Bé trai G.B (2 tuổi, ở Phú Thọ) nhập viện từ khi ở giai đoạn sơ sinh trong tình trạng tim bẩm sinh phức tạp: teo tịt động mạch chủ, tim chỉ có một tâm thất (tim thông thường có hai tâm thất). Tuy nhiên, tâm thất trái của G.B vẫn có lỗ thông với tâm thất phải, nên mặc dù động mạch chủ bị teo, buồng thất trái vẫn có thể phát triển được.
Thế nhưng, thời điểm đó, do trẻ diễn biến nguy kịch, sau 2 ngày nhập viện, các bác sĩ Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện Nhi Trung ương) đã quyết định nhanh chóng thực hiện phẫu thuật Norwood - Sano nhằm tạo hình lại động mạch chủ, nối trực tiếp động mạch chủ tới tâm thất, kèm theo một ống thông giữa động mạch chủ và động mạch phổi để cứu sống trẻ - Đây là một trong những phẫu thuật tim có nguy cơ cao nhất trong các phẫu thuật thời kỳ sơ sinh. Sau phẫu thuật, tình trạng của G.B đã ổn định hơn.
Nhờ chiến lược điều trị nhiều giai đoạn và những quyết định chuyên môn mang tính then chốt, trái tim của trẻ đã được sửa chữa hoàn toàn từ tim một thất thành cấu trúc tim hai tâm thất, giúp trẻ có thể sinh hoạt và phát triển như trẻ bình thường.
Sau 5 tháng phẫu thuật Norwood-Sano, trẻ được đánh giá lại, cho thấy tâm thất trái phát triển tương đối tốt, có khả năng để đáp ứng trở thành một tâm thất trái hệ thống (buồng tim chính bơm máu ra hệ tuần hoàn toàn thân).
Tuy nhiên, động mạch phổi của trẻ khá hẹp, các bác sĩ quyết định trước hết sẽ phẫu thuật thay ống nối từ thất phải lên động mạch phổi thành ống kích thước to hơn với hy vọng động mạch phổi có thể phát triển được. Đây chính là cuộc phẫu thuật thứ 2 của G.B và cũng là yếu tố rất quan trọng để mở ra cơ hội sửa chữa trái tim theo hướng hai tâm thất, thay vì phải đi theo chiến lược tim một thất.
Thời điểm 17 tháng tuổi, bệnh nhi được kiểm tra lại và đánh giá thấy kích thước động mạch phổi phát triển khá tốt, mặc dù cấu trúc bên trong rất khó khăn để có thể sửa về tim hai tâm thất như người bình thường (do khoảng cách từ tâm thất trái lên tới động mạch chủ mới của bệnh nhi rất xa).
Sau nhiều lần hội chẩn chuyên môn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lý Thịnh Trường - Giám đốc Trung tâm Tim mạch và ê-kíp vẫn quyết tâm phẫu thuật để sửa chữa trái tim nhỏ cho bệnh nhi.
Chuyên gia phẫu thuật tim mạch nhi này tâm sự, lần mổ thứ 3 đối mặt với rất nhiều khó khăn và kéo dài hơn 12 giờ đồng hồ. Nhờ sự nỗ lực của các y, bác sĩ Trung tâm Tim mạch và sự phối hợp nhuần nhuyễn đa chuyên khoa, cuộc phẫu thuật đã diễn ra thành công, cấu trúc tim của bệnh nhi đã trở về bình thường với hai tâm thất và hai tâm nhĩ hoàn chỉnh.
Hiện tại, G.B đã có thể sinh hoạt, ăn uống và phát triển như những trẻ bình thường. Trong tương lai, G.B vẫn cần được theo dõi định kỳ và có thể cần thay ống nối khi cơ thể lớn lên, tuy nhiên, đây là những can thiệp đơn giản hơn, đã được tiên lượng trước và nằm trong kế hoạch kiểm soát của các bác sĩ.
Nhìn con mình được hồi sinh, mẹ bệnh nhi xúc động trào nước mắt: "Con trải qua 3 lần phẫu thuật là 3 lần tôi như chết lặng. Lần thứ 3, thật sự tôi mới tin là con mình đã được hồi sinh khi sửa chữa hoàn toàn dị tật bẩm sinh. Chúng tôi vô cùng biết ơn bác sĩ Trường cùng tập thể các y bác sĩ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương. Các bác chính là người đã sinh ra cháu lần thứ hai. Đến hôm nay cháu đã ăn được, ngủ được, hồng hào, tươi cười nhiều, cả nhà mừng lắm".
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lý Thịnh Trường, những trường hợp tim bẩm sinh phức tạp như bé G.B có nguy cơ tử vong cao ngay từ giai đoạn sơ sinh nếu không được can thiệp kịp thời. Ngay cả khi được sửa chữa tạm thời, việc điều trị theo hướng tim một thất (đơn giản và dễ thực hiện hơn phẫu thuật sửa thành tim hai thất) vẫn đặt ra nhiều thách thức trong quá trình chăm sóc lâu dài.
Trong điều kiện chăm sóc y tế, môi trường sống và khả năng tuân thủ điều trị tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, trẻ sau phẫu thuật tim một thất phải đối mặt với nguy cơ biến chứng cao, tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật tăng dần theo thời gian.
Trong khi đó, việc sửa chữa tim từ một thất sang hai thất như cấu trúc tim bình thường là một bài toán chuyên môn rất phức tạp, đòi hỏi quá trình theo dõi và can thiệp theo nhiều giai đoạn. Tuy nhiên, chỉ cần còn một khả năng dù rất nhỏ để đưa tim về hai thất, các bác sĩ Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện Nhi Trung ương vẫn đang và sẽ nỗ lực tối đa, nhằm mang lại hiệu quả phẫu thuật lâu dài và chất lượng cuộc sống tốt hơn cho trẻ.
Song song với đó, các bác sĩ nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình trong suốt quá trình điều trị. Sự đồng hành, kiên trì và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn chuyên môn của gia đình chính là yếu tố quan trọng góp phần làm nên thành công của quá trình điều trị cho những trẻ mắc tim bẩm sinh phức tạp, giúp các em có cuộc sống khỏe mạnh toàn diện hơn.
