Sở Công thương Gia Lai cho biết, thực hiện chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Khu vực 11, hệ thống ngân hàng rà soát, đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh và khả năng trả nợ của các khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi bão, mưa lũ.
Trên cơ sở đó, nhiều giải pháp hỗ trợ được triển khai, gồm cơ cấu lại thời hạn trả nợ, gia hạn nợ, miễn, giảm lãi suất và phí theo quy định. Cùng với các gói tín dụng có lãi suất thấp nhằm hỗ trợ phục hồi sản xuất, các tổ chức tín dụng xem xét giảm lãi suất cho vay từ 0,5-2% mỗi năm trong thời gian từ ba đến sáu tháng đối với dư nợ hiện hữu của doanh nghiệp bị thiệt hại.
Các khoản vay theo Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng đang được rà soát để áp dụng biện pháp hỗ trợ phù hợp. Bên cạnh đó, ngành thuế tỉnh tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp điều kiện, thủ tục để đề nghị miễn tiền chậm nộp và gia hạn thời gian nộp thuế theo quy định.
Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp, toàn bộ chi phí khắc phục hậu quả hiện nay vẫn phải tự cân đối. Hoạt động sản xuất bị ngưng trệ khiến doanh thu gần như bằng không, trong khi các khoản chi cố định vẫn phát sinh.
Một số doanh nghiệp như FAGO đã làm việc với đơn vị bảo hiểm, song chưa nhận được hỗ trợ cụ thể. Việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ sau thiên tai còn gặp nhiều lúng túng, nhất là đối với doanh nghiệp mới. Thủ tục để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, các gói tín dụng phục hồi hoặc chính sách giãn, khoanh nợ vẫn cần thời gian, trong khi áp lực tài chính ngày một gia tăng.
Từ thực tế phục hồi đầy thách thức, các doanh nghiệp kiến nghị sớm có hướng dẫn thống nhất về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp bị thiệt hại do thiên tai; tạo điều kiện để tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi, chính sách giãn, khoanh nợ và các quỹ hỗ trợ phục hồi sản xuất, phù hợp đặc thù doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Quá trình phục hồi không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực tự thân của doanh nghiệp mà còn cần sự đồng hành kịp thời, thực chất từ các cấp, ngành để sản xuất sớm ổn định trở lại.
