Hiện tượng El Nino tác động thế nào đến thời tiết thế giới trong năm 2023-2024?

Các quốc gia đang gấp rút chuẩn bị để ứng phó với thời tiết khắc nghiệt sẽ xảy ra vào cuối năm nay do tác động của El Nino, một hiện tượng khí hậu tự nhiên khiến các cơn bão nhiệt đới ở Thái Bình Dương trở nên mạnh hơn và làm tăng nguy cơ mưa, lũ ở nhiều vùng thuộc châu Mỹ và một số khu vực khác.
Một nông dân đang nhổ bỏ cây chết khô trên cánh đồng hạn hán ở ngoại ô Ahmedabad, Ấn Độ, tháng 9/2015. (Ảnh: Reuters)
Một nông dân đang nhổ bỏ cây chết khô trên cánh đồng hạn hán ở ngoại ô Ahmedabad, Ấn Độ, tháng 9/2015. (Ảnh: Reuters)

Cơ quan quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết, một đợt El Nino mới đã chính thức bắt đầu sau 3 năm chứng kiến sự chi phối của hình thái thời tiết La Nina.

Trước đó, 2016 được biết đến là năm nóng nhất trong lịch sử do hoạt động mạnh mẽ của El Nino.

Tuy nhiên, các nhà khí tượng học tại NOAA cảnh báo, đợt El Nino mới này đáng lo ngại hơn rất nhiều vì có sự cộng hưởng với tình trạng nóng lên quá mức do biến đổi khí hậu, khiến thế giới phải vật lộn với nhiệt độ cao kỷ lục.

Các chuyên gia cũng lo ngại về những gì đang diễn ra trên đại dương. El Nino xuất hiện, đồng nghĩa nước ở vùng biển phía đông Thái Bình Dương ấm hơn bình thường. Nhưng ngay cả trước khi El Nino bắt đầu, nhiệt độ mặt nước biển trung bình toàn cầu trong tháng 5 vừa qua đã cao hơn khoảng 0,1oC so với bất kỳ con số nào khác từng được ghi nhận. Điều này có thể khiến hiện tượng thời tiết cực đoan càng trở nên trầm trọng.

Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Science, El Nino năm nay có thể gây thiệt hại lên tới 3.000 tỷ USD đối với kinh tế thế giới, đồng thời khiến GDP giảm do thời tiết khắc nghiệt tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp và công nghiệp, cũng như tạo điều kiện để dịch bệnh lây lan.

Ý thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề, chính phủ ở các nước dễ bị tổn thương đã bắt đầu lên kế hoạch ứng phó. Peru quyết định dành ngân sách 1,06 tỷ USD để đối phó với các tác động của El Nino và biến đổi khí hậu, trong khi Philippines thành lập một nhóm đặc trách để xử lý các hậu quả có thể xảy ra.

Nguyên nhân gây ra El Nino?

El Nino là một hình thái khí hậu tự nhiên sinh ra từ vùng nước ấm bất thường ở phía đông Thái Bình Dương. Nó hình thành khi gió mậu dịch thổi từ đông sang tây dọc theo vùng xích đạo Thái Bình Dương chậm lại hoặc đảo chiều khi áp suất không khí thay đổi.

Do gió mậu dịch ảnh hưởng đến các vùng nước bề mặt được mặt trời sưởi ấm, sự suy yếu của nó khiến các vùng nước ấm phía tây Thái Bình Dương quay trở lại các lưu vực lạnh hơn ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.

Trong đợt El Nino hoạt động mạnh nhất từ trước đến nay (2015-2016), trữ lượng cá cơm ngoài khơi bờ biển Peru đã giảm khi nước ấm xâm nhập, và gần một 1/3 san hô thuộc rạn san hô Great Barrier của Australia đã chết. Ở vùng nước quá ấm, san hô sẽ trục xuất tảo sống bên trong các mô, khiến chúng bị vôi hóa và chuyển sang màu trắng.

Sự tích tụ nước ấm ở phía đông Thái Bình Dương cũng truyền lượng nhiệt lớn vào khí quyển thông qua sự đối lưu, tạo ra giông bão.

Ông Tom DiLiberto, nhà khí tượng học của NOAA cho biết: “Khi El Nino di chuyển dòng nước ấm đó, nó sẽ di chuyển đến nơi xảy ra giông bão. Đó là hiện tượng domino khí quyển đầu tiên xảy ra”.

El Nino tác động thế nào đến thời tiết thế giới?

Sự thay đổi trong hoạt động của bão ảnh hưởng đến luồng phản lực cận nhiệt đới - luồng không khí di chuyển nhanh làm thay đổi thời tiết trên khắp thế giới - và đẩy đường đi của nó về phía nam, khiến nó trở thành luồng phẳng hơn, mang lại thời tiết tương tự cho các vùng trên cùng một vĩ độ.

Trong thời gian xảy ra El Nino, miền nam nước Mỹ có thời tiết mát mẻ và ẩm ướt hơn, trong khi các khu vực ở miền tây nước Mỹ và Canada thì ấm hơn và khô hơn.

Hoạt động của bão chậm lại khi gió thay đổi khiến các cơn bão không hình thành ở Đại Tây Dương. Tuy nhiên, các cơn bão nhiệt đới ở Thái Bình Dương lại được tăng cường và thường di chuyển hướng về các hòn đảo dễ bị tổn thương.

Một số khu vực ở Trung và Nam Mỹ có lượng mưa lớn, mặc dù rừng nhiệt đới Amazon có xu hướng chịu điều kiện khô hạn hơn. Australia sẽ phải hứng chịu nắng nóng khắc nghiệt, hạn hán và cháy rừng.

Dù vậy, El Nino năm 2023 có thể mang tới một sự cứu rỗi cho vùng Sừng châu Phi, nơi đã trải qua 5 mùa hạn hán liên tiếp. El Nino sẽ làm tăng lượng mưa ở khu vực này, trái ngược lại với hiện tượng La Nina gây khô hạn.

Trong lịch sử, cả El Nino và La Nina đều xảy ra với chu kỳ trung bình khoảng 2 đến 7 năm một lần. Hiện tượng El Nino kéo dài từ 9 đến 12 tháng, trong khi La Nina - xảy ra khi nước biển ở phía đông Thái Bình Dương mát hơn, có thể kéo dài từ 1 đến 3 năm.

Biến đổi khí hậu có ảnh hưởng đến El Nino?

Theo ông Tim DiLiberto, nhà khí tượng học từ NOAA, việc biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến El Nino là “một câu hỏi nghiên cứu rất lớn”. Biến đổi khí hậu có thể làm tăng gấp đôi tác động của El Nino khi nhiệt chồng nhiệt và mưa chồng mưa, tuy nhiên việc nó gây ảnh hưởng trực tiếp tới hiện tượng này hay không vẫn chưa được nghiên cứu rõ ràng.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng không chắc chắn về tác động của biến đổi khí hậu đối với sự cân bằng giữa El Nino và La Nina (như khiến các hình thái thời tiết này xảy ra thường xuyên hơn hay ít hơn). Nếu xu hướng chung là nhiệt độ đại dương gia tăng, khả năng cao các chu kỳ này sẽ không thay đổi vì các cơ chế cơ bản đằng sau đó vẫn giữ nguyên.

Tuy nhiên, nếu một số vùng của đại dương đang nóng lên nhanh hơn so với những vùng khác, điều đó có thể ảnh hưởng đến cách El Nino diễn ra thông qua việc khuếch đại sự chênh lệch nhiệt độ.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.